9 сыныптағы судың кермектігі ашық сабағы

Cабақ Күні : 9-сынып

Сабақтың тақырыбы: Судың кермектігі.

Сабақтың мақсаты:1.Судың кермектігі ,оның түрлерімен , жою әдістерімен танысу.

2.Оқушылардың дүниетанымын кеңейтіп ,материалдық байлыққа ,оны игеру мен сақтауға көңіл бөлуге дағдыларын қалыптастырып дамыту.

3. Өз бетімен еңбектену іскерліктерін арттыра отырып оқушылардың танымдық белсенділіктерімен ой өрісін дамытып, шығармашылыққа, іздемпаздыққа, тиянақтылыққа, ізгілікке тәрбиелеу

Сабақтың типі:Жаңа сабақ

Сабақтың әдісі: Кітаппен жұмыс, сұрақ-жауап,жаттығулар орындау.

Сабақтың барысы:І. Ұйымдастыру кезеңі: оқушылармен сәлемдесу, сабаққа даярлығын тексеру, сынып, тақта тазалығын тексеру, сабаққа келмеген оқушыларды анықтау

ІІІ.Тақтада жұмыс: Металдарға ПЖ орны бойынша сипаттама беру кальций мен магнийге.

Химиялық эстафета:

1-оқушы Ca—CaO---Ca(OH)2----CaCL2—Ca3 (PO4)2 –Са( NO3 )2---CaCO3—CO2

2-оқушы MgCO3—MgCL2---Mg---Mg ( NO3 )2—Mg3 ( PO4)2— Mg( ОН)2—MgO--Mg

Сыныппен жұмыс: кальций мен магнийдің маңызды қосылыстары бойынша сұрақ-жауап өткізу

IV.Оқушыларды жаңа сабақтың тақырыбымен ,мақсатымен таныстыру.

V. Табиғатта таза су кездеспейді, оның құрамында қандай да бөгде зат болады. Табиғи су топырақпен жанасқанда одан гидрокарбонаттар мен басқа тұздарды шаяды. Мұндай суды кермек су деп атайды. Кермек суда ет, көкөніс және жармалар нашар піседі, сабын нашар көбіктенеді, ерімейтін тұздар шөгінді түрінде жиналады. Кермек су шайнекте және жылу қондырғыларының жүйесінде бу қазандықтарында қақ түзеді, нәтижесінде олар қатты қызып, қопарылуы мүмкін.

Судың кермектігі Са2+ және Mg2+ иондарының болуымен түсіндіріледі. Табиғи суларда олардың мөлшері неғұрлым көп болса, кермектік соғұрлым жоғары болады. Сабын (органикалық қышқылдың Na тұздары) кермек суда көбіктене алмайды.

Кермектік 2 бөлінеді: 1.уақытша, карбонаттық 2.тұрақты

Суда Са (HCO3)2 және Mg(HCO3)2 гидрокарбонаттары болғанда уақытша кермектік болады. Уақытша кермектікті суды қайнату арқылы жоюға болады:

Ca(HCO3)2 → CaCO3 ↓+CO2↑+H2O

Mg(HCO3)2 →MgCO3↓+CO2↑+H2O

Бірақ судың көп мөлшерін техникада қайнату қымбатқа түседі:

Әк сүті немесе сода қосу арқылы

Ca(HCO3)2 + Ca(OH)2 →2CaCO3↓+2H2O

Mg(HCO3)2 +Na2CO3 →MgCO3↓+2NaHCO3

Судың тұрақты кермектігі кальций мен магнийдің басқа еритін тұздарының (SO42, Cl-, H2PO4-, PO43-,NO3-) қатысында пайда болады.

Әк суын немесе соданы қосқанда

CaSO4 + Na2CO3 →CaCO3↓+Na2SO4

Na3PO4 қосқанда

3Ca(HCO3)2 + 2Na3PO4 →Ca3(PO4)2↓+6NaHCO3

3MgSO4 + 2Na3PO4 →Mg3(PO4)2 ↓+3Na2SO4