Жыраулар поэзиясын оқытудағы тиімді әдіс-тәсілдер

Тренинг тақырыбы:

«Жыраулар поэзиясын оқытудағы тиімді әдіс-тәсілдер»

Коуч: Кептербаева Айгүл Сағынтайқызы;

Қуанбаева Айнұр Аманжолқызы

Күні:

Қатысқан мұғалімдер саны:

Мақсаты:

Жыраулар поэзиясын оқыту барысындағы тиімді әдіс-тәсілдерді бағамдай отырып, іс-тәжірибемен бөлісу

Сабақ нәтижесі:

Топтық жұмыс орындайды. Сұраққа жауап беру арқылы өз ойын ортаға салады. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасау арқылы ойды толықтырады.

Берілген тапсырмалар арқылы ой қосады, қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіреді.

Тәжірибелерімен бөліседі және тәжірибе алмасады.

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік құзіреттілік

тақырып, идея

Құндылықтарға баулу

Отанға, ел тарихына деген сүйіспеншілік құндылығын дамыту

Ресурстар

АКТ, аудио жазба, таратпа қағаздар, топтық тапсырмалар, кері байланыс плакаты, стикер.

Әдіс-тәсілдер

ПОПС формуласы, «Ойлан,бірік, бөліс,» «Менің жадым күштірек», «РАФТ» стратегиясы, Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Музыка, тарих, қазақ тілі, «Өзін-өзі тану»

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы:

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Топтарға бөлу әдісі – «Күн және сәулелер»

Қатысушылардың жалпы санына байланысты 4-5 адамды жаныма шақырып аламын. Оларға түрлі-түсті күн шеңберін таратамын. Олар басқа қатысушылардың жұмыс столында жатқан түрлі-түсті күн сәулелері арқылы өз тобын жинайды.

Психологиялық ахуал қалыптастыру:

Бір-бірімізді тыңдаймыз десек, 1рет шапалақтау;

Ұйымшыл боламыз десек, 2рет шапалақтау;

Белсенділік танытамыз десек, 3рет шапалақтау.

Тренинг басы

10 минут

Жалпы түсінік

Жыраулар - халық поэзиясын жасаған ақылғөй даналар. Олар заманының өздері куә болған елеулі уақиғаларын, тарихи кезеңдерді жырға қосқан...

1 тапсырма

Әр банкадағы араласып тұрған жыр тізбектерін өз орындарына орналастырайық

Ақтамберді жырау

«Күлдір-күлдір кісінетіп»

Күлдір-күлдір кісінетіп

Күлдір-күлдір кісінетіп,

Күренді мінер ме екенбіз?!

Күдеріден бау тағып,

Ақ кіреуке киер ме екенбіз?!

Жағасы алтын, жеңі жез,

Шығыршығы торғай көз

Сауыт киер ме екенбіз?!

Ор қояндай жүгінтіп,

Аш күзендей бүгілтіп,

Жолбарыстай шұбарды

Тандап мінер ме екенбіз?!

Сол шұбарға мінген соң,

Қоңыраулы найза қолға алып,

Қоңыр салқын төске алып,

Қол төңкерер ме екенбіз?!

Жалаулы найза жанға алып,

Жау қашырар ма екенбіз?!

Тобыршықты әндіген

Толтыра тартар ма екенбіз?!

Тобылғы түбі құралай,

Бытыратып атар ма екенбіз!

Жарлауға біткен жапырақ -

Жамылсақ, тоңар ма екенбіз?!

Жазыққа біткен бүлдірген -

Сұғынсақ, тояр ма екенбіз!

Тобылғы сапты қамшы алып,

Тұмар мойын ат мініп,

Қоныс та қарар ма екенбіз!

Ел жазылып жайлауда,

Жақсылар кеңес құрғанда,

Мұртымыз өрге шаншылып,

Бұрын да сөйлер ме екенбіз?!

От басар орны отаудай,

Қабырғасы халық орнаған

жонсаудай,

Ор қояндай қабақты,

Қиған қамыс құлақты,

Сары мысықтай азулы,

Сапты аяқтай ерінді,

Қидасын кәрі жілікті,

Омырауы есіктей,

Ойынды еті бесіктей,

Табаны жалпақ тарланды

Таңбалап мінер ме екенбіз?!

Сол тарланға мінген соң,

Өзен де өзен, өзен су,

Өрлерде жортар ма екенбіз?!

Аңдысып жүрген дұшпанның

Бұлттан шыққан ай бетті,

Мұнардан шыққан күн бетті,

Айттырса бермес сұлуын

Аппақ қылып маңдайын,

Бұғақ қылып таңдайын,

Қиылдырып қастарын,

Төгілдіріп шаштарын,

Күнінде аламанға

Тегін олжа қылар ма екенбіз?!

2 тапсырма

Әр топ таратпа материалдар алады, өз әдіс-тәсілдеріне салады

Құрастырылған жыр шумақтарынан сіздерге таратылған тапсырмаларды тауып, оларды қандай әдістер арқылы түсіндірер едіңіздер? Өз ойларыңызды ортаға салуларыңызды өтінемін.

1-топ Көнерген сөздер

2-топ Теңеу сөздер, эпитет

3-топ Жырдың ұйқасы

4-топ Тақырыбы мен идеясы

5-топ Портрет пен жанры

Тапсырманы орындаған әр топқа күн сәулесін беріп отырамыз.

АКТ, түрлі-түсті маркерлер,

«Ойлан, бірік, бөліс» әдісі, плакаттар, таратпа сөздер жиынтығы

Ортасы

10 минут

Қолдану

Құрметті әріптестер, мен сіздерге мәтінмен жұмыс жасау үшін қолданылатын «Менің жадым күштірек» әдісімен бөліскім келеді.

Тапсырма

Әр топ берілген мәтіндердегі деректермен басқа топтарға топ мүшесінің біреуін жіберу арқылы бөліседі.

Шарттары:

1. Командадан бір адам ғана өз орнын бір рет тастап шыға алады.

2. Сіз үстел басында болғанда ештеңе жаза алмайсыз.

3. Үстел басында тұрып, өз командаңызға ақпаратты дауыстап айта алмайсыз.

Сізге мынаны ойластыру керек:

1. Мәтінді өз тобыңызға түсіндіру үшін қандай стратегияны немесе әдісті пайдаланасыз?

Сарыұлы Ақтамберді (1675-1768) атақты жырау, қолбасшы батыр, қоғам қайраткері. Ұлы жүздің Ошақты руынан. Әкесі Сары мен шешесі Сырбикеден жалғыз туған. Жыраудың «атадан жалғыз туғанның жүрегінің бастары сары да жалқын су болар» деуінде өз өмірінің шындығы бар. Қазақ тарихындағы аласапыран кезеңде өмір сүрген Ақтанберді «дұшпаннан көрген қорлығым, сары су болды жүрекке. Он жетіде құрсанып, қылыш ілдім білекке. Жауға қарай аттандым, жеткіз деп, құдай, тілекке» деп, өзі айтқандай, он жеті жасында ақ қолына қару алып, ел қорғауға аттанады.

Жыраудың ақындық даңқымен балуандық, батырлық даңқы қатар шығады. Орта Азия хандықтарымен, қалмақтармен арадағы ұрыстарға қатысып алғашқы кезде жеке басының ерлігімен, соңынан қолбасшылық қабілетімен көзге түседі. Сақа батырлар санатына қосылған кезде атақты «Ақтабан шұбырындының» куәгері болады.

Осы кезде Сарыұлы Ақтамберді жоңғар басқыншыларына қарсы ұлт азаттық күресін ұйымдастырушылардың және жеңісті жорықтарға дем берушілердің бірі ретінде танылады.