АБАЙ. «Ескендір» поэмасы.

АБАЙ. «Ескендір» поэмасы.

Осы жұрт Ескендірді біле ме екен?Македония шаһары - оған мекен.Филипп патша баласы, ер көңілді,Мақтан сүйгіш, қызғаншақ адам екен.Филипп өлді, Ескендір патша болды,Жасы әрең жиырма бірге толды.Өз жұрты аз көрініп, көршілергеКөз алартып қарады оңды-солды.Сұмдықпен ғаскер жиып қаруланды,Жақын жерге жау болды, тұра аттанды.

Көп елді күтінбеген қырды, жойды,Ханды өлтіріп, қаласын тартып алды.Жазасыз жақын жердің бәрін шапты,Дарияның суындай қандар ақты.Шапқан елдің бәрін де бодам1 қылып,Өкіметін қолына тартып апты.Ескендір елде алмаған хан қоймады,Алған сайын көңілі бір тоймады.Араны барған сайын қатты ашылып,Жердің жүзін алуға ой ойлады.Қан ішер қаһарлы хан ашуы көп,Атағынан қорқады жұрт қайғы жеп.Сол күнде қошеметші айтады екен,Ханның ханы, патшаның патшасы деп.

Атағы талай жерге оның жетті,Жердің жүзін алуға талап етті.Есепсіз әскер ертіп, жарақтанып,Есіткен елдеріне жүріп кетті.Алдынан шыға алмады ешкім мұның,Бәрін де алды, қорқытты жолдағының.Жан шықпады алдынан, тоқтауы жоқ,Жер жүзін жеке билеп алмақшының.Жүре-жүре бір елсіз шөлге түсті,Алып жүрген суының бәрін ішті.Адам, хайуан бәрі де бірдей шөлдеп,Басына құдай салды қиын істі.

Осы жұрт Ескендірді біле ме екен?Македония шаһары - оған мекен.Филипп патша баласы, ер көңілді,Мақтан сүйгіш, қызғаншақ адам екен.Филипп өлді, Ескендір патша болды,Жасы әрең жиырма бірге толды.Өз жұрты аз көрініп, көршілергеКөз алартып қарады оңды-солды.Сұмдықпен ғаскер жиып қаруланды,Жақын жерге жау болды, тұра аттанды.

Көп елді күтінбеген қырды, жойды,Ханды өлтіріп, қаласын тартып алды.Жазасыз жақын жердің бәрін шапты,Дарияның суындай қандар ақты.Шапқан елдің бәрін де бодам1 қылып,Өкіметін қолына тартып апты.Ескендір елде алмаған хан қоймады,Алған сайын көңілі бір тоймады.Араны барған сайын қатты ашылып,Жердің жүзін алуға ой ойлады.Қан ішер қаһарлы хан ашуы көп,Атағынан қорқады жұрт қайғы жеп.

Сол күнде қошеметші айтады екен,Ханның ханы, патшаның патшасы деп.Атағы талай жерге оның жетті,Жердің жүзін алуға талап етті.Есепсіз әскер ертіп, жарақтанып,Есіткен елдеріне жүріп кетті.

Алдынан шыға алмады ешкім мұның,Бәрін де алды, қорқытты жолдағының.Жан шықпады алдынан, тоқтауы жоқ,Жер жүзін жеке билеп алмақшының.Жүре-жүре бір елсіз шөлге түсті,Алып жүрген суының бәрін ішті.Адам, хайуан бәрі де бірдей шөлдеп,Басына құдай салды қиын істі.Сандалды сар далада су таба алмай,Шөлдеген жұрт қайтеді бос қамалмай?Қызметкердің бәрін де өлтірмекшіБолыпты, шөлдегенге шыдай алмай.Мысалы, астындыға ат о дағы ұшты,Ескендір де атының жалын құшты.Жалтырап сәуле берген бір нәрсегеПатшаның ат үстінде көзі түсті.Барса, бір сылдыр қаққан мөлдір бұлақ,Таспадай бейне арықтан шыққан құлап.Түсе сала Ескендір басты қойды,Ішсе, суы өзгеше, тәтті тым-ақ.Кепкен балық келтіртті сонда тұрып,Сол суға балықты алды бір жудырып.Исі, дәмі өзгеше болып кетті,Таң қалды мұның бәрін суға жорып.

Ескендір қолына айтты: «Бұл неткен су?Бәрің де ішіп, бұл суға бетіңді жу!Бір бай елден осы су шыққан шығар,Өрлеп барып, үстіне тігелік ту.Бұл салқын, тәтті суға қаныңыздар,Шақ келер маған жан жоқ наныңыздар.Менен қалмай, бұл суды шапшаң өрлеп,Талқан қылып шаһарын алыңыздар!».

Жарлық шашты, қол жүрді суды өрлей,Шаһарына жеткенше дамыл көрмей.Көкпеңбек темір киген өңкей батырТарттырып жөнеледі сырнай-керней.Сол әскер суды өрлеп талай жүрді,Судың басы бір құзар шатқа кірді.Шаттың аузын бекіткен алтын қорған,Қақпасы бекітулі, көзі көрді.Қақпаны ашайын деп хан ұмтылды,Тұтқасын олай-бұлай қатты…