Абай өлеңдері: бастауыш сыныпқа арналған қосымша

Өлеңнің өзге сөзден несі бөлек?

Абай Құнанбаевтың 175 жылдығы

Хакім Абайдың әкесі Құнанбай дін жолын қатты ұстанып, елде мұсылмандықтың кең тарап, берік орын тебуіне күш-қайратын аямаған. Бұрын бұл өңірде болмаған үлкен мешіт салдырған. Мұсылмандықты елге жайып, сонымен бірге болашақта билік тізгінін қолға ұстайтын адамға оқудың қажетін өз тәжірибесінен аңғарған. Сондықтан адам танығыш сыншы әке болашақта орнымды басатын осы болады деп, басқа балаларынан гөрі Абайына көп үміт артқан. Жас шәкірттің бұл жылдардағы зор жетістігі, қыр еліне таңсық араб, парсы, түркі, тілдерін жетік біліп шығуы. Абайдың тұңғыш өлеңдер жинағын шығарған зерттеуші Кәкітай Ысқақов кемеңгер ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы баяндап келіп « қырда арабша, парсыша Абайдан артық білетін ешкім болмады»,-деп жазды. Осының бәріне ол өздігінен талап қылу арқылы қол жеткізген. Балаларға арналған өлеңдерінде ұлы ұстаздың «талап-адамның ең асыл қасиеттерінің бірі»,-деп көрсетуі тегін емес. Педагог Абай «закон күші қолымда болса, адам мінезін түсетуге болмайды деген кісінің тілін кесер едім» дегенді өз тәжірибесіне сүйеніп айтқан болар. Абайдың сөзі мен ісінің бөлінбегеніне, өлеңдері мен қара сөздеріне мадақтаған асыл қасиеттердің бәрі де оның өз бойында болғанына дәлелдер кө

Тағы бір ескере кететін нәрсе: әділет сөзі Абай заманында араб тіліндегі дыбысталуына жақындастырылып ғаділет деп те қолданған. Адамшылық тұрғысынан алғанда, әділетсіздік үлкен кісінің әділетсіздігі немесе жас баланың әділетсіздігі, зияны көп немесе зияны аз әділетсіздік деп бөлінбейді. Сондықтан қандай жаста екеніне, қандай іс екеніне қарамай әділ болу-адамдық парыз саналатынын жадыңнан шығармағайсың. «Адал еңбекпен мал іздемек-ол арлы адамның ісі. Еңбексіз мал дәметпек-қайыршылық. Тамағы тоқтық, жұмысы жоқтық, аздырар адам баласын. Еңбек қылмас еріншек, адам болмас. Берекені көктен тілеме, еткен еңбектен тіле», деген болатын. Абайдың мінез тәрбиесіне қатты мән беруі адамның адамшылығы, бақыты мен соры көп ретте мінезге байланысты болатындықтан. Өйткені адам жақсы мінезінен өмір бойы опа көреді, ал жаман мінезінен ұдайы опық жейді. Ерте заманның Демократ деген данасы: « Жақсы адам болу үшін... жаттығудың рөлі зор»,-деген екен. Бұл сөзден де Абай…