Абай – дана, Абай – дара қазақта ашық сабақ, 5 сынып

Тақырыбы: "АБАЙ - ДАНА, АБАЙ - ДАРА ҚАЗАҚТА"

(Абай Құнанбаевтың 175 жылдығына орай)

Мақсаты: Ұлы ақынның шығармаларымен таныстыру, өлеңдері мен қара сөздерін оқыту арқылы адамгершілік, еңбекқорлық, адалдыққа баулу; білімге деген құштарлығын арттыру; сөйлеу, мәнерлеп оқу қабілеттерін, тіл байлықтарын, сөздік қорларын дамыту; мейрімді, адал болуға, жаман әдеттерден бойлары мен ойларын алыс ұстауға тәрбиелеу.

Әдіс- тәсілдері: Ой қозғау, сұрақ- жауап, баяндау.

Сахналық көрініс.

Бағыты: Қазақстандық патриотизм және азаматтық тәрбие.

Түрі: Дамытпалы поэзия сағаты

Көрнекілігі: Абай портреті, кітап көрмесі, шығармалары,

фотослайдтар.

Барысы: 1. Ұйымдастыру - күй «Ата толғау» (баяу)

2. Қонақтармен таныстыру

(мектеп директоры Жанғалиев Қанат Берденғалиұлы,

ТЖЖО Баймукашева Жазира Айтжанқызы, кітапханашы Жаңылсын Каримовна)

3. Ой қозғау

1-жүргізуші:: Балалар, бүгінгі тәрбие сағатында біз қазақтың ұлы ақыны Абай туралы ой бөлісеміз. Әрбір жас ұрпақ кішкентай кезінен бастап Абай атаның әні мен сусындап, жырларынан нәр алып келеді. «Шын хакім, сөзің асыл-баға жетпес, бір сөзің жүз жыл жүрсе дәмі кетпес» дегендей (4 – слайд) халық тарихи дамудың қаншама биігіне көтерілсе де Абай аты мен Абай сөзі әрдайым оның аузындағы жыры, көкірегіндегі иманы, санасындағы ұжданы болып қала береді.

2-жүргізуші: Абай бір өлеңінде: "Білімдіден шыққан сөз, Талаптыға болсын кез" – деген екен. Біз өзімізді талаптылар қатарына жатқызып, Абай әлеміне сапар шегіп қайтқалы отырмыз... Сапар болғанда да Абай әлеміне, Абай ойларына, Абай өлеңдеріне сапар…

1-жүргізуші: Жүрегін шырақ етіп жандырған кім? Жырымен жан сусынын қандырған кім? Өзіне–өзі орнатып ескерткішті, мұра ғып, кейінгіге қалдырған кім? Ерте оянып, ойланып, ержеткен кім? Талабын тас қияға өрлеткен кім? Құбажан, құрбақан құм, құла қырда, өлеңнің бесігінде тербеткен кім?

Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өскен кім? Үнінен әділдіктің лебі ескен кім? Арманын аттандырып келешекке, Біздермен осы күнгі тілдескен кім? Тайсалмай, мыңмен жалғыз алысқан кім? Жауына найза сөзін шанышқан кім? Өзендей құйған барын көк теңізге, Лермонтов, Пушкиндермен табысқан кім?

Бүгінгі заман адамы «сегіз қырлы, бір сырлы» болып өсуі керек, оның бастысы біздер үшін әдептілік. «Әсемпаз болма әрнеге, өнерпаз болсаң арқалан. Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та бар қалан» деп дана Абай айтқандай кішіге мейірімді, досына қайырымды, еңбексүйгіш, шыншыл да қамқор болсаң, өсе келе ата-анаңның, отанынынын мақтанышы боласың.

2-жүргізуші:

«Парасатты болып туған – Шыңғыстаудың Абайы.

Ән мен жырын мұра қылған – Сарыарқаның Абайы.

Нақылымен сана құйған – қазағымның Абайы.

Ақылымен дана болған – бүкіл әлем Абайы»

1-жүргізуші:

Абай есімін естігенде есімізге не түседі? ( 5 – слайд)

(Балалар: Абай – ақын, дана, ойшыл, аудармашы, сазгер, ғалым, күйші т.б.)

Қазақта неге Абай дара, Абай дана деп аталады? Абай әуелден-ақ әкенің баласы болмай, адамның баласы болуды армандаған. Абайды оқып, оны ойға түю, жүрекпен сезіну баршамыздың мақсатымыз.

2-жүргізуші: Абай 1845 жылы 10 тамызда Шығыс Қазақстан өнірінде Жидебай жерінде, Шыңғыстау етегінде дүниеге келді. Азан шақырып қойылған есімі Ибраһім болса да, әжесі Зере еркелетіп «Абай» деп атап кеткен, бізде солай атап жүрміз.

(6 - слайд).

Зере әжесі көңілі кең, жүрегі нәзік адам болған. Абай әжесін қатты жақсы көреді. Күндіз де, түнде де ертегі айтқызады. (слайд -10,11)

Абайдың әкесі Құнанбай, анасы Ұлжан. Абай Семей

қаласында медресе оқып сонымен қатар орыс мектібінен дәріс алады. Жастайынан сықақ өлеңдер шығарып, араб, парсы, түрік тілдерін үйренген. (7- слайд)

1-жүргізуші: Абай орыс әдебиеттерімен атап айтқанда Пушкин,

Лермонтов, Достоевский, Белинский, Добролюбов шығармаларымен танысады. Әсіресе Пушкин мен Лермонтовтың шығармаларын сүйіп оқыған. Абай орыс ақыны А.С.Пушкиннің «Евгений Онегин» романынан үзінділер, М.Ю.Лермонтовтың, , И.Гетенің шығармаларын сүйіп оқып, аударған. Біз оқыған " Қарға мен түлкі " , "Шегіртке мен құмырсқа", " Есек пен бұлбұл" мысалдарын И.Крыловтан аударған Абай атамыз екен. (8,18 - слайд)