Кітапханашыларға арналған 101 жұмбақ пен 2025 мақал

Тақырыбы: «1001 мақал, 101 жұмбақ»

Мақсаты: Қазақ халқы сөз қадірін біліп, қасиетті сөздерді аузынан тастамай, қастерлеп келе жатқан халық екенін түсіндіре отырып, студенттердің тіл байлығын, сөздік қорын дамыту және ойлау, есте сақтау қабілетін дамыту.Көрнекіліктері: слайд, мақал - мәтелдер, жұмбақтар.Жүргізуші: Жанның жайын жарыққа шығару үшін, жанның сырын сыртқа білдіру үшін адамның екі құралы бар. Біреуі – мимика, біреуі – сөз. Мимика жанның сыртының дене арқылы сыртқа білінуі (күлу, жылау). Ал ым – ішкі тіл сезімі. Ым арқылы ойды жарыққа шығару мүмкін емес. Ойдың тілі – сөз. Тіл – жүрек түбіндегі бағасыз сезімдер, жан түкпіріндегі асыл ойлар жарық көрмей, қор болып қалар еді. Адам тіл арқасында жан сырын сыртқа шығарып, басқалардың жан сырын ұға алады. Тіл адамға осындай қымбат болса, әрине ұлт болу үшін бірінші шарт тіл болмақ.Жарық көрмей жатсаң да ұзақ, кең тілім.Таза терең өткір, күшті, кең тілім.Таралған балаларын бауырынаАқ қолыңмен тараларсың сен тілім.«Мақал – сөздің мәйегі», «Тұз астың дәмін келтірсе, мақал сөздің сәнін келтіреді», - деген қанатты сөздермен «1001 мақал, 101 жұмбақ» атты тіл білгірлер сайысын бастаймыз.

I-турШарты: Берілген жұмбақты шешіп, жұмбақ мәтінінен бір сөз алып мақал - мәтел тауып айту.1. Үңгір түбінде жалбырап,Өсіп тұр жалғыз жапырақ. (Тіл)2. Бір ғажап бар тілі жоқ.Сөйлесем десең міні жоқ. (Кітап)3. Күміс қазықтың асы алтын. (Тіл мен сөз)4. Жаңалықты үн - түнсіз таратады,Барша жұртты бір өзіне қаратады. (Газет)5. Үсті шарбақ,Асты шарбақ,Ортасында тұрар сарнап,Жалғыз бармақ. (Тіс пен тіл)6. Жел соқса жайқалып толқиды.Ел оқыса тұла бойың балқиды. (Өлең)II-турШарты: Мақал - мәтелдердің сыңарын жалғстыру.1. Жалақ кісі тілден жазар,... (таз кісі қолынан жазар).2....(Тіл – буынсыз), ой – түпсіз.3....(Тіл – шекер), бала кетер, байлық бекер.4. Шебердің қолы ортақ,...(шешеннің сөзі ортақ).5. Қымбат дүние қолға түсе бермейді,...(қымбат сөз ауызға түсе бермейді).6. Тіземнен сүріндірсең, сүріндір,...(тілімнен сүріндірме).III турШарты: М. Қашқари жинаған түркі мақал - мәтелдерінің мағынасын ашу.Баланың ісі іс болмас,... (лақтың мүйізі сап болмас).Кең тігілген тон тозбас,... (кеңесілген іс бұзылмас).Бір - бірлеп мың…