6 сынып, 1-тоқсан, Қазақстан тарихы слайд Қазақстан территориясындағы ерте орта ғасырлық мемлекеттер

Бөлім тақырыбы:

6.3.1.1 VI-IX ғасырлардағы Қазақстан

Сабақтың тақырыбы:

Қазақстан территориясындағы ерте орта ғасырлық мемлекеттер.

ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ

6-СЫНЫП

Оқу мақсаты:

- 6.3.2.2 ерте түрік қағанаттарының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтау;

6.2.1.3 тарихи оқиғалар мен процестердің сабақтастығын сипаттау үшін «Ұлы Дала» ұғымын қолдану

Бағалау критерийлері:

- Ерте түрік қағанаттарының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтайды.

545 жылы түрік қолбасшысына қытай елшісі келіп көп ұзамай екі ел арасында бейбіт қарым-қатынас орнайды . Бумын қаған кезінде түрік тайпалары иеліктерін Хуанхэ жағалауларына дейін кеңейтті . Бумын қаған 552 жылы Жужан қағандығын талқандайды . 552-554 жылдары Қара-Ескенің інісі Мұқан қағанның кезінде жужандарды бас көтерместей етіп жеңді . Осы кезде түріктер Ұлы Даланың шығыстағы қожасына айналды .

Білге қаған мен оның інісі Күлтегін Түрік қағанатын қайта өркендетті . Шығыс Түрік қағанаты Қапаған қаған тұсында Орталық Азияны бағындырды . Білге Қытаймен соғыстағы жеңісі арқылы ұтымды бейбіт келісімге қол жеткізді . Қытай императоры Түрік ордасына үлкен көлемде жібек жіберді .

704 - жылы түркештер Жетісуда өз саяси үстемдігін орнатты . Үшлік пен Сұлық ) Сұлу ) қағанның тұстарында түркештер нығайып , Жетісудағы ең қуатты мемлекетке айналды . Оңтүстік-батыста олар арабтармен қиян-кескі күрес жүргізді . Оңтүстік-шығыста Қытай басқыншылығына төтеп берді , шығыстан Шығыс Түрік қағанаты қауіп төндірді . 751 жылы арабтармен бірге қытайларға қарсы Атлах шайқасы өтті .

756 жылы қарлұқтар түркештерді ығыстырып , Жетісу аумағына өздерінің саяси үстемдігін орнатты . 840 жылы Енисей қырғыздары қарлұқтардың қолдауымен Ұйғыр қағанатын құлатты . Арабтармен Жетісу жерлері үшін күресті .

1-тапсырма .« Көшбасшы және тыңдаушылар» әдісі

Берілген жаңа тақырыпты түсіндіру үшін әр топтан өз еркімен бір оқушы Көшбасшы ретінде өзін ұсынады. Көшбасшының қалауынша мәтінмен жұмыс жүргізу.

 1топ – Батыс Түрік қағанатының билеушілері

 2топ – Шығыс Түрік қағанаты сыртқы саясаты .

 3топ –Түркеш Қағанатының ішкі-сыртқы жағдайы

 4 топ –Қарлұқ қағанатының саяси жағдайы

 Барлық топтар жаңа білімге сай оқулықты қолдана отырып орындайды

Дескриптор: Білім алушы

Түргеш қағанаты ішкі-сыртқы жағдайы жайлы айтады

Батыс Түрік қағанатының билеушілері жайлы баяндайды

Қарлұқ қағанатының саяси жағдайы туралы айтады

Шығыс Түрік қағанаты сыртқы саясаты туралы түсіндіреді

Батыс Түрік қағанатының билеушілері

Тардуш (Дато) негізін қалаушы

Шегу 610-618ж қағанаттың шекарасын кеңейткен

Тон 618-630 ж қағанаттың халықаралық жағдайын нығайтқан

634ж нушеби тайпасынан шыққан Ешбар Елтеріс

Білге қаған тұсында Қытай императоры Түрік ордасына үлкен көлемде жібек жіберді .

682 жылы Қытаймен соғыс барасында өз мемлекетін қайта құрды

Күлтегін мен Білгеден соң қағанат құлпырады.

Шығыс Түрік қағанаты

Қапаған қаған кезінде Орталық Азияны бағындырды

744 жылы біріккен ұйғыр және қарлұқ күштері қағанатты талқандады

Шығыс Түрік қағанаты сыртқы саясаты.

Үшлік қаған

Негізін қалаушы, қағанатты 20 әкімшілік аймаққа бөлді . Әр аймақта 7мың әскер болған

706 жылы қаза болады