Жылымық кезіндегі Қазақстанның қоғамдық-саяси дамуы

Шахидулла Датбек Маратұлы

8 сынып 28 сабақ

Қазақстан тарихы

ID код СТ2111128

Уақыт

Спикер мәтіні

Қолданылған видео, жазба, таныстырылым слайдтары

Сәлеметсіздер ме, оқушылар! Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы:

Әскери коммунизм саясатынан Жаңа экономикалық саясатқа көшу.

1 слайд

Бүгінгі сабақта:

ХХ ғасырдың 20-30 жылдардағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясатының зардаптарын талдайсыз;

деректер мен дәйектерді салыстыру арқылы жаңа экономикалық саясаттың нәтижесінде орын алған өзгерістерді талдайсыз.

Зерттеу сұрағы: Қазақстан үшін жаңа экономикалық саясаттың артықшылықтары қандай болды?

2 слайд

Біз оқу мақсаттарына жету үшін алдымен өткен сабақта айтып өткен «Әскери коммунизм» саясатының белгілерін есімізге түсірейік. Бейнежазбаға көңіл аударайық.

https://bilimland.kz/kk/subject/qazaqstan-tarihy/8-synyp/askeri-kommunizm-sayasatynan-zhanga-ehkonomikalyq-sayasatqa-koshu?mid=3e1665a0-ced2-11e9-85d8-2b8290da4467

Уақыты:

Қазақстан экономикасы «әскери коммунизм» саясаты шеңберінде жүргізілген шаралардан күйзеліске ұшырады. Азамат соғысының мұктаждықтары үшін азық-түліктің, металл мен отын қорларының көп бөлігі жиналып алынды. Өнеркәсіп әскери мұқтаждықтарға жұмыс істеп, нәтижесінде ауылшаруашылығына машиналар мен жабдықтар 2-3 есе аз берілді. Жұмыс күшінің ауылшаруашылық мүліктері мен тұқым қорларының жетіспеушілігі егістік көлемдерінің қысқаруына әкелді. Ауылшаруашылық өнімдерінің жалпы түсімі 45-ға азайды.

3слайд

Қазақстандағы жағдай тым ауыр болды. Қазақстандағы мемлекет меншігіне алынған 307 кәсіпорынның 250-і жұмыс істемеді. 1913 жылмен салыстырғанда, Қазақстанда мұнай өндіру 4 есе, көмір 5 есе қысқарды, мыс кенін өндіру мүлдем тоқтады. Мұнай кәсіпшіліктері тоналды, ірі кәсіпорындар: Риддер кеніштері, Екібастұз көмір

қазбалары, Спасск байыту фабрикасы және т.б. тоқтап қалды.Теміржолдар отынның жетіспеуінен және жолдардың бұзылуынан жұмыс істемеді.

4 слайд

Республиканың ауылшаруашылығы, әсіресе малшаруашылығы құлдырап кетті. Мал басының саны кеміді. Орал губерниясында eгicтік аудандар қысқарды.

5 слайд

Шаруашылық қиыншылықтар 1921 жылғы егіннің шықпай қалуымен және оның салдарынан Қазақстанның елеулі аумағын аштық жайлауға байланысты шиеленісе түсті. Бейне жазбаға назар аударайық.

https://youtu.be/JtyiiQ9j9Wc

Ашаршылық

Уақыты:

Нәтижесінде ауылдар мен деревнялардың халқы наразылық білдіре бастады және 1920-1921 жылдары шаруалардың толқулары республиканың елеулі аумақты қамтыды.

6 слайд

1921-1922 жылдары жер-су реформасы Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанда жүргізілді. Жер пайдалануда кедейлерді дәулетті (бай) шаруашылықтармен теңестіру, қазақтардың артықшылықтарын жою қажеттігі аудандарда жер мен суды қайта бөлуге әкелді. Жер-су реформасын жүргізу туралы шешім Түркістан АКСР Кеңестерінің съезінде қабылданды. Жер-су реформасын жүргізуге А.Розыбакиев, О.Жандосов және т.б. белсене қатысты.

7 слайд

Жетісуда 1916 жылғы көтерілісті басып-жаншу кезінде тартып алынған 460 мың десятина жер қазақтарға қайтарып берілді. Сонымен қатар бұрынғы офицерлік және қоныс аударушыларға арналған бос телімдер есебінен Жетісу мен Оңтүстік Қазақстандағы қазақ және орыс халқына жер үлесін беру үшін ауданы 1 млн десятинадан астам жер қоры жасалды. Бұл өзгерістер 1916 жылы Кытайға кеткен 300 мың босқын қазақтың қайтып оралуына әкелді.

8 слайд