6 сынып, қазақ тілі, БЖБ

«Қазақ тілі» пәнінен

(оқыту қазақ тілінде)

жиынтық бағалауға арналған

әдістемелік ұсыныстар

6-сынып

Нұр-Сұлтан, 2022

Құрметті мұғалім!

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 6-сынып білім алушыларына «Қазақ тілі» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар «Қазақ тілі» пәні бойынша оқу бағдарламасы негізінде дайындалған.

Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім алушының тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстарда бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ, жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныстар түрінде берілген.

Әдістемелік ұсыныстар негізгі мектеп мұғалімдеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп үйлестірушілеріне арналған.

Мазмұны:

1-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар................................................4

1-бөлім, №1 «Қазақстандағы көрікті жерлер. Лексикография»………..................................5

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика......................................................................7

2-3 бөлім, №2 «Ұлттық және отбасылық құндылықтар. Фонетика», «Әлемнің

жеті кереметі. Лексикография»...................................................................................................8

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика....................................................................10

2-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар.............................................11

4-бөлім,№1«Астана–мәдениетпенөнерордасы.Лексикография»..........................................12Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика....................................................................14

5-бөлім, №2 «Тарихи тұлғалар. Лексикография»....................................................................15

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика....................................................................17

3-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар..............................................18

6-7 бөлім, №1 «Су – тіршілік көзі. Қазақстандағы өзен-көлдер. Морфология»,«Спорт.

Белгілі спорт жұлдыздары. Морфология»................................................................................19

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика....................................................................22

7-8 бөлім, №2 «Спорт. Белгілі спорт жұлдыздары», «Қазақ халқының әдет-ғұрыптары

мен салт-дәстүрлері» Наурыз.....................................................................................................23

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика....................................................................25

4-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар..............................................26

9-бөлім, №1 «Әлемдегі ірі кітапханалар».................................................................................27

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика....................................................................30

10-бөлім, №2 «Ғылым мен технология жетістіктері».............................................................31

Ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика...................................................................33

1-ТОҚСАН БӨЛІМ БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАРЫ

1-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

Бөлім «Қазақстандағы көрікті жерлер. Лексикография»

Оқу мақсаты6.1.1.1 мәтіннің атауын талқылау және алғашқы бөлігін тыңдау арқылы көтерілетін мәселені болжау;

6.2.1.1 - мәтіннен негізгі және қосымша, детальді ақпаратты анықтау, түсіндіру;

6.4.1.1 тақырып бойынша жеке сөздер, бірге және дефис арқылы жазылатын сөздерді орфографиялық нормаға сай жазу.

Бағалау критерийіБілім алушы

мәтіннің атауын талқылау және алғашқы бөлігін тыңдау арқылы көтерілетін мәселені болжайды;

мәтіннен детальді ақпараттарды анықтайды;

бірге, бөлек және дефис арқылы жазылатын сөздерді орфографиялық нормаға сай жазады.

Ойлау дағдыларының деңгейіҚолдану

Орындау уақыты15 минут

1-тапсырма.

1.Суреттерді мұқият қарап, онда Қазақстанның қандай жерлері бейнеленгенін жұпта әңгімелеңіз. Суреттер арқылы тыңдалым мәтінінің тақырыбын болжап, талқылаңыз.

2. Мәтіннің алғашқы бөлігін мұқият тыңдап, талқылаған тақырыптарыңызбен салыстырыңыз және мәтіннің келесі бөлігі не туралы болатынын болжаңыз.

1-бөлік

Көкшетауға ат басын бұратын көптеген саяхатшылардың қызығушылығын оятатын әрине табиғаттың көз тартар сұлулығы. Соның ішінде Бурабайдағы «Оқжетпес» тасының жөні бөлек. Атауының өзі бір ерекше. Жыл сайын демалуға барып жүргенімізбен, сол «Оқжетпес» жартасының қалай біткені жайында біле бермейміз әрі мән де бермейміз. Ал аңыз былай дейді:

2-тапсырма.Сұрақтарға жауап беру арқылы детальді ақпараттарды анықтап, түсіндіріңіз.

Көкшетаудың қандай көрікті жерлері бар? ___________________________________ ___________________________________________________________________________

Бурабай демалыс орны несімен танымал?_____________________________________ ___________________________________________________________________________

Оқжетпес - Көкшетаудың қай бөлігінде орналасқан? __________________________ ___________________________________________________________________________

3-тапсырма. Мәтіннен бірге, бөлек және дефис арқылы жазылатын сөздерді орфографиялық нормаға сай жазыңыз.

Бірігіп жазылатын сөздер

Дефис арқылы жазылатын сөздер

Бағалау критерийі

тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Мәтіннің атауын талқылау және алғашқы бөлігін тыңдау арқылы

көтерілетін мәселені болжайды;

бейнеленген суреттер бойынша жұпта әңгімелеседі;

суреттер арқылы мәтіннің тақырыбын талқылайды;

жұпта талқылаған тақырып пен мәтінінің тақырыбын салыстырады;

Мәтіннен детальді ақпараттарды анықтайды;

мәтіннің келесі бөлігіне болжам жасайды.

Мәтіндегі детальді ақпаратты анықтайды;

Сұрақтарға жауап береді

Детальді ақпараттарды түсіндіреді;

Бірге және дефис арқылы жазылатын сөздерді орфографиялық нормаға сай жазады.

Мәтіннен бірге жазылатын сөздерді жазады;

Мәтіннен дефис арқылы жазылатын сөздерді жазады;

Орфографиялық нормаға сай жазады.

Барлығы

«Қазақстандағы көрікті жерлер. Лексикография» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты

ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні________________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігі деңгейі

Төмен

Орта

Жоғары

Мәтіннің атауын талқылау және алғашқы бөлігін тыңдау арқылы көтерілетін мәселені болжайды;

Мәтіннен детальді ақпараттарды анықтайды;

Мәтіннен көтерілген мәселені болжауда, детальді ақпаратты анықтауда қиналады.

Мәтіннен көтерілген мәселені болжауда, детальді ақпаратты анықтауда қателеседі.

Мәтіннен көтерілген мәселені болжайды, детальді ақпаратты анықтайды,.

Бірге, бөлек және дефис арқылы жазылатын сөздерді орфографиялық нормаға сай жазады.

Сөздерді орфографиялық нормаға сай жазуда қиналады.

Сөздерді орфографиялық нормаға сай жазуда қателеседі.

Сөздерді орфографиялық нормаға сай жазады.

1-тоқсан бөлім бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

Бөлімдер «Ұлттық және отбасылық құндылықтар. Фонетика», «Әлемнің жеті кереметі. Лексикография» №2

Оқу мақсаты6.2.5.1 Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастыру;

6.3.6.1- Мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзету, редакциялау

6.4.2.1 Екпіннің түрлерін (сөз екпіні, тіркес екпіні, логикалық екпін) сөз және сөйлем ішінде орынды қолдану.

Бағалау критерийіБілім алушы

мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған 5 нақтылау сұрақтарын құрастыра алады;

мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзету, редакциялау;

екпін түрлерін сөйлем ішінде ажыратады.

Ойлау дағдыларының деңгейіҚолдану

Орындау уақыты15-20 минут

Отбасы – тәрбие көзі

Отбасы – адам тұрмысын ұйымдастырудың қайнар көзі, ол материалдық және рухани үдерістерімен сипатталады. Отбасы – жас ұрпақтың тәлім-тәрбие алып, өсіп-өнетін негізгі институты. Тал шыбықтай жас ұрпаққа бесіктен бастап берілген тәлім-тәрбие, ұстаным-тәртіп қағидалары есейгенде оның мінез-құлқының, сана-сезімінің, ар-ождан намысының темірқазығына айналады. Данышпан Абай былай деген: «Балаға көбіне үш алуан түрлі мінез жұғады: біріншісі – ата-анадан, екіншісі – ұстаздан, үшіншісі – құрбысынан». Сондықтан қаншалықты шаршап-шалдығып жүрсе де ата-ана ұрпақ тәрбиесін ұмытпауы тиіс. Ұрпақ – әр жанұяның бақыты. Олай болса, өз бақытымызды бағалай білейік. Ата-ана, ұстаз, қоғам – үшеуі тәрбие басы. Бір тұтасып, біріктірсе тәрбиенің үш мектебі адамның мінез-құлқын қалыптастырып, адамгершілік болмысын жетілдіреді. Адамның кім болмағы ата-ана, ұстаз, қоғамға ғана тәуелді емес, ол адамның өзіне байланысты. Ұрпақ тәрбиенің үш сатысы негізінде өсіп, жетіледі. Олар: ой саулығы, жан саулығы, тән саулығы. Жақсы қасиеттер кез келген адамның жан дүниесінен табылады.

Ұрпақтың бойындағы қасиетті дұрыс қалыптастырып тәрбиелеу ата-ананың міндеті. Адамның өміріндегі ең қуанышты қызық дәурені осы отбасында өтеді. Ұрпақ өмірінің алғашқы күнінен бастап ата-ана өздерінің негізгі борыштары – тәрбие жұмысын атқаруға кіріседі. Ата-аналардың ұрпақтарының алдында олардың денсаулығының дұрыс жетіліп өсуін қамтамасыз ету, тәрбие беру, үй болып, аяққа тұрып ел қатарына қосылып кетуін қамтамасыз ету сияқты міндеттерін орындауы, ал ұрпақтары алдында ата-анасын қамқорлыққа алып, сүйеніш болуы секілді міндеттері ұштасып жатады. Тұғыры берік елдің отбасы да берік болады, отбасы қазығы нық қағылса, шаңырағы берік тәрбиеленер ұрпағы да өнегелі болады.

1-тапсырма. Көтерілген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастырыңыз.

Берілген тірек сөздерден нақтылау сұрақтарын құрастырыңыз.

Тірек сөздер

Нақтылау сұрақтары

Ұрпақ тәрбиесі

Отбасы

Ата-ана

2-тапсырма. Сөйлемдердегі тыныс белгілерінің дұрыс қойылған нұсқасын белгілеңіз.

Әлемдегі ең үлкен қорған Қытайда орналасқан.

Асыл мұраларға Семирамида бағы Египет пирамидалары Зевс мүсіні Артемида ғибадатханасы Родос алыбы Галикарнас мавзолейі Александрия маягі жатады

а) Әлемдегі ең үлкен қорған - Қытайда орналасқан. Асыл мұраларға: Семирамида бағы, Египет пирамидалары, Зевс мүсіні, Артемида ғибадатханасы, Родос алыбы, Галикарнас мавзолейі-Александрия маягі жатады

ә) Әлемдегі ең үлкен қорған - Қытайда орналасқан. Асыл мұраларға: Семирамида бағы, Египет пирамидалары, Зевс мүсіні, Артемида ғибадатханасы, Родос алыбы, Галикарнас мавзолейі, Александрия маягі, жатады

б) Әлемдегі ең үлкен қорған - Қытайда орналасқан. Асыл мұраларға: Семирамида бағы, Египет пирамидалары, Зевс мүсіні, Артемида ғибадатханасы, Родос алыбы, Галикарнас мавзолейі, Александрия маягі жатады.

3-тапсырма. Екпін түрлерін дұрыс нұсқасымен сәйкестендіріңіз.

а) Сөз екпіні

Жара-а-айсың, балам, өнерің өрге жүзсін!

в) Дыбыс екпіні

Қазақта ұл бала - ер-азамат, шаңырақ иесі.

с) Тіркес екпіні

Қыз бала өмірге келсе, бақ келді, шаттық келді деп қуанады.

д) Ой екпіні

Бүгін менің туған күнім.

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған 5 нақтылау сұрақтарын құрастыра алады;

Көтерілген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастырады;

1-сұрақ

2-сұрақ

3-сұрақ

Мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзету, редакциялау;

Мәтіндегі орфографиялық қателерді түзетеді;

Мәтіндегі пунктуациялық қателерді түзетеді;

Емле ережелеріне сүйенеді

Екпін түрлерін сөйлем ішінде ажыратады.

Екпін түрлерін табады

а) Сөз екпіні

ә) Дыбыс екпіні

б) Тіркес екпіні

в) Ой екпіні

Барлығы

10 балл

«Ұлттық және отбасылық құндылықтар. Фонетика», «Әлемнің жеті кереметі. Лексикография»

бөлімдері бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты

ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні________________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігі деңгейі

Төмен

Орта

Жоғары

Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған 5 нақтылау сұрақтарын құрастыра алады;

Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастыруға қиналады.

Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастыруға қателеседі.

Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты, көтерілген мәселені анықтауға бағытталған нақтылау сұрақтарын құрастырады.

Мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзету, редакциялау;

Екпін түрлерін сөйлем ішінде ажыратады.

Мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзету, редакциялауда және екпін түрлерін сөйлем ішінде ажыратуда.

қиналады.

Мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп түзету, редакциялауда және екпін түрлерін сөйлем ішінде ажыратуда қателеседі.

Мәтіндегі орфографиялық және пунктуациялық қателерді сөздіктерге, емле ережелеріне сүйеніп редакциялайды және екпін түрлерін сөйлем ішінде ажыратады.

2-ТОҚСАН БӨЛІМ БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАРЫ

2-тоқсан бөлім бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

Бөлім «Астана – мәдениет пен өнер ордасы. Лексикография»

Оқу мақсаты 6.4.3.1 Неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданысы аясын түсіну және ажырата білу.

6.3.4.1 Эссе тақырыбынан ауытқымай абзац түрлерін жүйелі құрастырып, көтерілген мәселе бойынша келісу,келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазу.

Бағалау критерийіБілім алушы

Неологизм, термин, диалект сөз, кәсіби сөздердің қолданыс аясын түсінеді және ажырата алады;

Оқылым мәтінінен қажетті ақпараттарды іріктеп оқиды;

Тақырыбына сай,құрылымы жүйелі келісу,келіспеу эссесін жазады.

Ойлау дағдыларының деңгейіҚолдану

Орындау уақыты20 минут

1-тапсырма.

Бір нәрсеге, өнерге талпыну үшін адамға алдымен табандылық қажет. Өнер біткеннің бәрәне жаратылысынан бейім адамның болуы шындыққы жанаспайды. Өлең өнері сөзбен, ал живопись (жанды жазу) өнері бояуымен құлпырады. Музыканың негізгі мақсаты-адамның эстетикалық қажетін қанағаттандыру. Бұл поэзияға да ортақ қасиет, өйткені тіл мен музыка тілі бір-біріне етене қатысқан кезде музыканың әсерлілігі арта түседі. Бұл ғылым, яғни музыка…