Жыл басы Наурыз ашық сабағы, мектепке дейінгі топ

Тақырыбы: «Жыл басы-Наурыз»Мақсаты: Наурыз айының шығыс халықтарында жыл басы саналатындығын сәбилер санасына жеткізу. Наурыздың 22 - сінде күн мен түннің теңелетіндігін, одан кейінгі күндері күннің ұзарып, түннің қысқаратындығын айтып түсіндіру. Балаларға Наурыз мерекесін қалай айтып түсіндіру. Балаларға Наурыз мерекесін қалай атап өтетіндігін таныстыру. Ұлттық салт - дәстүрлерді құрметтеп, оларды мақтан етуге тәрбиелеу.Тәрбиеші:Наурыз айы жүректерге нұр сепкен,Мандайымнан сүйіп жатыр нұр көктемЖарығымен, шуағымен Күн - АнаАлып келдің жер бетіне нұр көктем!Осыншама жақсылық,Алып келдің Наурызым!Төрлет бізге нұр болып,Шуақ шашып нұр жүзің!Ұлыстың ұлы күні құтты болсын!Жер шарын мекендеген ұлттар мен елдердің сан түрлі мейрамы бар. Ал Наурыз - қазақ халқының шын мағынасындағы ұлттық мейрамы. Бұл күн мен түн теңелетін мереке. Сондықтанда халқымыз Наурызды «Жыл басы»,«Ұлыстың ұлы күні» деп атайды.Қазақ халқының күнтізбесі бойынша Наурыз мерекесі көктеммен бірге келеді. Өйткені көктемде жер дүние жасарып, жаңарады, өмірге қайта келеді. Осы тіршілікпен бірге, адамдардың да өмірі жандалады, жайнай түседі. Олай болса, бүкіл тіршілік атаулыны жаңартып, жақсартқан Наурызға шын ниетпен «Қош

Тәрбиеші: Сәлеметсіздер ме аталар,әжелер?

Әже: Амансыңдар ма балақайлар,төрлетіңдер.

Тәрбиеші: Әже, біз қаладан сіздің ауылға қонаққа келе жатырмыз.Арнайы Наурыз тойын қарсы алуға.

Әже: Жарайсыңдар,өзім осы мерекеге арнап Наурыз көже әзірлегенмін дәм татыңыздар.

Әже балаларға наурыз көже ұсынады.Тәрбиеші: Әже, Наурыз көже өте дәмді екен. Оны қалай дайындадыңыз?Әже: Қарақтарым. Наурыз көже Наурыз мейрамының негізгі тамағы.Оған 7түрлі тағам қосылады. Олар: қыстан қалған сүр, айран, сүт, тұз, құрт, тары, бидай. 7саны киелі сан. Ал наурыз көже тоқшылық белгісі.Тәрбиеші: Әже, біздің балаларымыз наурыз көже туралы тақпақ айтқылары келіп тұр екен, олай болса кезекті балалар тақпақтарына берейік.АйлинАрпа, бидай, тары барҚатық, малта, тағы барІшілетін, жейтініңБұл көжеде бәрі бар.СаламатБата беріп атамыз,Бата беріп әжемізТәтті болып жасағанКөжеден дәм татамызНұршатҚұт бауырсақ шашылып,Наурыз тойы ашылсынАяулым

Наурыз келдi елiме,

Наурыз келдi жеріме

Тәрбиеші: Дастарханымыздан ешқашан ырыс береке кетпесін дей отырып кезекті Дастархан әніне береміз.Ән: «Дастархан»

Бар өнерге салайық

Ас ұсынып,бас тартқан

Жайылып тұр дастарқан

Қайырмасы:

Дастарқан-ау дастарқан

Берекелі дастарқан

Мерекелі дастарқан

Ей-ей-ей

Жақсы келсе құт болар

Жаман келсе жұт болар

Жолаушымыз біз десең

Асыл мұрат іздеген.

Қайырмасы:

Дастарқан-ау дастарқан

Берекелі дастарқан

Мерекелі дастарқан

Ей-ей-ей

Тәрбиеші: Қасиет еткен халқымыз,Жаңғыртар дәстүр салтымызСән салтымен ел көріктіСалт дәстүрді сыйлау үлкен міндет.Тәрбиеші: Біздің халқымыз осындай тамаша, тәрбиелік мәні зор салт дәстүрге бай халық. Ал біз кезекті халқымыздың, яғни мұсылман халықтарының төл мерекесі Наурыз мейрамына арналған тақпақтарға береміз.АйғанымОй, халайық, халайық,Әсем әнге салайық.Наурыз тойын көңілді,Бірге қарсы алайық.НұрасылБәйшешек гүл ашады,Мұздар сайға қашады.

Диас

Наурыз тойы — тамаша,

Наурыз тойы — жаңаша.

Табиғат та тамаша, Мадина

Наурыз тойым, Наурыз тойым.

Құтты болсың халайық!

Алихан

Наурыз келді алақай,

Кел билейік балақай, ӘмірСуға толып өзен көлКемерінен асады.Тәрбиеші: Балалар, қонақтар сүйінші Қыдыр ата келе жатыр.Қыдыр ата: Армысыздар халайық. Ұлыстың ұлы күні құтты болсын!

Балалар: Сәлеметсіз бе,Қыдыр ата!Тәрбиеші:Қош келдіңіз,Ұлыс күні қазан толса.Ол жылы ақ мол болар,Ұлы кісіден бата алсаң.Сонда олжалы жол болар, деп өзіңізден бата сұраймыз.Қыдыр ата бата береді.Тәрбиеші:Айтқаныңыз келсін, Қыдыр ата!Ал келіңдер қонақтар,Досқа құшақ ашайық.Өлең жырға басайық,Қазақтың бір салты деп.Тойға шашу шашайық!Әжелер шашу шашады.Тәрбиеші: Наурыз қазақ халқының ұлттық мейрамы. Сондықтан да халқымыздың ұлттық аспаптарына тоқталып өткен жол болар.Соның ішінде бәрімізге жақсы таныс домбыра. Домбыра қазақ халқының мақтан ететін киелі аспабы. Сондықтан да халқымыз «Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ домбыра» деп бекер айтпаса керек.ІңкәрДомбырасыз сән қайда,Домбырасыз ән қайда.Ән мен күй бар өмірде,От та лаулап жанбайма.Хормен: Наурыз тойы салтымыз,Аман болсын халқымыз.Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын,Наурыз құтты болсын!Тәрбиеші: Ал, құрметті халайық,енді өзіміздің салтымыз бойынша кішкене нәрестені бесікке салу рәсіміне кезек берейік.

Әжесі: - тек /жекіп/, оның бәрі бекер айтылып жүрген әңгіме. Бесікке баланы қазақ ешқашан да күндіз-түні матап байлап тастамаған. Бесіктегі сәбидің дене бітімі түзу, қол-аяғы түзу, ширақ болады.

Апасы: - қой, баланы бесікке салайық. Баланы алғашқы бөлеу ұрпақ өсірген, үбірлі-шүбірлі қадірмен әйелге тапсырылатын ырым бар. Ендеше, Жамал әжеміз, сіз көпті көрген, ұлын ұяға, қызын қияға қондырған қадірменді өнегелі әжесіз. Бесікке сіз салыңыз баланы. Сіздің жолыңызды берсін мына отырған жас қыз-келіншектерге.

Жамал әже: - жақсы, баланы шомылдырып болыңдар анасы кетеді, баланы шомылдырып, өс-өс жасайды:

Өс-өс!(балдырғанның қол-аяғын созу)

Өс-өс,балам,өсебер,Батырболбалуанбілекті,Батылболтаймасжүректі.Аяғыңдысозайық,Саусағыңдыжазайық.Еттіболсынбалтырың,Епті боп өс, жарқыным

Жамал әже: қане, бесікті әкел. Бесік – өмірге жаңа келген періште сәбидің ақ отауы, оның ер жеткенде ардақ тұтар асыл бұйымы, мұны білген абзал.

Бір балалар: әже, мына бесік тесік қой.

Жамал әже: ол әдейі жасалған тесік. Бұл тесік балаға тазалық, алаңсыз ұйқы сыйлайды. Алдымен тыштырма жасайық. /тыштырма ырымы - түбектің тесігінен» тышты ма» деп тәтті тағамдар өткізіп, балаларға үлестіреді./ Бұл жас нәрестенің ішкі ағзалары ауырмасын дегендік.

Жамал әже: Енді бесік кертпе деген бар. Бесік кертпе – отқа табыну дәуірінен қалған ырым. / шымшуырды отқа қыздырып, сонымен бесіктің басын, арқалығын қарып кетеді. Оттан жын-шайтан, дерт-дербезе қашады-мыс. Бұл алаумен аластаудың бір түрі./ Осыдан кейін отпен аластайды, баланы…