Алаш партиясының құрылуы бойынша сабақ жоспары 11 сынып

11 сынып Қазақстан тарихы 11.11.2019ж

Тақырыбы: «Алаш» партиясының құрылуы

Оқу мақсаттары: «Алаш» партиясының құрылу тарихымен және көтерген мәселелерімен танысады. Алаш қайраткерлерінің қызметіне баға беріп, төл тарихымыздағы маңызды орнын түсінеді.

Дамытушылық: Оқушылардың осы сабаққа деген белсенділігін, қызығушылығын арттырып, ойлау, сөйлеу, танымдық, ізденімпаздық қасиетін арттыру.

Тәрбиелік: «Туған жерді сүю парыз, сүю үшін тарихын білу парыз» - дегендей өз Отанының тарихын біліп қоймай туған жерге деген сүйіспеншілікке, «Бабалар ерлігі – ұрпаққа үлгі», - деп айтып оқушыларды өз елінің бабалары сияқты елін қорғауға, ерлікке, Отанын құрметтеуге тәрбиелеу.

Ресурстар: Слайд, суреттері, таратпа қағаздар

Қосымша: «Алаш» атауының шығу тарихы туралы аңыз

Пәнаралық, байланыс: География, әдебиет, дүниежүзң тарихы

І. Психолгиялық ахуал: Сәлемдесу.Оқушыларды түгендеу (1 мин)

I. Үй тапсырмасы: «Домино» әдісі

1. Ұлт азаттық көтерілісте қазақ зиялыларының нешеге бөлінді?

1)Революцияшыл топ өкілдері қара жұмысқа барудан бас тартып, көтеріліске шақырды;

2)Либералдық-демократиялық зиялылар патша үкіметімен келісуге шақырды;

2.Көтерілістің мақсаты не? (Ұлттық саяси бостандық алу;)

3.Қозғаушы күштері:

Қазақ жұмысшылары;

Шаруалар;

Қолөнершілер;

4.Негізгі ірі орталықтары қандай?

(Жетісу, Торғай)

5. Жетісудағы жетекшілерін ата

Б.Әшекеев, Т.Бокин (Верный уезі);

Ж.Мәмбетов, Ұ.Саурықов (Қарқара);

А.Қосанов (Мерке);

6. Торғайдағы көтеріліс жетекшісі ( Амангелді Иманов)

7. Жеңілу себепбері

Бытыраңқылығы;

Қарудың жеткіліксіздігі;

Руаралық тартыстар;

Ұлттық демократиялық зиялылар қатарында бірліктің болмауы;

Қазақ феодалдарының сатқындығы;

8. Салдары:

1 млн-ға жуық қазақтар қырылды;

Шаруашылық күйзелді;

9. Тарихи маңызы:

Қазақ халқының таптық санасы өсті;

Қозғалыс барысында өкімет құрылымы, қарулы күштер, басқару аппараты құрылды;

10. Қазақ ұлтының зиялылары қатары нешеге бөлінді?

Олар екіге бөлініп,

Революцияшыл радикалды бағыттағы Т.Рысқұлов, Т.Бокин, Ә.Майкөтов, С.Сейфуллин, С.Меңдешев, Ә.Жангелдин сияқты тобы қарулы күрес жолын таңдады.

Ал ұлттық-либералдық бағыттағы Алаш зиялылары Ә.Бөкейханов, М.Дулатов, А:Байтұрсынов бастаған топ елді қантөгістен сақтау үшін патша үкіметімен келіссөз жүргізді, күрестің бейбіт саяси әдістерін жақтады.

Жаңа сабаққа көшу:

Сұрақ: саяси партиялар дегеніміз не?

Жауап: Саяси партия - мемлекеттік билікті қолға алуға немесе билік жүргізуге қатынасуға бағытталған, ортақ мүдде, бір идеология негізінде құрылған адамдардың ерікті одағы; қандай да бір таптың немесе оның қабатының мүдделерін көрсететін, белсенді және ұйымдастырылған бөлігі.

Сұрақ: қай кезеңде патша үкіметі саяси партияларды құруға рұқсат береді?

Жауап: қанды жексенбіден кейін (бірінші орыс революциясы кезеңде 1905-1907 ж.ж.)

Саяси партиялар

Социал-демократиялық

Мұсылмандық

Либерал – демократиялық

Эсерлер

РСДЖП

Үш жүз

Шура-ислами

Кадеттер, Алаш

II. Елең еткізенр ( 2 минут)

Ой қозғау сұрақтары:

«Алаш» деген сөз қандай мағына береді деп ойлайсыңдар?

Неліктен қазақ халқын басқаша Алаш жұрты немесе Алаш халқы деп атаған?

«Алаш» атауының шығуы туралы аңыз естеріңде ме?

III. Мағынаны ашу «Джигсо»

Жаңа білімді игеру мақсатында 3 топқа тапсырма беру:

1 – топ: «Алаш» партиясының құрылу тарихы.

2 – топ: Партияның құрылу барысымен таныстырады:

3 – топ: «Алаш» партиясының көтерген мәселелері:

Сөйтіп, тарихтың бетбұрысты кезеңінде Алаш партиясы қазақ халқы дамуының балама жолын ұсынды, бірақ билеуші партияға айналған большевиктер партиясы Алашордамен тіл табысу жолдарын қарастырмады. Кейін 1917-1920 жылы аралығында БОАК қаулысында «Алаш» партиясы мен Алаш қозғалысы өмір сүруін тоқтатты делінді.

ІҮ Бекіту. Сәйкестендіру тесті, қарлы кесек әдісі бойынша сұрақ қояды

1.Әулиеата мен Меркеде «Қазақ жастарының революциялық одағы» құрылған жыл.

А.1913ж. В.1915ж.

С.1916ж. Д.1917.

2. «Алаш» партиясы бағдарламасының жобасы жарияланған басылым

А. «Ұшқын» В. «Айқап»

С. «Дала уәлаяты» Д. «Қазақ»

3.1917 ж.құрылған Түркістан автономиясының алғашқы басшылары.

А.Ж.Ақбаев,Ә.Ермеков. В.М.Тынышбаев,М.Шоқай С.М.Дулатов,К.Тоғысов

Д.Ә.Бөкейханов,А.Байтұрсынов

4.1917ж. қарай Қазақстанда тартып алынған ең жақсы егістік пен жайылымдардың көлемі

А.6 млн десятина В.17 млн десятина С.45 млн десятина Д.4,5 млн десятина

5. «Жас қазақ» ұйымы құрылған қала

А.Ақмола В.Верный

С.Семей Д.Ташкент

6. «Алаш» партиясының төрағасы

А.Ә.Бөкейханов В.М.Дулатов С.М.Тынышбаев Д.М.Шоқай

7. «Алаш» партиясының бағдарламасы неше бөлімнен тұрды?

А.9 В.10 С.11 Д.12

8.1917ж. «Қара жұмысшылар одағы» құрылған қала

А.Ақмола В.Верный

С.Семей Д.Ташкент

9.Орынбордағы І жалпықазақ съезі қашан болды?

А.1917ж.20-22 қараша В.1917ж.21-26 шілде

С.1918ж. 21 маусым

Д.1917ж. 20 сәуір

10.1917ж.қыркүйекте құрылған тұңғыш мұсылман партиясы

А. «Алаш» В. «Үш жүз» С.Түркістан федералистер партиясы

Д.Отан

Оқушылар тест жұмысын орындайды.

Кілті:

1-Д

2-Д

3-В

4-С

5-А

6-А

7-В

8-В

9-В

10-С

Ү.Қорытындылау.

Алаш қозғалысының тарихи маңызы.

1) Халықтың ұлттық сана сезімін оятты

2) Қазақ халқының дербес, қуатты, азат ел болуын қалады.

3) Жас ұрпақ бойында отаншылдық, елжандылық, ұлтжандылық қасиеттерді дарытты.

4) Өздерінің өнегелі өмірімен, биік парасатымен асқан білімділігімен, халқына деген шексіз махаббатымен ел есінде, тарих тағылымында қалды.

ҮІ. Оқушыларды бағалау

ҮІІ. Үйге тапсырма. Тақырыпты оқу, Эссе жазу «Алаш қозғалысындағы отаншылдық сезім».

«Алаш» партиясы (1917—1920) — Тұңғыш жалпықазақ съезін шақыру туралы шешім 1917 жылғы сәуір айында өткен Торғай облыстық қазақ съезінде қабылданып, съезд оны даярлауды Ә.Бөкейханов пен А.Байтұрсынов бастаған бір топ қазақ зиялыларынан құрылған айрықша бюроға тапсырды. XX ғасырдың бас кезіндегі ұлт-азаттық қозғалыс тарихының өзекті мәселелерінің бірі – Алаш партиясының құрылуы, оның тарихи негіздері, саяси әлеуметтік сипаты және тарихта алатын орны. Қазақ зиялылары саяси партия құру әрекетін бірінші орыс революциясы жылдарында-ақ қолға алған болатын. Төрағасы — Әлихан Бөкейханов. XX ғасырдың басындағы елдегі аласапыран қиын кезеңде халықтың қамын ойлаған саяси күш – Алаш қозғалысы болатын. Осы қозғалыстың басында – саяси мәдениеті әлемдік деңгейге көтерілген, оқыған, сауатты, кәсіби даярлығы заманына сай адамгершілік-имандылық қасиеттері ата-бабамыздың сан ғасырлық қастерлі құндылықтарымен сусындаған Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов, М.Дулатов, М.Тынышбаев, Ж.Ақбаев, Б.Қаратаев сияқты дүлдүлдер тұрса, солардың ізін басқан болашақтың нарқасқа ұлдары – Ж.Досмұхамедов, М.Жұмабаев, С.Сейфуллин, М.Шоқай, Т.Рысқұлов, С.Сәдуақасов, Ж.Аймауытов, М.Әуезов тағы басқалар одан әрі дамытты.