Абай шығармалары бойынша ашық сабақ жоспары

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНСТРЛІГІ

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ

АНВАР ИСМАИЛОВ АТЫНДАҒЫ КӘСІПТІК КОЛЛЕДЖІ

БЕКІТЕМІН

Директордың оқу-әдістеме істері

жөніндегі орынбасары

_________С.Т.Рахматуллаева

«____» _________ 2019ж.

Ашық сабақ

Тақырыбы: Абай Құнанбаев «Масғұт» дастаны.Қара сөздері «Бірінші сөз», «Алтыншы сөз», «Он сегізінші сөз».

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні оқытушысы: Ч.Ж.Содикова

Тобы: 11-топ

Ақсукент – 2019 ж.

Ашық сабақ жоспары

Пәні:Қазақ әдебиеті

Пән оқытушысы:Содикова Чинаргул Жорабаевна

Тобы: 11-топ ТП-181/Б

Күні:

Сабақ тақырыбы: Абай Құнанбаев «Масғұт» дастаны.Қара сөздері «Бірінші сөз», «Алтыншы сөз», «Он сегізінші сөз».

Сабақтың мақсаты:

Білімділігі:Білім алушыларға қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбайұлының философиялық тұжырымдарға толы қара сөздерінің мазмұнын, тәрбиелік мәнін ұғындыру, адамгершілік тәрбие берудегі ақынның философиялық ойларының тереңіне үңілуге үйрету;Тәрбиелік: Білім алушылардың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру, ақын көтерген мәселелер тағылымынан үлгі алып, азаматтық ұстанымдарды қалыптастыру;Дамытушылық: Білім алушылардың дүниетанымын, ой-өрістерін кеңейту, оларды өзінше ой қорытуға, ой түюге баулу, шығармашылық жұмысқа жұмылдыру арқылы таным-түсініктерін дамыту.Көрнекілігі: Интербелсенді тақта, слайдтар, ақындардың суреттері, кітап көрмесі, стиккерлер, плакаттар, бейне көріністер.Сабақтың әдісі: түсіндіру, баяндау, салыстыру , жинақтау , сөйлеу (оқу, жазу, айту,тыңдау), коммуникативтік қарым -қатынас тілін меңгерту, іздеу, табу, анықтау, салыстыру, қорыту, жаттау, әңгімелеу;

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Пәнаралық байланыс: тарих, математика,орыс тілі,ағылшын тілі,жаңа педагогикалық технология

Күтілетін нәтиже:

-Студенттер әр түрлі топтық жұмыстарды орындау арқылы бір-біріне қарым- қатынастары өзгереді;

-Актёрлік шеберлікке, өлеңді мәнерлеп оқуға үйренеді;

-Әр студент өз ойын жеткізуге мүмкіндік алады;

-үш тілділікті меңгереді;

Сабақта туындаған негізгі идеялар. Студенттер тақырып бойынша әркелкі жұмыстар арқылы сыни ойлауға дағдылана бастайды, сонымен қатар сабаққа деген қызығушылығы арта түседі.

Топ студенттерінің орындаған тапсырмаларын өзін-өзі бағалау стратегиясы арқылы топ көшбасшысына бағалау парағы беріліп, әр студенттің кезеңдер бойынша бағасын қойып, сабақ соңында жариялайды. Сабақтың ұраны: «Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз,қазақ халқын танытамыз.Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс».

Н.Ә.Назарбаев

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі.1.Сәлемдесу

2.Студенттерді түгендеу.

3.Оқытушының сабаққа деген психологиялық даярлығы4.Студенттердің сабаққа дайындығын тексеру. 5. Топ ережесін түсіндіру.

6.Студенттерді түсті стикерлермен 2 топқа бөлеміз.

1-топ «Масғұт» тобы, 2-топ «Ескендір» тобы.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:

Тақырып: Абай Құнанбаев өмірі мен өлеңдері

1-кезең. «Ойлан, жұптас, талқыла»

«Масғұт» тобына

1.Абай қай жылы туды? (1845ж 10 қазан)

2. Қай жерде туды? (Семей)

3. Әкесінің аты кім? (Құнанбай)

4. Абай қай рудан? (Тобықты)

5. Анасының, әжесінің аттары кім? (Әйгерім, Зере, Ұлжан)

6.Абайдың үш поэмасы («Ескендір», Масғұт», «Әзімнің әңгімесі») 7.Абайдың мұражайы қай жерде? (Семейде)

8.Абайдың алғашқы өлеңдер жинағы қай жылы, қай жерде басылып шықты? (1909ж. Петербург)

9.Абай ең алғаш дәріс алған татар молдасы? (Ғабитхан)

10.Абайдың жеті атасын атаңыз. (Құнанбай — Өскенбай – Ырғызбай – Айдос – Томан – Тобықты – Арғын)

11.Абайды әлемге танытқан кім? (М.О.Әуезов)

«Ескендір» тобына

1.Абайдың атақты ертекшісі. (Баймағанбет)

2.Абай кімнің өлеңдерін аударды? (Александр Пушкин және Михаил Лермонтов)

3.Абайдың қандай әндері бар? («Көзімнің қарасы», «Желсіз түнде жарық ай», «Сегіз аяқ», «Айттым сәлем, Қаламқас», «Бойы бұлғаң», «Татьянаның хаты»)

4.Абайдың атақты әншісі.(Әлмағанбет) 5. Абайдың орыс досы (Михаэлис)

6.Табиғат лирикасының ішіндегі ең алғашқы жазылған өлеңі? («Жаз», 1886 ж.)

7.Абайдың шын есімі (Ибрахим)

8.Абайдың неше әйелі, неше баласы болған? (3 әйелі, 7 ұл ,3 қызы болған)

9.Абайдың алғашқы өлеңдерін кімнің атынан шықты? (Көкбай)

10.Абай ел билеу ісіне неше жастан бастап араласты? (13 жасынан)

11.«Медғат — Қасым» поэмасын Абайдың қай баласы жазған? (Мағауия)2-кезең.Поэзиялық минут. (А.Құнанбаев өлеңдерін мәнерлеп оқу қазақ, орыс тілдерінде).

3-кезең.Сергіту. Абайдың сөзіне жазылған «Көзімнің қарасы» әні

4-кезең.Сахналық көрініс. 2-топ «Масғұт», «Ескендір» поэмаларынан үзінді (топтық жұмыс) Оза оқу стратегиясын қолдану.

-Жақсылық пен жамандықты, әділдік пен қиянат туралы білгіңіз келсе, Абайды оқыңыз. Адамгершілік пен арлылық, махаббат пен зұлымдық туралы білгіңіз келсе, Абайды оқыңыз. Өлім мен өмір, адам жанының қалтарыстары мен сырлары туралы білгіңіз келсе, Абайды оқыңыз.Тіршіліктің мәңгі сауалдарына жауап іздеп, он сегіз мың ғаламның құпиясын білгіңіз келсе, Абайды оқыңыз.

С.Торайғыров

ІІІ.Жаңа сабақты түсіндіру:

- Студенттер, біз сендермен өткен сабағымызда қазақтың бас ақыны атанған ұлы ақынымыз Абай Құнанбайұлының өмірі мен өлеңдеріне шолу жасап,танысқан болатынбыз. Бүгінгі сабағымызда Абай атамыздың қара сөздерімен таныстығымызды ары қарай жалғастырамыз.

Бүгінгі сабағымызды:

Қара сөзі, қара өлеңі қарымды,

Толғайды Абай мұңым менен зарымды.

Абай сынды дана туған халықтың,

Ұл-қызы да болу керек дарынды, - деген өлең жолдары арқылы бастағым келіп отыр.

Қара сөз дегеніміз – ғылым туралы, философия туралы, дін туралы қара сөзбен жазылған еңбек. Қарасөз – арабтың ғақлия деген сөзімен мәндес. Ғақлия көркем сөз, дана сөз, асыл сөз деген мағынаны білдіреді. Абайдың қара сөздеріндегі гуманистік, ағартушылық, әлеуметтік ойлары дін туралы пікірлерімен бірігіп, тұтас бір қазақ халқының философиялық концепциясын құрайды. Абайдың кара сөздері сондай-ақ жалпы адамзат баласына ортақ асыл сөзге айналды.Оның қара сөздерінің бірнешеуі ең алғаш 1918 ж. Семейде шыққан «Абай» журналында жарық көрді. Кейіннен, Абайдың қара сөздері орыс, қытай, француз, т.б. көптеген әлем тілдеріне аударылды.Абай өз қара сөздерін 1890-1898 жылдар арасында жазған. Қара сөздерін жазуды бастағанда Абай 45 жаста болған. Ақыл-ойы толысып, жасы кемелденген, көрген-білгенін ой елегінен өткізіп, сараптар жасқа жеткен кезінде қара сөздерін жазуды қолға алған. Бұған дейін Шығыс ойшылдары Әл-Фараби, Фирдоуси, Бабыр, Батыс философ, ғалымдары Галилей, Коперник, Спенсер, Дарвин, Ньютон, Пифагор еңбектерімен танысып, үлкен дайындықтан өтіп келеді. Халқымыздың үлкен мұрасы Абайдың қара сөздері (Ғақлия) ұлы ақынның сөз өнеріндегі көркемдік қуатын, даналық дүниетанымын даралап көрсетет

Қара сөздің көркем әңгімеден айырмасы:

Кейіпкердің болмауы

Оқиғаның болмауы

Көбінесе өсиет түрінде келеді.

Абай бірінші қара сөзінде мақсатын атап көрсетеді:

«Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін, ақ қағаз бен қара сияны ермек қылайын, кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын, я оқысын, керегі жоқ десе, өз сөзім өзімдікі дедім де, ақыры осыған байладым, енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ»

Абайдың қара сөздерінің саны 46. Бірақ біз 46-ншы қазақтардың шығу тарихы жайлы жазылған «Біраз сөз қазақтардың түбі қайдан шыққандығы туралы» деген қара сөзін өз алдына жеке тарихи шығарма, очерк ретінде қарастырып жүрміз.

Абай қара сөздері - өмір тәжірибесінен туған ой толғамының қорытындысы Қара сөздерінде Абай әңгіме-сұхбат жанрының өзіндік ерекшелігін пайдаланады.

Абай қара сөздері туралы мүмкіндігіне орай батыл, ірі негізді пікірлер айтқан М.Әуезов еді. «...Абайдың осы қара сөз дейтін мұралары көркем прозаның өзіне бөлек, бір алуаны болып қалыптанады. Бұлар сюжетті шығармалар емес. Бұрынғы жазушылар қолданған естегі, мемуар да емес. Стиль мазмұн жағынан алғанда, осы шығармалар Абайдың өзі тапқан,…