Абыл Тілеуұлының дастандарына арналған 10-сынып жоспары

Қазақ әдебиеті

Мұғалім

Уақыты:

Кабинет

Сабақтың атауы

Мақсаты

Жалпы шолу

Білімділік: ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы тарихи әлеуметтік жағдай туралы түсініктерін тереңдете отырып, қазақ әдебиетінің негізгі бағыттары мен оның көрнекті өкілдері туралы түсінік беру;

Дамытушылық: Оқушылардың білімге деген қызығушылығын арттыра отырып, топпен жұмыс жасату арқылы ізденгіштік, шығармашылық, жауапкершілік және танымдық қабілетін дамыту;

Тәрбиелік: Жас ұрпақты өз елінің тарихын білуге, жыр құндылықтарын құрметтейтін ұлтжанды азамат болуға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: топтық жұмыс, интерактивті оқыту әдісі.

Сабақтың түрі: Жаңа тақырыпты игерту.

Көрнекілігі

Әдебиет оқулығы

Топқа бөлу

Пазл арқылы топтарға бөлу

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

«Мейірімділік» тренингі.- оқушылар «мейірімділік» сөзі туралы өз ойларын айтады- сурет саладыөз ойларын ортаға қорғайды

Сабақтың барысы

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Үй тапсырмасын сұрау

Қызығушылықты ояту

«Сұрақ бізден, жауап сізден».

1 минут уақыт беріледі. Жылдамдыққа арналған сұрақтар.

1. ХІХғасырдың басында Қазақстанда ағарту ісі негізінен шәкірттерге қандай мазмұндағы кітаптарды, қай діннің қағидаларын үйретумен шектеледі? “Шариғат-ұл – иман”, “Әпитек”

2.Қазақстанда жаңа оқу жүйесінің дамуы қандай қалаларда орысша сабақ өткізілетін мектептердің ашылуына байланысты болды? Омбы, Орынбор, Семей, Орал

3. Ішкі Орда ханы Жәңгір ханның ұйымдастыруымен ашылған мектепте сабақ қандай тілде жүрді? Орыс және татар тілінде

4. «Бекей мен Мәулен» повесін жазып, Орынбор өлкесіндегі қазақтардың тұрмыс жағдайын зерттеген кім? В. И. Даль

5. А.С.Пушкин Оралда қандай поэмамен танысты? “Қозы Көрпеш –Баян сұлу”

6. 1837 жылы қандай оқу орны ашылды? Сібір кадет корпусы

7. Ресейлік билеу әкімшілігі үшін шенеуніктер даярлаумен айналысатын Орынбор қаласындағы әскери училище ашылған жыл? 1825 жыл

8. В.И.Даль қай жылдары Орынбор әскери губернаторының жанында арнайы тапсырмаларды орындайтын шенунік қызметін атқарған? 1833-1841 жж.

9. 1813ж.қандай қалада әскери училище ашылды? Омбы

10. Қазақ жерін топографиялық зерттеумен айналысқан орыс саяхатшылары? .П. Ковалевский, Н.А. Северцев, П.И. Небольсин

11.Бөкей Ордасындағы Жәңгір ханның мектебі қай жылы ашылды? 1841 жыл

12. “Капитан қызы” еңбегінің авторы? А.С.Пушкин

13.Қай жылдары Г.С.Карелин Каспий теңізін зерттеумен шұғылданды? 1848-1849 жж

14.1831ж.18-қыркүйекте қай қалада әскери училище ашылды? Семей қаласы

15.В.И.Даль қай жылдары және қандай көтерілісті басқарған батырларға жанашырлық білдірді?

Исатай мен Махамбет

ІІ айналым

«Тұлғаны таны».

Шарты: оқушылардың жасырған тұлғасын көмек арқылы табу. Әр көмек берген сайын 1 ұпай шегеріледі.

Мағынаны тану

Сабақтың тақырыбы: ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы қазақ әдебиеті, негізгі бағыттары, көрнекті өкілдері

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы тарихи әлеуметтік жағдай туралы түсініктерін тереңдете отырып, қазақ әдебиетінің негізгі бағыттары мен оның көрнекті өкілдері туралы түсінік беру;

Дамытушылық: Оқушылардың білімге деген қызығушылығын арттыра отырып, топпен жұмыс жасату арқылы ізденгіштік, шығармашылық, жауапкершілік және танымдық қабілетін дамыту;

Тәрбиелік: Жас ұрпақты өз елінің тарихын білуге, жыр құндылықтарын құрметтейтін ұлтжанды азамат болуға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: топтық жұмыс, интерактивті оқыту әдісі.

Сабақтың түрі: Жаңа тақырыпты игерту.

Пәнаралық байланыс: әдебиет, дүние жүзі тарихы, география, ән

Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, алтын теңгелер, таратпа тапсырмалар

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі

1. Амандасу,түгелдеу,оқушылардың зейінін сабаққа аудару;

2. Топқа бөлу.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау кезеңі

І айналым

«Сұрақ бізден, жауап сізден».

1 минут уақыт беріледі. Жылдамдыққа арналған сұрақтар.

1. ХІХғасырдың басында Қазақстанда ағарту ісі негізінен шәкірттерге қандай мазмұндағы кітаптарды, қай діннің қағидаларын үйретумен шектеледі? “Шариғат-ұл – иман”, “Әпитек”

2.Қазақстанда жаңа оқу жүйесінің дамуы қандай қалаларда орысша сабақ өткізілетін мектептердің ашылуына байланысты болды? Омбы, Орынбор, Семей, Орал

3. Ішкі Орда ханы Жәңгір ханның ұйымдастыруымен ашылған мектепте сабақ қандай тілде жүрді? Орыс және татар тілінде

4. «Бекей мен Мәулен» повесін жазып, Орынбор өлкесіндегі қазақтардың тұрмыс жағдайын зерттеген кім? В. И. Даль

5. А.С.Пушкин Оралда қандай поэмамен танысты? “Қозы Көрпеш –Баян сұлу”

6. 1837 жылы қандай оқу орны ашылды? Сібір кадет корпусы

7. Ресейлік билеу әкімшілігі үшін шенеуніктер даярлаумен айналысатын Орынбор қаласындағы әскери училище ашылған жыл? 1825 жыл

8. В.И.Даль қай жылдары Орынбор әскери губернаторының жанында арнайы тапсырмаларды орындайтын шенунік қызметін атқарған? 1833-1841 жж.

9. 1813ж.қандай қалада әскери училище ашылды? Омбы

10. Қазақ жерін топографиялық зерттеумен айналысқан орыс саяхатшылары? .П. Ковалевский, Н.А. Северце в, П.И. Небольсин

11.Бөкей Ордасындағы Жәңгір ханның мектебі қай жылы ашылды? 1841 жыл

12. “Капитан қызы” еңбегінің авторы? А.С.Пушкин

13.Қай жылдары Г.С.Карелин Каспий теңізін зерттеумен шұғылданды? 1848-1849 жж

14.1831ж.18-қыркүйекте қай қалада әскери училище ашылды? Семей қаласы

15.В.И.Даль қай жылдары және қандай көтерілісті басқарған батырларға жанашырлық білдірді?

Исатай мен Махамбет

ІІ айналым

«Тұлғаны таны».

Шарты: оқушылардың жасырған тұлғасын көмек арқылы табу. Әр көмек берген сайын 1 ұпай шегеріледі.

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі

Кіріспе. Мұғалім сөзі:

Қазақ даласы ХІХ ғасыр басында көп қиындықты өткеріп, өзегі өртке толып тұрған. ХІХ ғасырдағы Ресей империясының отарлау саясаты тек батырлардың ғана емес, қазақ әдебиеті мен ауыз әдебиетінің де шарықтауына жол ашты. Ақынд ар мен суырыпсалма жыршылар қазақ халқының ерлік күресін, ержүректігін, батырлар мен қолбасшылардың халыққа адалдығын, берілгендігін жан жақты жырға қосты. Сонымен қатар халқын сатқан хандарды, сұлтандарды, билерді де ашық сынап отырды.

Бұл жырлардың тарих үшін маңызы орасан зор.

1. Авторлар тарихи оқиғаларға тікелей қатысқан, көзімен көрген.

2. Қазақ халқының батыр ұлдары туралы тамаша шығарма туғызу арқылы өткен заманның дәстүрлерін, тарихи тұлғалардың нақты есімдерін кейінгі ұрпаққа жеткізді.

3. Қазақ халқының жаңа ұрпағын тәуелсіздік жолындағы ерлікке, отаншылдыққа, қазақ халқының рухани мұраларын қастерлеуге тәрбиелейді.

Халықтан шыққан аса ірі ақындар қатарына :

Досқожа, Нысанбай, Махамбет, Шернияз, Шөже сынды ақын жыраулар болды. Бұл ақын жыраулардың деректері Тәуелсіздік алғанға дейінгі жылдарда архивтерде тұмшаланып жатып, қазіргі таңда назарға алынып, жаңа көзқарас тұрғысынан бағаланды. Бірнеше ірі ақындардың шығармашылығына назар аударылды. ХІХ ғасырда қазақ