Адам ағзасындағы химиялық элементтер 7 сынып сабақ жоспары

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі: 7.4А Адам ағзасындағы химиялық элементтер

Мектеп: М. Әбдіхалықов мектеп-гимназиясы

Күні: Мұғалімнің аты-жөні: Абдигалиева Салтанат

Сынып: 7 Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Адам ағзасындағы химиялық элементтер

Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсатары: (оқу бағдарламасына сілтеме)

7.5.1.3. –адам ағзасында жасушаның құрамына кіретін органикалық заттар мен химиялық элементтерді білу;

7.5.1.4. – тыныс алу үрдісін түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

• Химиялық элементтердің биологиялық маңызын түсінеді;

• Фактілерді талдай және бағалай біледі, салыстыру негізінде тұжырым жасау біліктілігі дамиды;

• Маңызды қосылыстардың химиялық реакцияларын жазып, түсіндере алады;

Бағалау критерийі

Оқушы оқу мақсатына жетеді, егер:

• Адам ағзасының жасуша құрамына кіретін химиялық элементтерді білсе;

• Тағам өнімдері құрамында химиялық элементтердің бар екендігін түсінсе;

Тілдік мақсаттар

Пәндік лексика және терминология:

Жасуша/ клетка/ cell – тірі ағзалардың ең кіші бөлшегі;

Нәруыз/ белок/ protein - организмнің дамуына қажетті құрылыс материалы;

Көмірсу/ углевод/carbohydrate – (көмірсутек+су) Жасушадағы барлық процестерде энергияның негізгі көзі болып табылатын органикалық қосылыстар.

Май (липид)/ масло/ oil – қоректік және энергетикалық қор заттарының ролін атқарады.

Дәрумен/ витамин/ vitamin– адамның тіршілігіне, олардың ағзасындағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте қажетті биологиялық активті органикалық қоспалар.

Гормон/гормон/hormone- ішкі секреция бездерінен бөлінетін ұлпалар мен мүшелерге әсер ететін биологиялык белсенді заттар.

Дескриптор. Білім алушы

Сөздік қоры дамиды;

Ағзадағы химиялық заттардың биологиялық маңыздылығын түсінеді;

Терминдерді 3 тілде оқу мен жазуға дағдыланады.

Оқытудың тілдік мақсаты:.

Оқушылар:

табиғаттағы элементтің мөлшері және қоректік ұғымдарын білуі;

табиғаттағы химиялық қосылыстардың қарапайым формулаларын құрастыра білуі;

алған білімдерін одан әрі химияны оқып үйренуде қолдана алуы тиіс.

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Жұптық жұмыс

Талқылауға арналған сұрақтар:

Адам ағзасын құрайтын маңызды химиялық элементтерді атаңдар.

Су адам ағзасының қанша пайызын құрайды және маңызы қандай?

Ағза неге тыныс алуды қажет етеді?

Топтық жұмыс

Не себепті ... деп ойлайсыз?

Неліктен органикалық қосылыстарды адам ағзасының дамуына қажетті мағызды қосылыстар дейді?

Адамның сүйегінің сынғыш болуы, жүрек-қан тамырлары жүйесінің ауруларының көбеюі, тістердің бүлінуінің, қандағы гемоглабиннің төмендеуінің себебі неде?

Оқулықпен жұмыс:

Жазылым бойынша ұсыныстар:

Жасушаның құрамы

органикалық

бейорганикалық

нәруыз

макроэлементтер

көмірсу

микроэлементтер

май

ультромикроэлемент

Дескриптор: Білім алушы

Талқылауға арналған тапсырмаларды тыңдап, топ болып жұмыс жасап, ой бөліседі;

Топта ынтымақтастық дамиды;

Бірін-бірі тыңдайды, сыни ойлау қабілеттері артады.

Құндылықтарға баулу

Күнделікті тамақтану рационына пайдалы табиғи өнімдерді пайдалану;

Салауатты өмір салтын ұстануға дағдылану;

«Болашаққа дені сау ұрпақ» қағидасын жадыда ұстау.

Пәнаралық байланыс

Биология, медицина.

Алдыңғы білім

Өткен сабақта оқушылар «Тағам құрамындағы қоректік заттар» тақырыбы бойынша түрлі тағамдардың құрамындағы адам ағзасының дамуына қажетті белсенді органикалық және бейорганикалық заттармен танысып, практикалық жұмыс орындады. Ал, бүгінгі сабақта сол тағам құрамындағы барлық химиялық элементтердің адам ағзасының қалыпты дамуына маңызды қызмет атқаратынын түсінеді.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңі

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу, сабаққа келмеген оқушыны журналға белгілеу.

Сабақтың басы

«Білу»

Үй тапсырмасы

(2минут)

Сабақты бастамас бұрын оқушыларды орындарынан тұрғызамын да, терең тыныс алуларын өтінемін.

Оқушылар нені байқадыңыздар?

Адам не үшін тыныс алады?

Бұл күрделі процесс қалай жүзеге асады деп ойлайсыздар?- деген сияқты жаңа сабаққа қатысты жағдаяттық сұрақтар қою арқылы қызығушылықты оятамын.

Дескриптор:

Оқушылардың сыни ойлау қабілеттері артады;

Әр бір оқушы өзінің жеке пікірін айтуға дағдыланады;

Оқушылар бірін-бірі тыңдауға, пікірлерін толықтыруға үйренеді;

Содан кейін сыныптағы барлық оқушыларды «Қағаз қиындылары» әдісі бойынша топқа бөлемін.

Топқа бөлу: Қағаз қиындылары

Әр түрлі түсті бірнеше құттықтау қағаздарын топ құрамындағы оқушы саны бойынша (4-5) қиып, оларды араластырып, оқушыларға таратамын. Оқушылар 1 минутке жетпейтін уақытта қиықтардан бүтін құрастырып, сол бойынша топ құрайды. Топ аттарын өздері белгілейді.

Үй тапсырмасы «Тағам құрамындағы қоректік заттар» тақырыбы бойынша білімдерін тиянақтау үшін үш топқа тапсырмалар беремін.

Топқа:

Берілген заттарды тағамдық және қоректік топтарға бөліп, кестеге толтырыңыздар:

А) жұмыртқа, ә) қанттар, б) ет, в) майлар, г) сүт, д) кеспе, е) су, ж) ірімшік, з) тұз

Тағам

қоректік заттар

Топқа:

Тағамдар мен олар дайындалатын шикізаттарды жұптастырыңдар:

А) Шұжық 1) ұн

Ә) Тосап 2) сүт

Б) Ботқа 3) ет

В) Ірімшік 4) жарма

Д) Тоқаш 5) жидек

Топқа:

Сұрақ: Тағамның құрамындағы бұл қоректік зат адам ағзасының өсуіне, көбеюіне көп ықпал етеді, сонымен қатар ол ақпараттық, тасымалдаушы, реттеуші қызметтерін атқарады. Бұл қоректік зат жануартектес және өсімдіктектес кейбір тағамдардың құрамында кезедеседі. Мысалы, ет, сүт, ірімшік, жаңғақ, қарақұмық, жарма, т.б. Бұл не?

Дескриптор:

Оқушылардың жылдам ойлау қабілеті артады;

Топтасып мәселені шешуге ұмтылады

Критерий:

Критерийлер

Ұпай

Топта жұмыс жасай алуы

Тапсырманы жылдам орындай алуы

Сабақтың ортасы

«Белсенді оқыту» әдісі

Түсіну және сипаттау:

Нұсқау беру және айту:

Көрсету және модельдеу:

Блум таксономиясы,

Қолдану

Белсенді оқыту әдісі, зерттеу тәсілі

Негізгі бөлім.

Жаңа тақырыпты көрнекіліктермен негіздей отырып қысқаша түсінік беремін.

Кейбір элементтердің ағзада жетіспеушілігінен аурулар туындайтындығын түсіндіріп өтемін. Мысалы: Иодтың жетіспеушілігінен туындайтын бақшаң көз (Базедов ауруы), микседема, критинизм;

Эндемиялық зоб Микседема ауруы

Химиялық элементтер

Ультромикроэлементтер

Cs, Rb,Zr, Ag, V, Ni, As, т.б.

Микро-элементтер

Fe, Zn,Mn,Cu, Co, I, Mo, Se, Si, F

Макро-элементтер

O,C,H,N,P, S, Cl, K, Na, Ca, Mg

№1-тапсырма

Үш топқа тапсырманы тақырыптағы мазмұны бойынша бөліп беремін, мазмұнын ұғынып оқып, постер дайындауға ұсыныс білдіремін.

Топ – адам ағзасындағы жасушаның құрамына кіретін органикалық қосылыстар туралы (нәруыз, көмірсу, май) оқып постер дайындау;

Топ – Дәрумендер, олардың маңызы тақырыбында постер дайындау;

Топ – оқулықтағы 16-кесте бойынша макроэлементтер мен микроэлементтердің тағам құрамында кездесуі, атқаратын қызметі, маңызы туралы постер дайындау;

Дескриптор.

Топта ұйымшылдықпен жұмыс жасайды;

Бір-бірінің идеясын қолдайды;

Уақытқа бағынып, шап-шаңдыққа үйренеді;

Қорғау кезінде мәдениетті сөйлеуге дағдыланады.

Критерий.

Бағалау критерийлері

Ұпай

Постердің көркемдігі

3(жоғары ұпай)

Постердің мазмұнды рәсімделуі

3(жоғары ұпай)

Нақты фактілердің келтірілуі

2(жоғары ұпай)

Жұмысты түсіндіре білу шеберлігі

3(жоғары ұпай)

№2 тапсырма. Жұптық жұмыс.

Тәжірибе: Көрінбейтін сия. Тақырып соңындағы қызықты тәжирибені жұптарға орындату.

Дескриптор.

Бірлесіп жұмыс жасайды;

Жұмысты жылдам, әрі ұқыпты орындайды.

Критерйлер:

Бағалау критерийлері

Ұпай

Тәжірибенің ұқыпты орындалуы

5(жоғары ұпай)

Реактивтерді дұрыс қолдана білуі

3(жоғары ұпай)

Тәжірибені түсіндіре алуы

2(жоғары ұпай)

№3 тапсырма. Зертханалық тәжірибе. Кальцийсіздендірілген сүйек қасиетін зерттеу.

Жұмыс барысы: Тәжірибе жүргізуден 3-4 күн бұрын кез – келген жануардың түтік тәріздес сүйегін 10% тұз қышқылы ерітіндісіне салып қояды. Тәжірибе барысында аталған ерітіндіден сүйекті алып қарағанда, сүйек иілгіш, майысқыш болады.

Сұрақ: Тұз қышқылы ерітіндісіне батырған сүйекті созуға бола ма? Бұл сүйекке қандай қасиет тән?

Қорытындыны кестеге толтыру:

Кальцийсіздендірілген сүйек

Кәдімгі сүйек

Сүйектің химиялық құрамы туралы қорытынды жазады.

Сабақтың соңы

№4 тапсырма. Шағын эссе.

Бүгінгі өткен сабақ бойынша ойларын жинақтап шағын эссе жазады. (50 сөз)

№5 тапсырма.

INSERT – жаңа мәліметті игерудің белсенді тәсілі арқылы сабақты қорытындылаймын.

Оқушылар бүгінгі тақырыпты түсініп, бірін-бірі тыңдағанда жекелей мынадай кестені толтырып отыруы керек:

«Бұрыннан

білемін»

«Жаңа ақпарат»

«Менің ойыма қарама-қарсы»

«Келісе алмаймын. Білгім келеді»