Әдемі гүлдер мен түрлі жапырақтарды үшөлшемді қарындашпен салу

Қалалық білім бөлімінің қосымша білім беру

оқу әдістемелік орталығы

IT Аймақ бөлімі

Ашық сабақ

Тақырыбы: "Әдемі гүлдер мен түрлі жапырақтар"

3D қарандашымен сурет салу.

Үйірме жетекшісі : Сеитбекова Ж.А

Қызылорда , 2019 ж.

Сабақтың тақырыбы :"Әдемі гүлдер","Түрлі жапырақтар" ЗD қарандашымен сурет салу.

Сабақтың мақсаты: Оқушылардың байқағыштық, көру және сұлулықты көре білу қабілеттерін арттыру .

Сабақтың түрі : жаңа білімді қалыптстыру

Сабақтың әдісі : сұрақ -жауап түсініру,

Сабқтың көрнекілігі :Суреттер, слайд,түрлі -түсті гүлдер .

Сабақтың барысы :

1. Ұйымдастыру кезеңі :

2. Өткен сабақты пысықтау:

3.Жаңа сабақ:

Үйымдастыру кезеңінде оқушыларды тексеріп сабаққа дайындығын қадағалап алып өткен сабақты пысықтап өтемін. Өткен сабақта жан-жануарлардың бейнелерін, талдың бұтағымен жапырақтарын 3Д қаламсабымен жасаған болатынбыз. 3Д қаламсап арнайы пластик материалымен сурет салатын құрал. Әлемде 3Д қаламсапты американдық компаниялары ойлап тапқан. Компанияның негізін салушы Максу Боугу және Питер Дилворттың 3Д принтерлері істен шыққан кезде инженерлік қаламсап ретінде 3Д қаламсапты ойлап тапты. Бұл құрал арқылы затты үш жақты етіп көрінісін салуға болады. Балалардың шығармашылық жұмыстармен айналысуы үшін таптырмайтын құрал.

Қаламсабымызды іске қосып жұмыс процесіне дайындаймыз. 3Д қаламсапқа арналған АВS немесе PLA пластиктерін пайдаланамыз.3Д қаламсапқа арналған пластиктер 160-180 градуста ериді. АВS пластигі қағаз бетіне жабысып қалатындықтан алдын - ала шаблон дайындап аламыз.

3Д қаламсапқа пластикті салған кезде жоғарғы температурада ери отырып, қаламсаптың бас жағына еріп шыға бастайды. Сол мезетте қағаз бетіне салған сызықпен көрсетілген шаблонға жүргізе отырып қалыпты шығара береміз.

Барлық бөліктері дайын болғаннан кейін оларды бір-біріне біріктіреміз. Гүлдердің жапырақтарымен,сабақтарын біріктіреміз. Балалардың жұмыс бастауын өтінемін.

Гүлдер үш топқа бөлінеді. Дала гүлдері, бөлме гүлдері, емдік гүлдер, Дала гүлдері: бәйшешек, раушан, қызғалдақ, бақ-бақ, астра т.б. Бұл гүлдер көктем, жазда өседі.

Бөлме гүлдері: әйел бақыты, доллар гүлі, кактус, фикус,палма. Бұл гүлдер жылдың төрт мезгілінде бөлмеде өседі. Әйел бақыты -тропикалық аймақта өсетін бұл гүл аса талғампаз, әрі күтімді қажет етеді, жақсы өсу үшін жарық, жылы болуы керек.

Емдік гүлдер: алоэ, анис, адыраспан, түймедақ қалампыр. Бұл гүлдер бөлмеде де далада да өседі.

Алоэ гүлі тікенекті болғанымен қолымызға кірмейді. Алоэның емдік қасиеті бар, жарақат алған жағдайда алоэ тілігін сол жерге ұстап тұрсаң тез, жара жылдам жазылады.

Екпе раушан гүлі шамамен 5000 жыл бұрын пайда болған, оның 300-ге тарта түрі бар. Раушан гүлі АҚШ, Англия, және Иранның ұлттық гүлі .Раушан гүлінің ежелгі бейнесі Крит аралында табылған.

Бәйшешек. Әлемде бәйшешектің 17-ге тарта түрі белгілі.Олардың қатарында гректік, византиялық, еңлік гүлі секілді заңғар тауларда өсетінкавказдық бәйшешек түрлерін айтуға болады. Олар түрлі түсті, алуан пішінді болып келеді. Оның эльвис деп аталатын шар тәріздес түрі бар.Түкті сортты бәйшешектер өте әдемі келеді, олардың кейбіреулері жұпар иісімен таңғалдырады.Қызғалдақ.Қызғалдақ лалагүлдер тұқымдас өсімдіктердің атауы.Бүгінде олар әлемнің қоңыржай климатты жерлерінде кеңінен тараған. Бірақ бұл өсімдік атауының шығыстық түп тамыры парсының «toliban» (сәлде)сөзінде жатыр. Бұдан қызғалдақтың отаны азиялық далалар меншөлдер екендігі айқындалады.1558 жылы бұл өсімдіктер Австрия ға,одан кейін Германия мен Англияға әкелінген. XVII ғасырдың басындаолар Голландяда да тарала бастаған Қазір Қазақстанда қызғалдақтың 35 түрі өседі.

Наркес. Нәркес негізінен Оңтүстік Еуропа, Жерорта теңізі аймағы мен Азияда таралған 60-қа тарта түрі бар.Ежелгі Римде нәркес Жеңістің белгісі болған дейді. Римдіктер соғыстан қайтқан жеңімпаздарын әдетте сары нәркестерден жасалған алқагүлдермен қарсы алатын болған .Қытайлықтар осы күнге дейін нәркесті Жаңа жыл салтанаттарында пайдаланады. Осындай тамаша күні осы әсем гүл барлық салтанатты шаралардың, құдайға табыну орындарының басты әшекейіне айналған.

Түймедақ. Түймедақтың жалпы 350-ге тарта түрі бар.Олардың үштен бір бөлігі Ресей даласында кеңінен кездеседі.Сол түрлерінің ішіндегі ең кең тарлғандары: римдік, неміс, далматтық, кавказдық, парсылық түймедақтар. Ежелгі Египетте түймедақ гүлі Күн құдайы Раға арналған.

Лалагүл. Лалагүлдің атауы галл тілінен аударғанда «ақ-ақ» деген мағынаны білдіреді. Лалагүл лалагүлдер тұқымдасына жатады және 85 түрі бар. Лалагүл Францияның тарихында ерекше рөл ойнайды. Франк мемлекетінің негізін қалаушы І Хлодвиг лалагүлдер өсіп тұрған Ли өзенінің жағалауындагермандықтарды тас талқан етіп жеңген болатын.Жеңімпаздар майданалаңынан лалагүлдерімен әшекейленген алқалармен келген болатын, осыданбастап Францияның жалаулары мен елтаңбасында үш ізгіні- рақымшылық,әділдік және қайырымдылықты бейнелейтін үш лалагүлі бейнеленген.

Күнбағыс (лат. Helianthus) – астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық мәдени өсімдік. Шыққан жері - Солтүстік Америка. Қазақстанда 2 түрі бар: жер алмұрты және бір жылдық күнбағыс (Н. annuus). Күнбағыстың биікт. 2 м-дей, сабағы тік, жуан өзегі қуыс, сырты қалың түкті, кіндік тамыры тармақты, 2-3 м тереңдікке бойлайды. Үлкен жалпақ жапырағы сабақта кезектесіп орналасады. Гүл шоғыры көп гүлді себет. Оның сыртын бір немесе бірнеше қатарға орналасқан гүл жапырақтары қоршаған. Бұлар өсімдік гүлін сыртқы қолайсыз жағдайдан сақтайды. Себеттерінің диам. 10 - 60 см-ге дейін жетеді. Себеті күн көзі бойымен бұрылып отырады. Жемісі — тұқымша, онда 22 — 27% май болады. Еуропалықтар тұңғыш рет күнбағысты Американы ашқан кезде Мексиканың кең байтақ жазықтарынан көрген. Олар күнбағысты Еуропаға бұдан төрт жүз жыл бұрын алып келді. Оны «күн гүлі» деп атады.

Раушан – гүлдердің патшайымы. Жалынды махаббат пен тәжім етудің, сүйкімділіктің нышаны. Раушан бағзы замандардан-ақ ең сәнді өсімдік саналып келген. Аталған гүлдің әдемілігі жағынан да, түсінің байлығы жағынан да, мұрныңызды жарардай хош исі тұрғысынан да теңдесі жоқ десек, артық айтқандық емес.

Қалампыр (Dianthus) — қалампырлықтар тұқымдастарына жататын біржылдық және көпжылдық өсімдіктерінің бір туысы. Қалампырдың Азияда, Африкада, Еуропада шөп және бұта болып есетін 300-дей түрі бар. Солардан бұрынғы КСРО жерінде өсетіндері — 80. Қалампыр топтанып өседі. Гүлінен эфир майы алынады. Қалампырдың бірнеше түрі декорация ретінде теплицаларда, құмыраларда өсіріледі. Кейде шала бұта түрінде де кездеседі. Қазақстанның далалық аймақтарында, су алабындағы шалғындарда, тасты төбе баурайында, шалғынды тау бөктерінде өсетін 29 түрі бар. Еуразия мен Африкада, негізінен, Жерорта теңізі жағалауларында кездесетін 300-ге жуық түрі белгілі.

ІІ. Ең әдемі гүл (ертегісі)

ІІІ. "Әлемдегі ең әдемі гүлдер" слаид

ІУ. Сабақ қорытындылау үшін танымдық сұрақтар

1. Қай гүлдің отаны Қазақстан болып саналады- Қызғалдақ

2. Адамзат тарихында тазалық пен әдемілік символы болып саналатын гүл-

Лотос

3. Махаббат пен әдеміліктің символы болып табылатын гүл- Раушан

4. Жапонияның символы болып табылатын гүл- Сакура

5 .Қырға қызыл кілем жайдым ( қызғалдақ)

6 . Қар астында қыстады

Жасылмен бөркін тастады ( бәйшешек)

7. . Көзі сары, кірпігі жоқ

Шалғын мен гүлзарда өседі ( түймедақ)

8. Адамдардың бәрі қызығады,

Ұстай берсең, сәні бұзылады ( гүл)

9. Құлпырса, қадірлейді, аялайды,

Қураса сыпырғышқа жарамайды ( гүл)

Ең әдемі гүл (ертегісі)

Ерте-ерте, ертеде қардың көбесі сөгіліп, күн жылына алуан түрлі гүлдердің салтанатты шеруі басталыпты. Сұлулығы бірінен-бірі асқан дала гүлдері тау баурайларында, жоталарда, аулалар мен гүлзар бақтарда жайқала өсіп, жер-дүниені құлпырта түсіпті.

Ең бірінші қар астынан Бәйшешек қылтиып, адамзатқа көктемнің таяу қалғанын хабарлапты. Артынша Жауқазын, Наурызгүл, Қызғалдақ, cарғалдақтар қырларда көз сүйсінтеді. Нәркес, Ерінгүл, Кекіре, Сүмбілшаш, Лаңса, Еңлікгүл, Кермек, Гүлқайыр, Таушұғынық, Таушымылдық, Құралайгүл, бірінен соң бірі гүл жара бастайды. Кең-байтақ алқаптар тіпті сұлуланып кетіпті.

Көп гүлдің арасынан өзіне жиі-жиі сұқтана қараған назарларды аңдаған Түймедақ:

− Сендер байқадыңдар ма?! Мен қандай әдемімін! Мына дүниеде менен асқан сұлу гүл жоқ! − деп мақтаныпты.

Мұны естіген басқа гүлдер шулап:

− Біз де әдеміміз!

− О, не дегенің?! – деседі ренжіп.

Басы желмен үлпілдеген Бақбақ:

− Сонда сенің қай жерің сұлу? – дейді шамданып.

− Қарамайсың ба? Баданадай ірі күлтелерім – аппақ, алыстан көз тартамын. Қашан қарасаң да, күндей күліп тұрам. Менің сүйкімділігімді аралар мен шыбын-шіркейлер де біледі. Сен әдемі болсаң, олар саған да қонақтамас па?!

− Қай жер болса, сол жерде құжынап жүрген шыбын-шіркейдің үстіңе қонақтағаны да сөз болып па?! Мен гүлдегенде, жер бетін сары кілеммен жауып, жәндік атаулыны қауызымнан ұшырмай қойғам.

− А-һа-һа-һа! Енді қайда сол келбетің? Ұсқыныңа қарасаңшы, жел «үф» етсе, ұшайын деп тұрғаныңды білемісің?

− Менің маусымым өтті. Бұл жағдай ертең сенің де басыңа келеді. Гүлдеу мерзімің біткенде, жаныңдағы жайнап өскен гүлге қарап, осы күніңді аңсайтын…