11 сынып оқушыларын психологиялық қолдау материалы

ҰБТ-ға психологиялық кеңес

ҰБТ-ға дайындалудың тиімді жолдары

- Күн тәртібі мен жұмыс орнын қалай ұйымдастырамыз?

- Жұмыс орны өте ыңғайлы және тыныш болуы керек.

- Тестке дайындалатын үстел үстінде сары немесе күлгін түсті парақтар немесе мата қиындысы болғаны дұрыс, өйткені ол интеллектілік белсенділікті арттырады.

Күн тәртібі:

* күнді үш бөлікке бөл;

* Тестке күніне 8-сағат дайындық;

* Спортпен айналысуға таза ауада серуендеуге үй шаруасымен айналысуға 8-сағат;

* 8-сағаттан кем ұйықтама;

* 2-сағат тестке дайындалып, 30-40 минут мидағы жүйкелік қатаюдан арылып, ақыл-ой еңбегін дене еңбегімен (гимнастикалық жаттығулар т.б.) кезектестіру керек.

Тамақтану: Күніне 3-4 рет витаминге толы тағамдармен тамақтану керек. Грек жаңғағын, сүт өнімдерін, балықты, етті, көкөністі, жеміс-жидекті, шокаладты қолдау керек. Бұл тағамдар адам миындағы интеллект деңгейін арттырады.

«ҰМЫТУДЫҢ ПРОЦЕНТІН АЗАЙТУ ҮШІН НЕ ІСТЕУ КЕРЕК?Ұзақ мерзімді есте сақтау процесін ҚАЛАЙ ЖАТТЫҚТЫРУ КЕРЕК?» - дейтін болсақ, еске сақтау ережесін білуіміз қажет.1. Ең алдымен есте ұстау керек мәліметті бөліп алу керек.2. Барлық зейінді есте сақтауға қажетті материалға шоғырландыру қажет.3. Қажетті материалдың ішінен негізгісін және қосымшасын бөліп алған дұрыс.4. Күрделі, қиын материалды есте сақтау үшін мазмұнын негізге алған жөн.5. Өздеріңіздің есте сақтау қабілеттеріңізге сенімді болыңыздар және оны үнемі жаттықтырып тұрыңыздар6. Жүйелі түрде қайталап есте сақталған материалды қайта жаңғырту керек.7. Тану мен қайта жаңғыртуды араластырмаңыздар.8. Қайта жаңғырту қиын болған жағдайда сол сәттегі жағдайдың әрбір оқиғасын жекелеп еске түсіріңіздер.9. Естеріңізде болсын жүйкеге шамадан тыс күш түсіру мен мазасыздық - еске сақтаудың ең бірінші жауы. Есте жақсы сақтау үшін денсаулық мықты болу керек.10. Еске сақтауды жаттықтыру барысында Зейін, Байқағыштық және Ерік процестерін ұмытпаңыздар.11. Таңертеңгілік 8 - 12 сағ. арасында еске сақтауды жаттықтыру жұмысы жемісті нәтижені береді. Жемісті жұмыстың шарықтау шегі - кешкі 19. 00.12. Шай мен кофе еске сақтауды белсенді етеді, ал шылым ш

Емтиханға дайындалу кезінде көзге ауырлық түседі. Егер көзің шаршаса, онда ағзаң шаршайды. Мұндайда емтихан тапсырмасын орындауға күшің жетпейді. Сондықтан да көзіңнің демалуына жағдай жасау қажет.

Кез-келген екі жаттығуды орында:

- кезегімен жоғары-төмен (25 сек), оңға-олға (15 сек) қара;

- көз қарашығыңмен аты-жөніңді жаз;

-ұзақтығы бір затқа 20 секунд, сосын алдыңдағы қағазға 20 секунд көзіңді тік;

- сағат тілі бойынша оған кері етіп, көз қарашығыңмен және квадрат, үшбұрышты сал.

Күн тәртібі

Бұл күнді үш бөлікке бөл:

- емтиханға дайындық күніне 8 сағат

- спортпен айналысуға, таза ауада серуендеуге, би алаңына баруға 8 сағ;

- 8 сағаттан кем ұйықтама және қажет болса, түсте демалып ал.

Тамақтану

Тамақтану 3-4 реттен және витаминге толы болу керек. Тамақтанғанда грек жаңғағын, сүт өнімдерін, балықты, етті, көкністі, жеміс-жидекті, шоколадты қолдану керек. Тағы да бір кеңес: емтихан алдында тамақтанбау керек.

Сабаққа арналған орын

Жұмыс кеңістігін дұрыс ұйымдастыр. Үстел үстіне сары және күлгін түстен суреттер мен заттар қой, өйткені ол интеллектуалдық белсенділікті арттырады.

Үлкен материал қорын қалай есте сақтау керек

Материалды сұрақтар бойынша қайтала. Алдымен еске түсір және міндетті түрде білетініңді барлығын қысқаша жаз, сосын даталар мен фактілердің дұрыстығын тексер. Кітапты оқу кезінде жауаптың тірек пунктері мен негізгі ойларды сыз. Кішкене қағаздарға әрбір сұраққа жауаптың қысқаша жоспарын құруды үйрен. Емтиханнан бір күн бұрын жауаптардың қысқаша жоспарын қарап шық.

Ойды қалай дамытамыз?

1. Ақылды болғың келсе парасаттылықпен сұрақ қоюға, мұқият тыңдауға, ештеңе айту қалмаса үндемеуге, салмақты жауап беруге үйрен.

2. Білімді ойлаусыз игеру мүмкін емес, білімсіз ойлау да мүмкін емес.

3. Ойлауды дамыту – бұл өз ақылыңды байыту. Білім қайнары әртүрлі болуы мүмкін: мектеп, кітаптар, теледидар, адамдар. Олар заттар мен құбылыстар, адамдар туралы хабарлар береді.

4. Ойлау сұрақтардан басталады. Барлық ашылулар «Неге?» және «Қалай?» сұрақтар арқылы жасалынған. Сұрақ қоюға? Оған жауап табуға үйрен.

5. Ойлау – дайын стандартты шешімдер керекті нәтижеге жетуге мүмкіндік бермегенде белсене түседі. Сондықтанда ойлауды дамыту үшін зат немесе құбылысты жан-жақты көре білу әдеттегіден жаңаны байқай білу іскерліктерін қалыптастыру.

6. Затта немесе құбылыста түрлі белгілерді байқау, ойлау қасиетіне қажет заттар немесе құбылыстарды өзара салыстыру қабілетін игеру.

7. Адам объектінің белгілерін неғұрлым көп байқаса, оның ойлауы соғұрлым жетілген. Бұл іскерлікті зеріктікке, аңғарымпаздыққа арналған ойындарда, логикалық есептер мен басқатырмаларды шешкенде жаттықтыруға болады.

8. Ойлау мен сөлеу бөлінбейді. Ой дамуының міндетті түрдегі шарты – оқығанын еркін жеткізу, пікір-сайыстарға қатысу, жазба сөйлеуін белсенді қолдану, өзің аяғына дейін түсінбейтініңді басқаға айтып беру.

Есте сақтаудың кейбір заңдылықтары

1. Есте сақтаудың қиындығы оның көлеміне пропорционалды өседі. Үлкен үзіндіні оқыту қысқаға қарағанда тиімдірек.

2. Біркелкі жұмыста есіңде сақтағаның көп болса, онда түсіну де жоғары.

3. Бөліп оқыған, бірден оқығаннан жақсы. Бірден оқымай үзілістермен, аз-аздап оқыған жөн.

4. Жай ғана бірнеше рет оқығаннан гөрі, есіңде қалғанын қайталауға көп уақыт бөлген тиімдірек.

5. Егер көп және аз екі материалмен жұмыс істесең, көбінен бастағаның жөн.

6. Түсінде адам есте сақтамайды және де оны ұмытпайды.

Жұмыс қабілетін қолдану шарты

1. Ақыл-ой мен дене еңбегін кезектестіру

2. Гимнастикалық жаттығуларды, яғни денені айналдыру, баспен тұру жаттығуларын жасаған дұрыс, өйткені ми жасушаларына қан жақсы жүреді

3. Көзді сақтау үшін, әрбір 20-30 минутта үзіліс жасау (кітаптан көзіңді

«Адамды құтқар» тесті

Бұл суретте жар тас және құлап бара жатқан не секіріп бара жатқан адамның суреті бейнеленген. Сіздің міндетіңіз бұл адамды құтқару, денесін жарақаттап алудан аман алып қалу. Бұны қалай жасайсыз өз еркіңіз. Суретті аяқтап салыңыз.

Тест кілті Бұл тест қиын жағдайда сіздің іс-әрекетіңіз қандай екендігін анықтауға арналған.

Ең алдымен сіз адамның секіріп не құлап бара жатқанын анықтап алуыңыз керек. Егер де секіріп бара жатса – бұл сіздің шешім қабылдай алатындығыңызды, белсенділікті білдіреді, ал құлап бара жатса – бұл сіздің сенімсіздігіңізді, пассивтілікті білдіреді және сіз барлығы өзі шешіледі деп ешқандай әрекет жасамайсыз.

Егер сіз суды салсаңыз (өзен, көл), сіз барлығына жай қарайсыз. Яғни, шешім қабылдайтын кезде сіз ешқандай әрекет жасамайсыз. Керісінше жағдайды күрделендіресіз. Барлығы өзі шешіледі деп сенесіз.

Егер сіз батут немесе матрац салсаңыз, сіз алдын ала ойластырып, әрекет жасайсыз және өзіңізге сенімдісіз.

Егер сіз адамды ұстап алатындай салсаңыз, сіз қиын жағдайда біреуге үміт артасыз, өзіңіз шешім қабылдамайсыз. Сіз адамдарға тым сенгішсіз.

Жар тас пен адамның ортасын қосатын сурет салсаңыз, сізде лидерлік қасиет ар және адамдарды өзіңізге бағындыра аласыз. Қиын жағдайда өз-өзіңізді басқара аласыз, барлығын дұрыс жасауға тырысасыз.

Егер адамға қанат салсаңыз, сіз қиын жағдайдан шығу шешімін қайткенде де таба аласыз.

«Ыза беті»Мақсаты: Өзінің агрессивті тəжірибесіне жеткіншектердің көңілін аударту үшін жағдай жасау. Агрессияны қауіпсіз əдістермен əлсіздендіру.Уақыты: 15 минут.Жаттығу барысы: Ең алдымен, балалар өздері білетін қосалқы əлсіздендіру əдістеріне талдау жүргізіледі.

Кейін балалар өздерінің агрессиясы мен ашу-ызасын көрсететін суреттер салу керек. Суреттерді таныстырып,көрсетіп болғаннан кейін, балалар сол беттерді жыртады.

«Менің жағымды және жағымсыз қасиеттерім»Өзіңді және өзгелерді бар болмысымен қабылдай білу үшін ең алдымен өзімізде бар қасиеттерді таразылап жұмыс жасай білуіміз керек. Ақ парақты екіге бөліп жағымды қасиеттерім, жағымсыз қасиеттерім деп өз бойымыздағы құндылықтарымызды саралап көрелік.- Өз бойымыздағы жағымсыз қасиеттерге қарап ойланып көрейік, осы қасиеттен қалай арылуға, немесе түзетуге болады? Адамда ниет, талпыныс болса, мақсатты жүзеге асыруға әбден болады. Ендеше, қазіргі сәтте арылғымыз келетін қасиеттер бөлімін жыртып, қоқыс жәшігіне тастайық. Міне, осылай бойдағы жағымсыз қасиеттерден арыламыз, тек жақмы қасиеттер ғана өзімізде қалды деп сенейік. Өздімізді жақсы сезіндік пе? Олай болса, өз мінез-құлқымызды өзгертіп, түзетіп отыру – өз қолымызды. Ал бұлайша өзін-өз тәрбиелеу жұмысымен үздіксіз айналысып отыратын болсақ, бұл өз кезегінде айналамыздағы әлем…