Әл-Фарабидің үздіксіз оқуы туралы заманауи мақала

Қарымсакова Гүлназ Қаржауқызы

Қостанай обысы Әулиекөл ауданы

«Әулиекөл ауданы әкімдігінің

білім бөлімі» ММ әдіскері

«Ұлы дана Әл-Фарабидің үздіксіз оқуына заманауи көзқарас»

Ұлы даланың ұлы тұлғасы, ұлы данасы Әбу Насыр балалық шағынан бастап ғылымға үйір болып өсті. Бір кезде: «Дүние, есігіңді аш! Мен келемін!», тағы: «Көкжиектің басқа жағында мені не күтеді екен?» деген жас бала білімді іздеп, ғылымды қуып, туған Фараб қаласынан кетеді. Білімге құмар, жаңалықтарға қызыққан бала жылы ұясын тастап, үлкен жолға шығады. Өмір бойы осы жолынан қайтпады. Жас ғалым басында Бұхара, Самарқан, одан кейін Хамадан, Бағдат, Шам, Каир, Дамаск, Александрия, Мәдина, Мекке қалаларында болып, білімін үнемі жетілдірумен болды. Профессор Жақыпбек Алтайұлы былай жазады: «Ол Хамада қаласында араб тілін үйренді. Одан кейін 20 жылдай Бағдат қаласында тұрып, антикалық философиямен әлемдік мәдениетпен танысты. Жалпы Әл-Фараби бір жерде тұрақтамаған. Ол үнемі бір қаладан екінші қалаға саяхат жасап, білімін шыңдаған. Ғұлама ойшыл бар өмірін ғылым мен білімге арнады. Біздегі мәліметтерге сәйкес, ол 70-ке жуық тілді меңгерген».Фарабитанушы Жақыпбек Алтайұлы жалғастырады: «Дамаскіде ғалымдар жиналатын жер болған. Сол жерге алғаш келген Әл-Фараби жиналған жұртшылықтан «Қай жерге отырайын?» деп сұрайды. «Өзіңіз қай жерге сәйкес келемін десеңіз, сол жерге отырыңыз» деседі ел. Сөйтсе Ә

Үздіксіз, яғни өмір бойы, білім алу мәселесі осы заманғы ақпараттық және коммуникациялық технологиялардың, саяси және әлеуметтік экономикалық өзгерістердің әсерінен туындаған мәселе. «Халықпен халықты, адаммен адамды теңестіретін нәрсе білім», - деп ұлы жазушымыз М.Әуезов айтқандай, республикамыздың басқа мемлекеттермен экономика, мәдениет саясат жағынан тең дәрежеде болып, олармен бәсекеге түсе алатындай адамдардың білімді де білікті болуын талап етеді. «Үздіксіз білім» туралы педагогикалық еңбектерде де жазылған. Мәселен, экономист, сол саланың теоретигі, адам негізгі капиталы деп көрсеткен А.Л.Смиттің айтуынша, «...ағарту ісін тек таңдаулыларға ғана арналған институт деп және тек адамның толысу кезеңіндегі қысқа уақытқа қатысты жұмыс деп санамай, білім алуды барлық жандарға арналған іс деп және ол өмір бойы атқарылатын шаруа деп қарастыру қажет» деген.

«Жас бала да анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады: біреуі – ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады. Біреуі білсем екен демелік. Не көрсе соған талпынып, ...оған қызығып,...тұра жүгіріп, «ол немене?», «ол неге үйтеді?», «бұл неге бүйтеді?» деп, көзі көрген, құлағы естігеннің бәрін сұрап, тыныштық көрмейді» данышпан Абайдың «Қара сөздерін» әрқайсымыздың есімізде сақталған.Білсем екен, көрсем екен, үйренсем екен дегеннің бәрі – жан құмары,. Жан құмары – рухани қажеттілікті білдіреді.Адам ұдайы оқып, ізденуі тиістігі сөзсіз.Ғылым–білімді уағыздаған ағартушыбілімді адамды аса жоғары бағалаған. «Пайда ойлама, ар ойла, талап қыл артық білуге» [1;24] деп, ұлы Абай жастардың адал еңбек етіп, ғылым мен білімге ұмтылуы, алға қойған мақсатқа жетуде табандылық көрсетілуі, осындай асыл қасиеттерді уағыздаған. Ғылымсыз, білімсіз ешнәрсеге де қол жетпейді. Ұлы ойшыл өзінің шығармаларында оқу–білімге, әлемдік өркениетке жетуге көп көңіл бөлген. Ғұлама өз заманындағы жастарға сенбеген, болашақ жастарға сенім білдіреді. Абайдың ұстанған мұраты – адамгершілік ізгілік қасиеттерді жоғару көтеру, адам деген ардақты атқа сай болу, яғни қазіргі ұзтаздар да осыны жас ұрпақ бойынан көруге қызмет етеді.

«Үздіксіз білім беру – ол адамның бүкіл ғұмыр жолында жеке тұлға ретінде дамып отыруы» деген қағидасы қазіргі кезде өз жалғасын табуда. Үздіксіз білім беру бұл үздіксіз оқыту емес, нақты оқу мерзімімен және оқу орнының қабырғасымен шектелмейді, ол – адамға білімнің белгілі бір көлемін беруге, бағытталған білім түріне ауысу дегені. Тек осындай үзілмейтін білім түрі жылдам өзгеріп жатқан қоғамдық, экономикалық өмір талаптарына сай жеке адамның жауап бере алуын қамтамасыз етеді.

Бүгіні таңда заман талабына сай ұлттық білім беру жүйелерінде көптеген өзгерістер болып жатыр, бүкіл әлемдегі білім жүйесіне ортақ жалпы тиімді тәсілдері қарастырылуда. Сонымен қатар үздіксіз білім беру жүйесінде білім мазмұны жеке адамның жан-жақты дамуына бағытталған. Мәселен, білім алушы…