2-сыныптағы оқу шапшаңдығын жақсарту туралы мақала

Оқушылардың оқу шапшаңдығы

Балалардың жылдам оқуын арттыру-біршама ұзақ процесс. Қалыпты жағдайда жылдам оқу дегеніміз-екпінмен дауыстапоқудың сөйлеудің екпінінмен сәйкес келуі, алсаналы оқу оқушының анық, дәл оқып, мәтіннің мазмұнын терең түсінуімен айқындалады.Үш әріптен тұратын сөзді барлық оқушы тез әрі қатесіз оқиды. Төрт әріптен тұратын сөзді30 пайызы қате жібереді, ал5-6 әріптен тұратын сөзді оқығанда оқушылардың 40-50 пайызы жаңылысады. Ал 8 және одан да көп әріптен тұратын ортақ қате қайталау, орын ауыстыру болып келеді.

Мәнерлеп оқу-қандай мәтінді болмасын дұрыс, сөздерді бұзбай, сөз қалдырмай, сөз аяғын жеп қоймай, әрбірсөзді дұрыс, анық оқу. Мәнерлеп оқуды үйретуде паузалардың орындалуына мән беру керек. Мысалы: тыныс белгілеріне байланысты және тыныс белгісіне байланыссыз паузалар да болады. Мәнерлеп оқуға тағы бір нәрсе-оқу қарқынының бір қалыпты болуы. Егер тез, жылдам оқыса,түсініксіз, әріқұлаққа жағымсыз естіледі.

Көркем шығарманың негізгі ой тірегін анықтапболмайынша, мәнерлеп оқу мүмкін емес. 2-3 сыныптардаоқушылардың бірінің қатесін екіншісінетапқызу тәсілі тиімді. Таспаға жазыпалынған көркем сөзді тыңдату, кейде жақсы мәнерлепоқылған мен нашар оқылған мәтінді қатар жазып алып салыстырудың пайдасы бар. Әңгіме, ертегі, мысалдарды рөлге бөліп оқытқанда балалар қызығып оқиды. Сыныптантыс оқудың түрі мен әдісі әртүрлі. Бірде кітапты талдау, бірдебірігіп кітап оқу, өздері ұнаған үзінділерін оқыту, бірдей ойын, бірде инсценировка-ертеңгілік түрінде болып келеді.

Балалар өте жай оқыса, сөз бен сөзді, сөйлеммен сөйлемді өзара байланыстыра алмай, ақырындамәтіннің тұтас мазмұнын түсінбей қалады. Оқу-жазуға үйретудің бірінші кезеңінде, балалар әлі әріптерді нашар айыратын және оларды бір-бірімен қосып оқуы қиын кездеғана жай оқыттыру керек. Бірақ барғансайын балалардың оқу шапшаңдығы арта түсіп, бірте-бірте сауатты оқуға жақындау керек. Дегенімен, балаларды шапшаң оқуға дағдыландыра отырып, белгілі шамадан тыс кетпеу керек. Ушинский мәтіннің мағынасын түсінбей,құр судыратыпоқуға қарсы болған. Ол бұл жөнінде: «Оқу шапшаңдығы түсінуі арта түссе, олөзінен өзі-ақ шапшаң оқи бастайды, сондықтаноқытудың алғашқы кезінде шапшаң оқудың қажеті жоқ, тіпті ол зиянкелтіреді».

Шапшаң оқу дұрыс дауыс ырғағын келтіріп оқумен тікелей байланысты. Дауыс ырғағын келтірмей шапшаң оқитын болса, керек емес жерге пауза жасап, пауза жасайтын…