Абай әлемдік мәдениеттің тұлғасы туралы мақала

Абай - әлемдік мәдениеттің тұлғасы

Абай, есімі елдің есінде өшпес қазына болып қалатын,қазақты шарықтатқан ғұлама. Абай Құнанбайұлы қазақтың ғана емес, әлемдік мәдениеттің тұлғасы. Абайды әлем мәдениетінің тұлғасы деудің себебі неде? Ел мақтар тұлға, поэзияның асқақ шыңы, алып адам дейтін Абайды бірі білсе,бірі білмес. Білместердің сұрағы Абай деген кім өзі? Ағиық ақын, қазақ әдебиетінің негізін қалаушы, халқын дамуға итермелеген тұлғаны білмеуіміз, жарқын,саналы болашаққа деген есігімізді жабумен тең емеспе?Дана Абай халқының көзін ашу үшін бәрін жасады. Оның шығармалары адам санасына сілкініс алып келеді. Жалпы, Абай Құнанбайұлының жүз жетпіс алты өлеңі, үш поэма және қырық бес қара сөзі бар.

Абай әлемдік мәдениеттің тұлғасы екенін дәлелдейтін шығармаларына тоқталсақ: “Ескендір” поэмасы, адамға терең ой салатын шығарма. Поэма Александр Македонскийдің өмір жолы жайлы жазылған. Поэмадағы ;

“Мықтымын деп мақтанба, ақыл білсең,

Мықты болсаң,өзіңнің нәпсіңді жең!

Іші тар, көре алмастың біреуі - сен

Ондай кісі бұндай жерге келмейді”

деген үзінді. Адам өзін мақтауға лайық болуы үшін, мәнді іс атқаруы жөн. Егер адам шын мықты әрі ақылды болса, ол алдымен өз нәпсісімен күресуі керек. Ашу, қызғаныш сияқты қасиеттерді жеңе білуі қажет.Көре алмаушылық пен іш тарлық адамның рухани әлсіздігін көрсетеді.Сондықтан нағыз күш өзін - өзі тәрбиелеуде. Абай осы қасиеттерді айта отыра, ұрпаққа үлкен өнеге - өсиет қалдырған. Абайдың тағы бір керемет шығармасы, “Қара сөздер жинағы”Ақын қара сөздері арқылы халқына үлкен бір ой салғысы келді.Абайдың мақтауы да, даттауы да елінің, жұртының игілігі үшін жазылған. Абай “Ғылым бағарға да ғылым сөзін сөйлер адам жоқ.Білгеніңді кімге үйретесің,білмегеніңді кімнен сұрайсың” деп халқының білімге деген ынтасының болмауына бірінші қара сөзінде өз ренішін білдіреді.Осыны қолға алып, Абай сауатсыздықты жою мақсатында, қазаққа бар әлем мәдениетін таныстырады.

Абай осындай білімді қайдан алады? Оның білімділігі мен сауаттылығын бүкіл әлем мойындағанда, біз сондай білімді қайдан аламыз?

Абайда шығармашыл тұлға, Абай әлемді оқыды, ол басқа тілдерді жақсы меңгерді.Тіл үйрену - тіл мәдениетіне жатады. Ал ол сіздің сөз мәдениетіңіз бен ой…