Жүрістердің санын есептеу жолдары ашық сабағы

«Бекітемін»

«_____»_________2017жыл

Аудандық оқушылар үйінің

директоры_____________ И.Абдибекова

Сабақтың тақырыбы: Жүрістердің санын есептеу жолдары

Сабақтың мақсаты: Оқушыларды ойын күштеріне жауапкершілікпен қарап, терең есептеуге

бейімдеу. Математикалық амалдарды қолданып жазбаша және ауызша

есептеу әдістерін үйрету. Есте сақтау, ойлау қабілеттерін дамыту және

қалыптастыру. Жас ұрпақты ұлттық қадір қасиеттерімізді қастерлей білуге

тәрбиелеу.

Пән аралық байланыс: математика

Сабақтың типі: Жаңа сабақ.

Сабақтың әдісі: Түсіндіру, ойын әдісі, жаңа сабақты меңгерту.

Көрнекілігі: интерактивті тақта, тоғызқұмалақ тақтасы.

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі

- Оқушылармен сәлемдесу; - Оқушыларды түгелдеу; - Оқушылардың дайындығын тексеру; - Назарларын сабаққа аудару;

Психологиялық дайындық

Оймен ойналатын ойын.

1. 9 саны мен 27 санының арасында қанша жұп сан бар? (9)

2. Бір бірімен жарысқан

Төрт аю, екі арыстан

Екі қоян, бір түлкі

Бәрі нешеу кім білді? (9)

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Үй тапсырмасын «Бәйге» ойыны арқылы сұрау.

Бәйге сұрақтары.

Тоғызқұмалақ ойынын ата-бабаларымыз қалай аталған?

(Малшылар математикасы)

Тоғызқұмалақ қазандығы мен отаулары қашап салынған тас төбе қалай аталады?

(Ақшұқыр)

Барлық құмалақтарды салатын шұңқырды қалай атаймыз?

(Қазан)

Тоғыз-тоғыздан құмалақ салатын шұңқырларды қалай атаймыз?

(Отау)

Құмалақ салынған тоғыз отаудың әрқайсысының ескіше атаулары қалай аталады?

(Таңдық,көшпелі,атөтпес,атсыратар,бел,белбасар,қандықақпан,көкмойын,маңдай)

Ойын тақтасы қай жылдан әріптен санмен белгілеуге ауысты?

(1970 жыл)

Тоғызқұмалақ ойынының жеңімпаздарына қандай атақ беріледі?

(қазақстан спорт шебері)

Тақырып ашу.Оқушылар «Адасқан әріптер» әдісімен 1- 30 сандағы әріптерді орнымен қою арқылы

тақырып ашады.

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру

Әрбір талапкер үшін ойынның ортасы мен аяқ шенінде тек өз жағындағы жүрістердің ғана мақсатын белгілеп, құмалақтарды дұрыс салу және барлық жүрістердің санын есептеу ғана жеткіліксіз. Жеңістен үміткер ойыншы оған қосымша қарсы жақтың да мақсатын біліп, барлық жүрістерінің санын үздіксіз есептеп отыруы керек. Оның мақсатына қарсы кедергі жасау жолдарын қарастырып, жоспар жасағаны да дұрыс.

Енді осы барлық жүрістердің санын есептеп білудің жолын, тәсілдерін яғни теориялы заңдылықтарын анықтап, талдап көрейк.

Мүмкін болатын барлық (максимум) жүрістердің санын азайтпау үшін, ойыншылар жүрістерін қай отаудан бастау керек және жүрістердің тәртіптері қалай? Бұл күрделі мәселенің әуелі мына төмендегі шағын санды құмалақтары бар позицияны (№15 –диаграмма) талдау арқылы түсіндіреміз.

Екі жағының отауларында бес – бестен құмалақтары бар. Жүріс кезегі ақ жағынан.

№15 –диаграмма

Егер екеуі де бірінші жүрісін 6-отаудан, ал екінші жүрісін 5-отаудан бастап жүрген жағдайда, құмалақтарды тоғызыншы отауға жинамақ болса, 9-отауға жеткенше ақ жағының 15 жүрісі, қара жағының 16 жүрісі бар екен. Ал осылай жүрген жағдайда, ақ жағының жүрістері тез таусылып «атсұрап» тұр. Егер қара жағы бірінші жүрісін 5-отаудан бастаса, оның барлық жүрістерінің саны 9-отауға жеткенше 14-ақ жүріс екен. Бұл жағдайда қара жағының жүрістері тез таусылып «атсырайды». «Тоғызқұмалақ» ойынын жаңадан үйренушілердің барлық жағдайға білуіне тиіс төмендегідей ереже осы жерден келіп шығады.

ЕРЕЖЕ: Барлық жүрістердің санын азайту үшін, немесе ойынның аяқ шенінде тез «атсұрап» қалмау үшін ойыншылар әрқашанда өздерінің оң, жағындағы отаудан бастап жүріп отыруы керек те, жүріс жасалған отаудың оң жағындағы отауларға екі құмалақтан артық құмалақ тастамауы керек. Мысалы, төмендегі…