Абайға арналған колледжішілік байқау сценарийі

«Арқалық политехникалық колледжi» КМҚК

ТӘК отырысында қаралды «Бекітемін»

Хаттама № __ « __» ____ 2020 ж. Директордың оқу ісі жөніндегі

ТӘК төрайымы _________ Бисенгалиева А.Г. орынбасары

___________ Крыжанова И.В.

Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойына арналған

“Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы ерінбе...” атты колледж ішілік байқау

Топтар: 1-2 курс білім алушылары

Дайындаған: Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы Жиенбаева С.А. Жастар ісі жөніндегі комитет, жетекшісі Байжумина А.Х.

2019-2020 оқу жылы

Тақырыбы: “Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы ерінбе...”

Байқаудың мақсаты:

Биылғы жылдың атаулы дерегі бойынша қазақтың асыл ұлы Абай Құнанбаевтың -175 жылдығына орай колледж білім алушылармен байқау ұйымдастыру. Ұлы ақынның өнегелі өмірімен таныстыру, ақынның даналығын, рухани асыл мұраларын насихаттап, өлеңдерін, әндерін мәнерлеп айтқызу. Көркем сөйлеуге, өз бетімен іздене білуге, шығармашылықпен жұмыс істеуге көмектесу.

Білімділік: Абай шығармашылығынан алған білімдерін шыңдай отырып, өлеңдері мен қарасөздерінің мазмұнын меңгертуге, мағынасын аша білуге, мәнерлеп жатқа айтуға, талдауға бейімдеу;

Дамытушылық: білім алушылардың тіл байлығын, ой өрісін, өз ойын айтуға, көркемдеп еркін сөйлеуге дағдыландыру, ойлау шеберлігін, сөйлеу мәдениетін дамыту;

Тәрбиелік: білім алушыларға эстетикалық тәрбие беру, адамгершілікке, асыл қасиеттерге тәрбиелеу және туған жердің тарихы мен тілінің қадір-қасиетін ұғындыру.

Түрі: сыныптан тыс жұмыс

Типі: байқау,сайыс

Көрнекілігі: Абай портреті, слайд, бейнебаяндар, өлең, нақыл сөздер жазылған плакаттар, гүлдер, кітап көрмесі.

Слайд көрсетіліп тұрады

Көрініс көрсетіледі, бейне баян тыңдалады (Абай өмірінен сахналық қойылым)

Байқаудың барысы:

1 жүргізуші:

Армысыздар, саналы сөзді сары алтыннан артық бағалаған қадірменді қонақтар мен құрметті ұстаздар және білім алушылар!

Ақыл-ой ақындықтың киесі-Абай!

Түгел сөздің түбі бір жүйесі-Абай!

Адалдық, ар ұяттың данышпаны

«Өлең-сөздің патшасы» иесі Абай!, -демекші бүгінгі өткізгелі отырған «Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе....» атты колледж ішілік байқауымызға Қош келдіңіздер!

2 жүргізуші:

Абай қазақ поэзиясының өсіп, гүлденіп, жаңа сапаға жетуіне орасан зор еңбек етті. Ақын жас ұрпаққа терең ойға толы, алуан өлеңдер үлгісін қалдырды. Абай мұралары - адамгершіліктің, имандылықтың, биік парасаттылықтың асыл қазынасы. Осыған орай Абай шығармашылығын жинақтау, жүйелеу, паш ету мақсатындағы байқауымызды бастайық.

Байқауымызды әрі қарай жалғастыру үшін қатысушыларымызбен және қазылар алқасымен таныссақ.

Қатысушылар:

Сайысымызға төрелік ететін қазылар алқасымен таныссаңыздар:

1. Қалалық тілдерді оқыту бөлімінің әдіскері:

2. №2 Облыстық ғылыми әмбебап кітапханасының, кітапханашысы

3. «Жалпы білім беретін пәндері» топтамалық комиссиясының төрайымы Бисенгалиева А.Г.

1 жүргізуші:

«Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы ерінбе ...» атты колледж ішілік байқау 4 кезеңнен тұрады.

1-кезең «Абай әлемі». Яғни, бұл кезеңде ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы сұрақтарға жауаптар алынады. Қатысушылар ұяшықтар бойынша сұрақтарға жауап береді.

2-кезең «Өлең сөздің патшасы-сөз сарасы» бұл кезеңде сайыскерлер өлеңді мәнерлеп, жатқа орындауы тиіс.

3-кезең «Абай қара сөздері – даналықтың шыңы» Абайдың қара сөздерін жатқа айту.

4-кезең «Жыр жазамын Абайдың үлгісімен» шығармашылық кезең деп аталады, жүрек жарды Абайға арнау өлеңдерін оқу.

2 жүргізуші:

Абай мұрасы – асыл қазына. Абай-қазақ халқының ұлы перзенті, ақын дарын иесі. Абайдың өнегелі өмірі, әрбір ұланның жүрегінде мақтаныш сезімін ұялатады. Абайдың әр сөзі білген адам үшін өнеге, өсиетке толы. Сондықтан Абай сөзімен айтқанда, адам болам десеңіз, абай жолымен жүріп, ата баласы емес, адам баласы болып, адамгершілік пен ізгілік қасиеттерін бойға сіңіре беріңіздер - дей отыра,

Ақынның ата-қоныс жері қандай?

Ата-баба,әулиеті, тегі қандай?

Ақынды тебіренткен, күңіренткен

Ұшқан ұя,ортасы, елі қандай?-дей келе,

«Абай әлемі» атты 1-кезеңі бойынша ұяшықтарда берілген сұрақтарға жауап береміз.

10 ұяшық сұрақтары

1 . Абай қай жерде дүниеге келген? (Шығыс Қазақстан облысы, Шыңғыс тауының бөктерінде)

2. Абай қай күні, қай жылы туылған? (1845 жылы 10 тамызда)

3. Абайдың руы, қандай ортадан шыққан? (Тобықты)

4. Абайдың шын аты? (Ибраһим)

5. Әжесінің аты кім? (Зере)

6.Ақын қай өлеңінде ғылым-білімді кезінде зерттей алмағанына өкініш білдіреді? «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»

7. Абайдың анасының аты кім? (Ұлжан)

8. Абайдың әкесінің аты кім? (Құнанбай)

9. Абайдың табиғатқа арнап жазған өлеңдерін ата? Жаз, Күз, Қыс, Жазғытұрым

10. Абай неше жасқа дейін оқыған? 13

11. Абайдың мұражайы қай жерде? Семейде

12. Абайдың поэмасын ата. 3

13. Абай мысалдарды кімнен аударды? Крылов

14. Абайдың табиғат тақырыбындағы тұңғыш өлеңі? Жаз

1 жүргізуші:

20 ұяшық сұрақтары

1. Абай алғашқы өлеңдерін кімнің атынан жариялап отырды? Көкбай

2. Абайдың жолын қуған ұлдары? Әбдірахмен, Мағауия

3. Абай өлеңдері алғаш кімнің қолжазбалары түрінде тарады? Мүрсейіт Бікеұлы

4. Абайдың қанша әні бар? 20 шақты

5. Абай жақсы көрген кәсіп? Саятшылық пен мергеншілік

6. Абай жақсы көрген ұлттық ойын. Тоғызқұмалақ

7. Абайдың алғашқы өлеңдер жинағы қай жылы, қай жерде басылып шықты? 1909, Санкт-Петербургте

8. Абай жақсы көрген кәсіп? Саятшылық пен мергеншілік

9. Абай ел билеу ісіне неше жасынан бастап араласты? 13

10. Ақын неше жыл өмір сүрген? 59

11. Абай Семейде 3 ай қандай мектепте оқыды? Приходьская школа

12. Абай Семейде білім алған медреселер? Ахмет Риза, Ғабул-Жаппар

14. Абай ақындық жолға қай жылы біржола бет бұрады? 1886

2 жүргізуші:

30 ұяшық сұрақтары

1. 1870 жылы Семей кітапханасында жүріп, Петербургтен жер аударылып келген төңкерісшілмен танысады. Ол кім? Е.П.Михаэлис

2. Абайдың кішкентай кезінде Телғара деп аталу себебі? Ұлжан мен Айқыздың ортасында өскен.

3. Абай болыс та болған. Ол Қоңыр Көкше деген жерде неше жыл болыстық қызмет атқарды? 1875-1878 жылдары 3 жыл

4. Абай неше ағайынды болған, атаныз? 7 ағайынды. Құдайберді, Тәңірберді, Абай, Ысқақ, Оспан, Қалиолла, Ысмағұл.

5. Ақын өлеңдерінің жүйелі, ақындық үлгіде жазылуы 1882 жылдан басталды. Сол жылы жазылған қай өлеңі еді? «Қансонарда...»

6. Біраз жылдар бойы Көкпай сөздері деп жариялап жүрген ақын қай өлеңінен бастап өз атынан шығара бастады? «Жаздыгүн шілде болғанда»

7. Ақынның қай поэмасы аяқталмай қалған? «Әзім әңгімесі»

8. Еуропаға Александр Македонский деген атпен белгілі қолбасшының өмірі жайлы аңыздар негізінде жазылған поэмасы? «Ескендір»

9. Қай поэмасында әйелді қоғамның ерлерге тең адамы деп тану, оның әлеуметтік орнын бағалау жағына көбірек көңіл бөлінген? «Масғұт»

10. Ақынның қай поэмасы «Мың бір түн» ертегісінен алынған бір оқиғаның өлеңмен жазылған түрі? «Әзім» әңгімесі»

11. Қарасөз жазудағы мақсатын нешінші қарасөзінде түсіндіреді? Бірінші

12. Ақын қарасөздерді қай жылдары жазды? 1890-1898ж

13. Абайдың бастан-аяқ афоризмдерден тұратын қарасөзі? Отыз жетінші

14. Абай Лермонтовтан жалпы саны неше шығарма аударған? Жиырма жеті

1 жүргізуші:

Абай атамыз ән де жазған. Абайдың музыкалық мұрасын зерттеуде інісі Ысқақтың баласы Архамның үлесі зор. Абай қазақ халқының рухани әлемін өзінің терең мағыналы әрі әуендік құрылымы жағынан мүлдем тосын ырғаққа құрылған әндерімен де байытты. Біржанның, Ақанның, Жаяу Мұсаның әндерін жоғары бағалады. Ақын музыка өнеріне аса қатты зейін қойып, оған қатты талап та қоя білген. Олай болса ортаға тамаша әнімен ........ шақырамыз.

2 жүргізуші:

Абай ақындықты ерекше жоғары бағалаған. Ол өзінің өлеңдерін таза халық тілінде жазды. Өлеңге басқа тілдерден орынсыз сөздер енгізуге, тіл шұбарлауға мүлде қарсы болды.

Абай өлеңдері - құты қашпас қазына, аудармасы - осының айғағы, жақсы аударма халық пен халықты жақындастырады, ұлт пен ұлтты бауырластырады. Абай ақындықты ерекше жоғары бағалап, қадір тұтқан. Ақын жастардың оқу оқып, білім алып немесе белгілі бір өнер үйреніп, халыққа пайдасын тигізетін азамат болуын аңсаған ақын.

1 жүргізуші:

Кейінгі ұрпақ жырларын жаттап қанықты,

Үлгі тұтып бәйтеректей алыпты,

Көкірегі ояу, сезімді ұрпақ қайдасың,

Өлеңдер оқып өзіңді бір танытшы - дей отырып, сайысымыздың «Өлең сөздің патшасы-сөз сарасы» деп аталатын келесі 2-кезеңге назар салайық. Бұл кезеңде сайыскерлеріміз өздерінің жаттап келген өлеңдерін төрешілердің сұрауымен жатқа орындайды.

2 жүргізуші: