Абайдың Ғылым таппай мақтанба өлеңіне ашық сабақ, 6 сынып

Қысқамерзімді сабақ жоспары

Бөлімнің атауы:

«Абайды оқы, таңырқа!»

Мектеп:«Оралхан Бөкей атындағы № 44 лицейі» КММ

Күні:27.11.2018ж

Мұғалімнің аты-жөні:

Шуленова Куралай Бакытбековна

Сынып:6

Пәні: қазақ әдебиеті

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Абай Құнанбайұлы

«Ғылым таппай мақтанба» өлеңі

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

Т/Ж2. Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені идеясы арқылы түсіндіру.

Б/С2. Кейіпкерлер жүйесінің заманауи жаңашылдығын өзара салыстырып баға беру

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Өлеңді мәнерлеп оқи отырып мазмұнынтүсінеді, меңгереді.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Көркем шығармадағы әлеуметтік-қоғамдық мәселені анықтайды, кейіпкерлер жүйесін салыстыра алады.

Кейбір оқушылар орындай алады:Өлеңдегі әлеуметтік-қоғамдық мәселені идеясы арқылы түсінеді, өзіндік ой-пікірін тұжырымдайды.

Бағалау критерийі

Дескрипторлар:

Өлеңнің идеясын анықтайды.

Көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені табады.

Кейіпкерлер жүйесінің заманауи жүйесін салыстыра алады.

Көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені өлеңнің идеясы арқылы түсінеді.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

«Сәлемдеме жіберіңіз»,«Аяқталмаған сөйлемдер», «Бутерброд», «+,-,қызықты», «Тамаша идеялар», «Рефлексивтік экран» әдістері

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: Тақырыпқа қатысты сөздік қор мен сөз тіркестері:Қашық бол, асық бол, өмірің алдында, қайғы жесеңіз, бес дұшпан -өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ, бес асыл іс – талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым.

Диалог құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер:Астарында қандай ой бар? Негізгі идеясы қандай? Қай сөйлемдер ... дәлелдеме бола алады?

Талқылауға арналған сұрақтар:

Ақын өлеңі кімге арналған?

Не себепті өлең «Ғылым таппай мақтанба» деп аталды?

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығықұндылығы Абай Құнанбайұлының«Ғылым таппай мақтанба» өлеңіндегі идеяарқылы ішінара жүзеге асырылады

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі, Қазақстан тарихы

Алдыңғы оқу

3 мин

С.

«Сәлемдеме жіберіңіз»әдісі арқылы Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы және «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін»өлеңіне қатысты сұрақтар қойылады:

1. Ақын өмірбаяны туралы қысқаша мәлімет айтыңыз?

2.Ақынның«Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» өлеңінде жастарға қандай өсиет айтылған?

3. Абайдың «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» өлеңінің негізгі идеясы қандай?

Жоспар

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың

басы

2мин

Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады

Топқа бөлу «Сәйкестендіру» тәсілі арқылы

1-топ. Абайдың әндері

2 топ. Абайдың лирикасы

3 топ. Абайдың оқу білім туралы өлеңдері

Сабақтың ортасы

30 мин

1-тапсырма.(10 мин)

«Мәтінмен жұмыс» Жаңа тақырып бойынша қима қағаздар таратылады. Әр топ жаңа мәліметті оқып, талдап, арасынан бір екі оқушы шығып, өз мәтіндері бойынша түсіндіріп өтеді.

1топ.Негізі «Ғылым таппай мақтанба» өленің көлемі 77 жол. Абай бұл өлеңді 1886 жылы жазған. Бұл өлең 6-8 буынды аралас ұйқас үлгісінде жазылған. Алғаш 1909 ж. С.-Петербургте жарық көрген. Кейіннен «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Туынды ағылшын, араб, азербайжан, қарақалпақ, қырғыз, орыс, өзбек, тәжік, түрікмен, ұйғыр т. б. тілдеріне аударылған.

2 топ. Бұл өлең арқылы ақын сендерді, қазақ жастарын жарқын өмірге, білімді болуға, алған білімдеріңді дұрыс пайдалана білуге шақырады. Ғалым болудың басты шарты не нәрсені болсын ақылмен өлшеу, ақыл сенген нәрсеге ғана сену, көзін анық жеткен шындықты тура айту керек. Абай өз заманындағы жас ұрпаққа, «көкірегі сезімді, көңілі ойлы» адамдарға үміт артып, олардың жүрегін оятып, оларды өзінің озат мақсат-мұраттарына тартуға ұмтылды. Ақын талантты, өнер іздеген жандар туралы айрықша зор сүйіспеншілікпен айта отырып, олардың алға қойған зор мақсатқа жету жолындағы күресте табандылық, жігерлілік көрсететініне үлкен сенім білдіреді.

3 топ. Қазақ жастарын білім-ғылым үйренуге шақыру мақсатында Абай көптеген өлеңдер жазады. Мысалы «Интернатта оқып жүр» , «Ғылым таппай мақтанба», «Әсемпаз болма әрнеге», «Біреуден біреу артылса», «Әуелден бір суық мұз ақыл зерек» өлеңдері, «Отыз екінші», «Жиырма бесінші»қарасөзінде қазақ жастарын оқу білімге шақыра отырып, жат жаман қылықтардан бойды аулақ ұстауға шақырады. Абайдың бұл көтерген мәселесі бүгінгі күн де өз маңыздылығын жойған жоқ. Елбасымыз Н.Назарбаев «Еліміздің болашағы білімді ұрпақ қолында » деп бекерге айтпайды.

Бағалау дескрипторлары:

Берілген ақпаратты оқи отырып, маңыздылығын түсінеді.

Бүгінгі өмірмен байланыстыра алады.

ҚБ «Бас бармақ» әдісі

2-тапсырма (10 мин)

«Сканерлеп оқу»әдісі

«Сканерлеп оқу» әдісі

арқылы барлық оқушылар өлеңді оқып, таныс емес сөздердің астын сызып, олардың мағынасына түсінік береді, үзіндінің негізгі идеясын анықтайды, синонимдік қатарын табу.

Оқушылар өздеріне берілген өлең жолдарындағы таныс емес сөздерді тауып жинап әкеледі де, әркім өзі тауып әкелген сөздерді кезекпен оқып отырып, мағынасын түсіндіреді. Сол үзіндінің негізгі идеясын анықтайды.

1-топ:Ғылым таппай мақтанба,Орын таппай баптанба,Құмарланып шаттанбаОйнап босқа күлуге,Бес нәрседен қашық бол,Бес нәрсеге асық бол.Адам болам десеңіз.Тілеуің, өмірің алдыңда,Оған қайғы жесеңіз.Өсек, өтірік, мақтаншақ,Еріншек, бекер мал шашпақ –Бес дұшпаның білсеңіз,Талап, еңбек, терең ой,Қанағат, рақым, ойлап қой –Бес асыл іс, көнсеңіз.Жамандық көрсең нәфрәтлі,Суытып көңіл тыйсаңыз.Жақсылық көрсең ғибрәтлі,Оны ойға жисаңыз.(Ғибрәтлі – үлгілі – өнегелі, тәрбиелі, тәртіпті, ғибратты, нәфрәтлі – жеркенішті – жаман, нашар.)

Идеясы: жамандықтан қашу, жақсылыққа ұмтылу.

2-топ:Надандарға бой берме,Шын сөзбенен өлсеңізАят, хадис емес қой,Күпірболдың демес қой,Қанша қарсы келсеңіз.Көп орында көріне айтпа,Біздің сөзге ерсеңіз.Мұны жазған кісініңАтын білме, сөзін біл!Осы жалған дүниеденШешен де өткен не бұлбұл.Көсем де өткен не дүлдүл.Сөз мәнісін білсеңіз,Ақыл-мизан,өлшеу қыл.

(Мизан – таразы – өлшем, күпір - мұсылман емес, діннен шыққан – кәпір, басқа діннің адамы, дүлдүл – кемеңгер, атақты).

Идеясы: ақылға салып ойлану.

3-топ:Надандықпен кім айтса,Ондай түпсіз сөзге ерме,Сізге айтамын, қаупім – бұл.Өзің үшін үйренсең,Жамандықтан жиренсең,Ашыларсың жылма-жыл.Біреу үшін үйренсең,Біреу білмес, сен білсең,Білгеніңнің бәрі – тұл,Сөзіне қарай кісіні ал,Кісіге қарап сөз алма.Шын сөзі қайсы біле алмай,Әр нәрседен құр қалма.Мұны жазған білген құл,Ғұламаһи ДауаниСолай депті ол шыншыл.(Надандық – қараңғылық, білімсіздік, ғұламаһи - ғалым, ғұлама – данышпан.)

Идеясы: жақсы қасиеттерді бойға сіңіру, жамандықтан аулақ болу.Бағалау дескрипторлары: