10-сынып қазақ тіліне сөйлеу тілі сабағы

Күнтізбелік-тақырыптың жоспардың

сабақ жоспары

Топ атауы

Өткізілген күні

Сабақтың тақырыбы: Сөйлеу тілі және оның айырым белгілері.

Лексикалық белгілері.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік. Сөйлеу тілі және айырым белгілері жайлы мағлұмат беріп, түсініктерін кеңейту.

Дамытушылық. Сөйлеу тілінің ерекшеліктерін біліп, сауатты сөйлеп, жаза алу; өз пікірлерін ашық айту дағдыларын, есте сақтау, танымдық, шығармашылық қабілеттерін жетілдіру.

Тәрбиелік. Сөз қадірін түсініп, орынды қолдана білуге, ұлтымыздың бай тілін құрметтеуге, ұлт жанашыры, тіл жанашыры болуға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, жаттығу, талдау.

Сабақтың көрнекілігі:сызба, қосымша материалдар.

Пәнаралық байланыс: әдебиет

Сабақтың барысы:

а) Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу, түгелдеу, оқу құралдарын тексеру. Сыныптың тазалығына көңіл бөлу.

ә) Үй тапсырмасын тексеру:

Қазақ әдеби тілі туралы түсініктерін айтып, мысалдар келтіру.

1-тапсырма. Мәтінді түсініп оқыңыздар.

Сөйлеу тілі және оның айырым белгілері

Сқйлеу тілінің қолданылатын орны. Көбінесе таныс ортада, бейресми жағдайда емін-еркін әңгімелесуде қолданылады. Мысалы:

Кем талапсың, шөп қайдан өнсін. Арқасынан күн өткен ешкі құсап үйден шыққасын-ақ шыжықтап қайтып кете бересің.

Кетпесімен лаж бар ма? Үйімде ауыз ашып отырған бала-шағаның түрі анау. Бәрі маған қарап отырғасын теңізге тор жайып, торға шабақ аулап кеткенім рас (Ә.Нұрпейісов)

Сөйлеу тілінің мақсаты - екеуара тілдесу

Сөйлеу тілінің лексикалық ерекшеліктері. Сөйлеу тілінде күнделікті тұрмыста қолданылатын қарапайым бейресми сөз жиі ұшырасады, бейтарап сөздермен қатар диалекті сөз , кейде тұрпайылау сөз де кездесіп отырады. Оларды көркем әдебиетте жазушылар кейіпкердің сөйлеу ерешелігі мен мінезін таныту , ашу үшін т.б. стильдік мақсатта әдейі пайдаланады.

Мысалы: - Сен тағын,тағын бастадың ба?! Қанша үрмет қысам да болмай-ақ қойдың ғой , жүдә. Сен албасты! Секеңдеген шайтан! Қараңғы үйде жалғыз өзіңді қамап қояйын ба шылый.Көзіңді бозартып... (М.Әуезов. «Білекке білек»).

2-тапсырма. Мәтінді көшіріп жазып, ауызекі сөйлеу тілі стилінің өзіндік белгілерін айтыңыз. Диалогке құрылған сөйлемдердің тыныс белгілеріне талдау жасаңыз.

Қуаныш 82 бет (авт Уәли Н.)

3-тапсырма. Мәтінді оқып, ауызекі сөйлеу тілі стилінің тілдік сипаты, фонетика-морфологиялық ерекшелігіне қарай ауызша талдау жасаңыз.