2025 мақал 101 жұмбақ сайысының сценарийі

Тақырыбы: «1001 мақал, 101 жұмбақ».

Мақсаты: оқушылардың сөз құдіретін түсіне отырып, тілге деген сүйіспеншілігін, қызығушылығын дамыту. Тілді құрметтеуге, достық қарым-қатынасқа, ой ұшқырлығы мен тапқырлыққа тәрбиелеу.

Көрнекілігі: презентация, интерактивті тақта.

Сабақтың әдісі: ойын.

Сабақтың түрі: сайыс.

Барысы: Музыка қосылады, жүргізуші шығады.

Жүргізуші: - Құрметті қонақтар, оқушылар! «1001 мақал, 101 жұмбақ» сайысына қош келдіңіздер! Сайысты бастауға рұқсат етіңіздер! - Сайыстың кезеңдерін таныстырып өтейін: І-кезең - «Мақалшылар сайысы». ІІ-кезең - «Жұмбақшылар сайысы». ІІІ-кезең - «Кім жүйрік?». ІV-кезең - «Ой жүйрік».

- Сонымен қатар сайыс барысында көрермендермен ойын болады.

Жүргізуші: - Мақал-мәтелдер – ғасырлар шежіресі. Онда халық тарихы, оның әлеуметтік тіршілігі, ақыл-өнегесі тоғысқан. Халық даналығы үлкен ойды аядай қалыпқа сиғызып, асқан шеберлік танытқан.

- Ортаға І-кезеңнің мақалшыларын шақырайық, қошеметпен қарсы алыңыздар!

Музыка қосылады, балалар шығады.

Мақалшылармен таныс болыңыздар:

1. Василенко Максим

2. Белоусов Виталий

3. Чичулин Павел.

- Сайыс кезеңдері барысында балалардың ұпай санын Ләззат Мырзаханқызы анықтайтын болады.

Жүргізуші:

- Ойланайық, ойлайық, Ұйқасын тауып қояйық.

Қандай мақал болса да, Сыңарын таппай қоймайық. Шарты: ойыншылар мақалдың жалғасын айтады. Мақал-мәтелдер: 1. Денсаулық – зор байлық. 2. Бірінші байлық – денсаулық, Екінші байлық – он саулық, Үшінші байлық – ақ жаулық. 3. Таңғы асты тастама. 4. Айран ішсең, ас болады. 5. Ас адамның – арқауы. 6. Бірлік болмай, тірлік болмас. 7. Еңбек етсең ерінбей, Тояды қарның тіленбей. 8. Ұрлық, ұрлық түбі - қорлық. 9. Мектеп – кеме, білім – теңіз. 10. Шынықсаң шымыр боласың. 11. Өле жегенше, бөле же. 12. Бұлбұл гүлзарын сүйеді, Адал адам Отанын сүйеді. 13. Тіл – тіршілік тірегі. 14. Отан оттан да ыстық (қосымша).

- Алғашқы айналым аяқталды, ойыншылардың ұпайларына назар аударайық.

- Ең төмен ұпай жинаған ойыншыны ортаға шақырайық. Сыйлық беріп, шығарып салу. Жүргізуші: - Ойынымызды одан әрі жалғастырамыз. Екі мақалшы интерактивті тақтада берілген сөздерге мақал айтады. Ойлануға 10 секунд уақыт беріледі. Ең аз ұпай жинаған ойыншы ойыннан шығады. Мақал-мәтелдер: 1. Отан - Отансыз адам, ормансыз бұлбұл. 2. Нан - Ас атасы – нан. 3. Шебер - Шеберді саусағы асырайды. 4. Береке - Еңбек түбі – береке. 5. Нәсіп - Кәсіп, кәсіп түбі – нәсіп. 6. Бас - Бас аманда мал тәтті, Бас ауырса жан тәтті. 7. Табиғат - Табиғат – тал бесік. 8. Батыр – Батыр туса ел ырысы, Жаңбыр жауса, жер ырысы. 9. Құлақ – Сөз атасы – құлақ, Су атасы – бұлақ. 10. Сау - Дені саудың жаны сау (қосымша).

Жүргізуші:

- ІІ айналымда ең аз ұпай жинаған ойыншыны анықтайық.

Финалға шыққан мақалшыны атау, аз ұпай жинаған ойыншыны қошеметпен шығарып салу. Сыйлық беріп, шығарып салу.

Жүргізуші: - Әрі қарай сайысты көрермендермен жалғастырайық. Көрермендер арасынан мақалды көп білетін адамды анықтайық.

Мақалды көп білетін адамды марапаттау.

Жүргізуші: - ІІ-кезең «Жұмбақшылар сайысы». Жұмбақшыларды ортаға шақырайық, қарсы алыңыздар! Музыка қосылады, балалар шығады.

Жүргізуші: - Ойыншылармен таныс болыңыздар: 1. Коваль Катя 2. Лютая Света 3. Гурьянова Ангелина.

Жұмбақтар 1. Мысықтан бұл қорқады, Бұдан піл қорқады. (Тышқан) 2. Тұмсығы мықты, Қыр мен ойды тегістеп шықты. (Үтік) 3. Сөйлеуді ол білмейді, Бірақ: «тоқта», «жүр» дейді. (Бағдаршам) 4. Қыста ғана болады, Ұстасаң қолың тоңады. (Қар) 5. Қолы жоқ сурет салады, Тісі жоқ тістеп алады. (Аяз) 6. Тікірейіп құлағы Менен бұрын тұрады. Бойын жазып, керіліп, Беті-қолын жуады. (Мысық) 7. Сырты жаз, Іші қыс. Бұл не? (Тоңазытқыш) 8. Құйтақандай, аппақ, Орманда жүр секіріп. Аппақ қарды таптап. (Қоян) 9. Қабат-қабат қаттама, Ақылың болса аттама. (Кітап)

10. Ти, ти десем, тимейді, Тиме десем, тиеді. (Ерін) 11. Асты тас, үсті тас, Ортасында жанды бас. (Тасбақа) (қосымша).

Жүргізуші: - Алғашқы айналым аяқталды, жұмбақшылардың ұпайларына назар аударайық.

- Ең төмен ұпай жинаған ойыншыны ортаға шақырайық. Сыйлық беріп, шығарып салу. Жүргізуші: - Ойынымызды одан әрі жалғастырамыз. Екі жұмбақшы жұмбақтардың шешуін табады, жұмбақты ең аз шешкен жұмбақшы ойыннан шығады. Жұмбақтар 1. Сыпырамын, сыпыра алмаймын, Тазартамын, тазарта алмаймын. (Көлеңке) 2. Жылмаң-жылмаң етеді, Жылмаңдап сайдан өтеді, Із-міз тастап кетеді. (Ине) 3. Басы тарақ, арты орақ. (Әтеш) 4. Ақ сандығым ашылды, Ішінен жібек шашылды. (Күн) 5. Сырты көк, іші қызыл, Өзі тәтті. (Қарбыз) 6. Базарда да сатылмас, Таразыға тартылмас. Ондай тәтті табылмас. (Ұйқы). 7. Отыз екі батырмыз, Ел күзетіп жатырмыз. Сапта қатар тұрсақ та, Құламаймыз бір шақта. (Тіс) 8. Ашылып, жабылады, Әр үйден табылады. (Есік) (қосымша).

Жүргізуші: - ІІ айналымда ең аз ұпай жинаған жұмбақшыны анықтайық. Сыйлық беріп, шығарып салу.

Жүргізуші: - Әрі қарай көрермендермен ойын «Ойланбай-ақ, табайық» деп аталады, көрермендер арасынан жұмбақтың шешуін кімнің көп табатынын анықтайық.

Жұмбақтар 1. Үстінде үй болса да асықпайды, Перевозит свой дом, не торопится,