Жыр алыбы Жамбыл туралы мақала музыка пәніне

Жыр алыбы- Жамбыл!

(Жамбыл ақынның 175 жылдығына арналған әдеби-сазды кеш)

Рысбаева Гульнара Бисултановна

Н.Островский атындағы мектеп- лицейі

Музыка пәнінің мұғалімі

«Жамбыл жырлары теңіз түбінде шашылып жатқан маржан секілді.

Оны жинап алып халқының қолына беру – біздің әрқайсымыздың азаматтық борышымыз»Сәкен Сейфуллин.

Білімділік мақсаты: Сөз мәйегін кие тұтқан абыз жыраудың шығармашылығын, рухани бай мұрасын насихаттау.

Өлеңдерді мәнерлеп айтқыза отырып, олардың дұрыс сөйлей білу дағдыларын қалыптастыру.

Дамытушылықмақсаты: Өлеңдерді мәнерлеп айтқыза отырып олардың тіл мәдениетін, сөз байлығын, сөздік қорын, көркем шығармашылық қабілеттерін дамыту, есте сақтау қабілетін дамыту.

Тәрбиелік мақсаты: Оқушыларға Ж.Жабаевтың өлеңдерінің мазмұнын, тақырыбы мен негізгі ойын меңгерте отырып, олардың бойында қазақ халқына, қазақ тіліне деген сүйіспеншілік сезімін қалыптастыру, оларға эстетикалық, патриоттық тәрбие беру.

Қолданылған көрнекіліктер:

«Жамбыл портреті» , Ж.Жабаевтың өмірі мен шығармашылығына байланысты кезеңдерге арналған көркем суреттер көрмесі, кітап көрмесі.

Интерактивті тақта, музыкалық сүйемелдеуші аспаптар.

Өтілу барысы:

Интерактивті тақтада Жамбыл туралы бейне ролик көрсетіледі. (175 жыл Жамбыл видео)

Жүргізуші: Тұмар (ролик про Жамбыл 1)

Құрметті ұстаздар, оқушылар,

«Жамбыл менің шын атым,

Халқым менің шын атым!»- деп жырлап өткен ұлы жырау Жамбыл Жабаев шығармашылығына арналған әдеби-сазды кешімізді ашық деп жариялаймыз.

Жүргізуші: Ақпейіл

Тәуелсіздігіміздің 30 жылдығымен тұспа- тұс келіп отырған осы мерекеміз Жамбыл Жабаевтың туғанына 175 жыл толуына арналады.

Жүргізуші: Назерке

Джамбульские жыры словно коралы, рассыпающиеся по морскому дну.

Цель сегодняшнего меропиятия популяризация творчества, богатого духовного наследия жырау,и как говорил Сакен Сейфулин, собрать его и передать в руки народа- гражданский долг каждого из нас.

Жүргізуші: Ақпейіл

Zhambyl is a great poet, a great poet, who left an indelible legacy in our centuries-old life.

Zhambyl Zhabayev sang about mountains and steppes for almost a century. The pride of the native people in the world of poetry has become a world-class poet. His poetry, full of intellect, wisdom, deep history, clear earrings, tender feelings and rich image, delighted every soul who loves poetry. Our ancestor Zhambyl is a wonderful phenomenon whose name is engraved in golden letters in Kazakh literature! A giant, tall, bright and majestic song jampoz!

Жүргізуші: Тұмар

Ақиық ақынның жыры да, сыры да мəңгілік тақырыпты қозғайды. Яғни, тіршілік жəне адамтану жөнінде! Жыр дүлділі Жамбыл Жабаев есімінің бүкіл жер шарын шарлаған кезі — жиырмасыншы ғасырдың отызыншы жылдарының ортасы. Оның өлеңдері Азия мен Еуропа жəне басқа да континенттер ұлттарының елу шақты тілдеріне аударылған.

Жүргізуші: Назерке

Жастайынан ақындық өнерге құмартқан Жамбыл 14 жасында жырдың пірі Сүйінбай ақыннан бата алып, сөз өнерінің даңғыл жолына түседі. Сүйінбай Аронұлы – шашасына шаң жұқпаған айтыс ақыны, от тілді, орақ ауызды шешен, қазақ шежіресінің сұңғыла білгірі, өлеңнің қызыл желі. Жамбыл өзінің ұлы ұстазынан осы қасиеттердің бəрін алды.

«Балаларға»- видео ролик

Азиза Дүйсенбаева : Қандай тамаша көрініс. Тура сурет сияқты ғой. Қараңызшы аға!

(Шу өзені табиғаты- видео)

Нұрәділ: Бұл Шу өзенінің алқабы. Анау, Алатаудың бір сілемі. Оны жергілікті халық «Жамбыл тауы» деп атайды.

Азиза Дүйсенбаева: Неге олай атаған?

Нұрәділ: «Жамбыл» деген сөз қаланы айналдыра салған тас қамал, қорған дегенді білдіреді.

Азиза Дүйсенбаева: Мен енді байқадым аға. Шынында да, мына тау ұзыннан созылған қамал сияқты екен.

Нұрәділ: Біздің аталарымыз соны дәл байқаған ғой.

Азиза Дүйсенбаева: Әжемнің «халық айтса, қалт айтпайды»- деген сөзі есіме түсіп тұр.

Нұрәділ: Осы таудың етегінде туған Жамбыл атамыздың атында халық дәл тауып қойған.

Азиза Дүйсенбаева: Неге дәл тауып қойған дедіңіз?

Нұрәділ: өйткені, ол кісі, бір ғасыр бойына бас қамалдай халқының мүддесін қорғады. Өзінің өлең жырларымен мәңгіге құламайтын қорған соқты.

Азиза Дүйсенбаева:Өлеңнен де қорған соғуға болама?

Нұрәділ: Адамдарды әділдікке шақырып, зорлық – зомбылыққа қарсы шығып, ел мен жерді қорғаған ерлерді жырға қосып, бірлікпен ынтымаққа шақырып отырған ақынды қарапайым адамдар, өзіне рухани пана санаған.

Азиза Дүйсенбаева: Ия, аға.

Аға, Жамбыл атамның шәкірт балаларға арнаған бір өлеңін (имя) оқып берсінші.

Нұрәділ Жақсы, тыңдап көрелік.

«Шәкірт балаларға» (балар туралы видео ролик) 1ә сынып оқушылары

1. Балдыраған балғын балалар,Мойнына қызыл байлаған»Майысып сұлу мәуесіТүрлерің гүлдей жайнаған.2.Мектеп боп ынтық — әуесі,Жасынан білім ойлаған.Айналам сендей жеткіншек,Қарасам көзім — тоймаған.3.Мәуелі сендер бәйшешекӨмірдің жазын тойлаған.Ұялы мен бір бәйтерекОртаңда көктеп бойлаған.4.Сендерді қоссам жырымаСаңқылдап үнім сайраған.Қаздаңдап кірі саусағымІшекте бойлап ойнаған.5.Мектептен сендер келгеншеТағы да бір жыр ойланам,Келген соң айтып бермесем,Балалар, кінә қой маған!

Жүргізуші: Назерке

Жамбыл Жабаев – один из самых знаменитых поэтов (акынов) Казахстана. Родился 28 февраля 1846 года в семье бедного кочевника. Еще в раннем детстве поэт стал проявлять интерес к музыке. К Октябрьской революции Жамбыл Жабаев был уже в достаточно преклонном возрасте. Тем не менее, в этот момент начался его новый творческий подъем. У него появилось очень много патриотических стихов, посвященных Стране Советов и ее лидерам.

«Песнь о батыре Ежове» 4г

1 Вика: Кочуй по джайляу, лети по аулам –Степная, гортанная песня Джамбула, –О верном и преданном сталинском друге,Враги пред которым трепещут в испуге.Любви своей к Родине он не изменит.Как лучшего сына страна его ценит.Он снится шпионам, злодеям заклятым,Всегда – обнаженным разящим булатом.Нас солнечный Сталин повел за собоюИ Родина стала страною героев,Каких не рождалось в замученных странахПри белом царе, при султанах и ханах.2. Иван : Геройство повсюду: в пшеничном просторе,В лазури небес, на лазоревом море, -И там, где тревожные реют зарницыНа синих, далеких зеленых границах.Я славлю героя, кто видит и слышитКак враг, в темноте подползает к нам, дышит.Я славлю отвагу и силу героя,Кто бьется с врагами железной рукою.3. Айжан : Я славлю батыра Ежова, которыйРазрыв, уничтожил змеиные норы,Кто встал, недобитым врагам угрожая,На страже страны и ее урожая.Будь орденом Ленина вечно украшен,Наш зоркий хранитель заводов и пашен,И пусть моя песня разносит по мируВсесветную славу родному батыру.

(ролик про Жамбыл 2)

Сезім: Жамбылдың сүйікті шығармашылығы- айтыс. Жамбыл өз кезеңінен көптеген ақындармен айтысып, біреуінен де жеңілмеген.

Азиза Турғанбаева: Ия, Айтыс- халықтың көзі, айтыс- халықтың тілі демекші,

Жамбыл мен Айкүмістің айтысы Жамбылды нағыз ақын ретінде байтақ елге танытқан. Бұл айтыстарында қыз бен жігіттің қайым айтысы да, түре айтыс та, сүре айтыс та бар. Осының қай-қайсысында да Жамбыл өзінің нағыз майталман, кестелі сөздің шебері, әрі ұшқыр ойлы, тапқыр шешен екенін көрсетеді.

Ульяна: Айтысы Джамбула с Курманбетом, Сарыбасом, Шашубаем свидетельствуют о высоком подъеме его импровизационного искусства. И не только это, но и состязаясь с кыргызскими поэтами- жырау, манасырами, такие как Балык, Тыныбек, развивает искусство, учится, еще больше укрепляет искусство поэзии.

Аймурзин Максим: Aitys of Zhambyl and Aikumis is a golden treasure added to the golden fund of Kazakh literature. This aitys is a bright example of a girl and a boy aitys. In this aitys, Zhambyl profess that he is a real herp, a master of embroidery. Aitys took place in 1874. Along with the harmonious humor between the two poets, the two poets also sharply emphasize the social ineguality in the country.

Айару Қанат: Шыныменде, Жамбылдың: «Барарсың бір жаманға өзің қор боп, Отырсың қарқарадай әзір зор боп. Көзіңе көк шыбынды үймелетер, Көргенің өле-өлгенше ылғи сор боп» - деп қоғамдағы әйел теңсіздігі мәселесін батыл көтеруі оның үлкен әлеуметтік мәселелерді жеріне жеткізе айта алатын арқалы ақын екенін тағы бір дәлелдейді. Бұл айтыста ақынның азаматтық ұстанымы, қоғам диагнозын дәл қоя алар өткірлігі көрінеді. Айтыстағы әдемі теңеулер мен әзілдер де Жамбыл ақынның суырыпсалмалықта алдына жан салмайтын даралығын аңғартады.

Жүргізуші: Тұмар Қазіргі тамашалайтындарыңыз Айкуміс пен Жамбыл айтысынан үзінді. (слайд 2)

Орындайтын: Айбол, Алуа

Жамбыл:: Әдейі ат терлетіп келдім тойға,

Айкүміс әуелден – ақ болдық ойда.

Желігі басылмаған албырт едім,

Асығып айтқаныма кінә қойма.

Айкүміс:

Аптығып ә дегеннен амандаспай,

Әдепті үйренбепсің,был жастай,

Асылға аспандағы қол жетпей ме?

Ақылмен қимылдасаң асып- саспай.

Жамбыл:

Айкүміс, асықпауға шамам бар ма?

Жасшылық ұрындырды талай жолға.

Сен үшін жатсам, тұрсам арманым көп,

Жем болып кете ме деп жамандарға.

Айкүміс:

Біле ме, пенде шіркін өз кемісін,

Ел кезіп, есер мінез сенде жүрсің.

Жаралған жат жұрттыққа қыз болған соң.

Жарқыным өкінбеші сен мен үшін.

Жамбыл:

Барарсың бір жаманға өзің қор боп,

Отырсың қарқарадай әзір зар боп.

Көзіңе көк шыбынды үймелетер,

Көргенің өле – өлгенше ылғи қор боп.

Айкүміс:

Жамбыл- ау, күбінесің неге сонша,

Құтқарып қыз біткенді қалған жанша.

Қолдағы қаршығаңнан неге айырылдың?

Тұтқасы дүниенің сенде болса.

Жамбыл:

Жалғанның сорлысы екен қыз бен жігіт,

Жүрмеген бірге ойнап, бірге күліп.

Арынан асылмаған арсыз көңіл,