Алгоритмдеу және бағдарламалау негіздері әдістемелік нұсқаулық

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

Министерство образования и науки Республики Казахстан

Щучинск қаласы, жоғары колледж

Высший колледж г. Щучинск

Мамандығы 1304000 – «Есептеуіш техника және бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)»

Алгоритмдеу және бағдарламалау негіздері

Оқу тәжірибесі бойынша студенттерге арналған тапсырмалар және әдістемелік нұсқаулық

Оқытушылар: Өтетілеу А.Ө., Имаканов Б.Н.

Щучинск қ.

2018-2019 оқу жылы

КІРІСПЕ

Бұл құжат Щучинск жоғары колледжінің «Компьютерлік бағдарламалық қамтамасыздандыру және автоматтандырылған жүйелер» мамандығы бойынша оқитын студенттер жазған (есептер) талаптарын сипаттайды.

Талаптар мемлекеттік стандартқа және оқу жоспарына сәйкес жасалады.Кейбір ережелер, атап айтқанда, жобалау ережелері рефераттарға және басқа да жұмыстарға қолданылады.

Тәжірибе туралы есеп - бұл жұмыстың мақсаттары мен міндеттерін, қабылданған шараларды және қол жеткізілген нәтижелерді сипаттауға арналған құжат.Бұл құжат «Коммуникация, телекоммуникация және ақпараттық технологиялар» мамандығы бойынша қорғалған деп есептеледі.

Есепке арналған мақсатты аудитория оқырманның құзыреттілегінің күтілетін деңгейін айқындайтын мұғалімдер мен оқушылардан тұрады.

Тәжірибені өтуге қойылатын талаптар

Оқу практикасының мақсаты - Pascal тілінде алгоритмдер мен бағдарламаларды құрастырудың практикалық дағдыларын алу, word-тің көмегімен баяндаманың дизайны, лекциялық сабақтарда алынған білімнің тереңдеуі меңгеру.

Тәжірибе «Алгоритмдеу және бағдарламалау негіздері» пәні бойынша, тапсцрмалар орындау, берілген тақырыптар бойынша өз бетінше жұмыс істеу мүмкіндігін береді.

Колледждің оқу жоспарына сәйкес, практика колледждің білім беру үрдісінің кестесіне сәйкес 3 апта (108 сағат), 3 семестрдің басында өткізіледі.

Студенттер колледжде оқу тәжірибені өтуге міндетті.

Тәжірибе есепте құжатталады.Есеп қорғалуы тиіс.

ОҚУ ТӘЖІРИБЕСІНІН МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ

Тәжірибенің мақсаты:

«Алгоритмдеу және бағдарламалау негіздері» курсы бойынша алынған білімді шоғырландыру.

Есептерді ЭЕМ- де шешу үшін тапсырмаларды дайындау дағдыларын меңгеру.

Курстық және дипломдық жобалауға дайындық.

Оқу тәжірибесін аяқтағаннан кейін студент міндетті

уйренуге:

Компьютер бөлмесіндегі қауіпсіздік ережелері, бұлшықет кернеуін жеңілдететін жаттығулар;

ЭЕМ мәселелерді шешу кезеңдері;

Алгоритм түсінігі;

Алгоритмдердің түрлері мен қасиеттері;

Алгоритмді ұсыну әдістері;

Негізгі алгоритмдік конструкциялар;

Pascal деректер концепциясы;

Pascal бағдарламасы бойынша бағдарламаның құрылымы және бағдарламаның құрылымдық элементтерін тағайындау;

Жай деректер түрлері;

Бағдарламалау тілінің операторлары;

Сызықты, тармақталған және циклдық алгоритмдерді программалау әдістері;

Әртүрлі деректерді өңдеу жолдары.

Арифметикалық өрнектерді есептеу тәртібі;

Стандартты функциялар, оларды жазу және пайдалану;

Білу керек:

Мәселені шешудің математикалық әдісін таңдау;

Интеграцияланған бағдарламалау тілінің ортасын қолдану;

Алгоритмнің графикалық дизайны;

Дайын алгоритмдерді қолданып бағдарламаларды құру;

Айнымалылардың түрлерін анықтаңыз;

Деректер түрлерінің үйлесімділігі үшін әр түрлі өрнектерді құрыңыз;

Шартты операторды пайдалана отырып әзірленген алгоритмдерге сәйкес бағдарламаларды құрастыру;

Таңдау операторларының көмегімен бағдарламалар жазу;

Цикл операторларын қолдана отырып бағдарламалар жазу;

Мәселені шешуге арналған тесттерді жасау;

Бағдарламаны түзету және нәтижелерді талдау;

Жасалынған жұмыстар туралы есеп жасаңыз:

Оқу практикасы туралы есептің мазмұнына және орындалуына қойылатын талаптар

Тәжірибе өту кезінде әрбір студент есеп беру міндеттерін шешуге тиіс. Мәселені шешу келесі қадамдарды тұрады:

Мәселе туралы мәлімдеме;

Шешім әдісін таңдау;

Блок-схема түрінде алгоритмді құрастыру;

Бағдарламаны жазу;

Бағдарламаны түзету (мәселенің барлық жағдайына жауап беретін деректерді ұсыну).

Тәжірибе бағдарламасының бөлігі ретінде студенттер есеп беруді аяқтап, қорғауы керек.

Баяндама тығыздығы кемінде 60 г / см2 (кеңсе техникасына арналған қағаз) бар ақ A4 қағазының (297 x 210 мм) стандартты парақтарында басылуы тиіс. Шеттері 3 см, сол жағында (байланысу үшін), 2 см жоғары, төмен және оң жағында 1 см. Мәтін Times New Roman шрифтімен, кегель 14, тік сызықпен терілуі керек. Мысалдар мен басқа машина-бағдарланған ақпарат Courier New қарпіне терілуі керек.

Параграфтар ені бойынша теңестірілуі керек және бірінші жолды 1 см («қызыл жол») шегіну керек. Баяндамада жолдар арасындағы бір жарым интервал қажет.

Есеп Microsoft Word мәтіндік редакторы арқылы дайындалуы керек. Жұмыстың пайда болуына қойылатын барлық талаптар, қолданылған бағдарламалық жасақтамаға қарамастан орындалуы керек.

Баяндама Windows операциялық жүйесінде, компьютерлерде, мысалы, DOC, PDF немесе HTML форматында қарауға ыңғайлы электронды түрде ұсынылуы керек. Кез-келген жағдайда құжатта макростар, тіпті авторлық құжаттар болмауы керек.

Баяндаманың бөлімдері тиісті стильдерді қолдана отырып, Arial немесе ұқсас шрифтімен, 14 өлшемді, қалың болуы тиіс. Бөлімдер төменде арнайы айтылғандарды қоспағанда, иерархия түрінде көмірленуі керек. Microsoft Word-те бұл үшін «1-тақырып», «2-тақырып» және т.б. мәнерлерін өзгерту қажет. «Көп деңгейлі» нөмірлеу.

Есеп беті, тақырып бетін қоспай, нөмірлеу керек, тақырып беті бірінші бет деп саналады, бірінші бетінде нөмір жазылын байды. Беттің нөмірі төменгі ағында ортасында орналасуы керек.

Барлық кестелер мен фигуралардың қолтаңбалары болуы керек. №. Кестенің атауы немесе № сурет. Сурет атауы. Кестелер мен фигуралардың нөмірленуі тәуелсіз. Әр кесте немесе сурет үшін мәтінде сілтеме болуы керек, мысалы, «7-кестені қараңыз».

Мәтінді таңдау үшін көлбеу және қалың қаріпті пайдаланыңыз. Астыңғы сызықты пайдалану ұсынылмайды, сонымен бірге бірдей мәтінді бөлектеудің екі жолын да қолдануға болмайды. Егер курсивпен терілген үлкен жолдың ішіндегі сөзді таңдау керек болса, онда бұл сөзді тікелей жазумен жазу керек.

Бағдарлама мәтінінде бағдарламаның жұмысын түсіндіретін ескертулер болуы керек. Бағдарламалардың бастапқы Pascal коды (.PAS кеңейтімі) және мәтін пішімінде (.txt кеңейтімі) сақталады. Бағдарламаның мәтіндік файлының мазмұны есепке қосылады.Әрбір бағдарлама дискідегі файл атауынан бастау керек (мысалы, tapsırma2-1.pas)

Баяндамада студенттің аты мен үлгі нөмірі, үлгіде жазылған тақырыпты (қосымша), практикаға арналған тапсырма (тақырыптар тізімі) және әрбір тақырып бойынша аяқталған тапсырмалар болуы керек.

Варианттар саны журналдағы студенттің сериялық нөмірімен сәйкес келеді.

Тәжірибе есебінде келесі бөлімдер бар:

Кіріспе (Бағдарламалау тілдерінің классификациясы. Pascal Біріктірілген даму ортасы)

Арнайы бөлім (Паскаль бағдарламасының құрылымы, бағдарламаның жеке бөлімдерін белгілеу)

Сызықтық алгоритмдер

Сызықтық алгоритмдерде қолданылатын деректер типтері мен операторларының қысқаша сипаттамасы.

Мәселенің тұжырымы

Идентификаторлардың кестесі және шешім әдісі

Алгоритмнің схемасы

Бағдарламаның мәтіні

Сынақ үлгісі (бастапқы деректер мен нәтижелер)

Шартты оператор

Шартты және шартсыз секіріс туралы мәлімдемелер мен орындалатын әрекеттердің форматы

Мәселенің тұжырымы

Оператор выбора. Порядковые типы данных.

Алдын-ала және кейінгі циклдер

Параметрмен цикл.

Әдебиет

Тапсырманы орындау ережесі

2. Оператордың шартты өтуі

Бағдарламаның кейбір бөлігін белгілі бір жағдайларда ғана орындау қажет. Мұны істеу үшін Паскаль шартты операторды қолданады.

Шартты оператордың пішімі:

IF <условие> THEN <оператор1> [ELSE <оператор2>].

Орындалған әрекеттер: IF сөзінен кейін жазылған шарт (<condition>: = True), THEN сөзінен кейін жазылған өтініш (<Operator1>) орындалса, шарт орындалмаса, онда қызмет сөзінен кейін жазылған өтініш ELSE (<Operator2>)

Өтініште бірнеше THEN және / немесе ELSE сөздері жазылса, олар оператордың жақшаларында [BEGIN ... END]

2.1. Мәселенің тұжырымы

Төменде квадрат теңдеуі берілген:

АХ2 + ВХ + С = 0 (А0). Егер теңдеудің нақты тамыры болса, логикалық айнымалы мәнді True мәніне қойып, теңдеудің тамырын табыңыз. Егер теңдеуде тамыр болмаса, логикалық айнымалыны False деп орнатыңыз. Нәтижені экранға шығарыңыз.

Берілгендер: А, В, С - теңдеу коэффициенттері, нақты сандар;

Анықтау үшін: Егер теңдеулер бар болса, онда теңдеуде шешім бар ма?

Хабарды True және

Табу: X1, X2 - теңдеудің тамыры;

Егер теңдеуде шешім болмаса, онда

Басып шығару False

2.2. Шешім әдісін таңдау

АХ2 + ВХ + С = 0. Теңдеуі берілген

Берілген теңдеудің нақты түбірі бар-жоғын анықтау үшін, оның дискриминантын есептеу қажет

D=B2 – 4AC.

Егер D ≥ 0 болса, онда формула бойынша есептелетін теңдеудің нақты тамыры бар:

Әйтпесе, нақты түбірдің теңдеуі жоқ

Идентификаторлардың кестесі

Таблица 2.1. Идентификаторы программы

идентификатор

мақсаты

тип

A, B, C

Теңдеу коэффициенттері

Real

D

дискриминант

Real

t

Теңдеуде шешім бар ма деген хабар

Boolean

Начало

Ввод a, b, c

D=b2-4ac

Теңдеудің түбірі

Real

2.3 Блок-схема алгоритма

D0

t=True

t=False

Вывод х1, х2, t

Конец

2.4 Бағдарлама Тpascal 7.0 kwur.pas

program kwur;

Uses crt;

var

t: boolean;

a,b,c,d,x1,x2: real;

BEGIN

Writeln('Введите три числа');

Readln(a,b,c);{Ввод коэффициентов для квадратного уравнения}

d:=sqr(b)-4*a*c;{вычисление дискриминанта}

if d>=0 then{Проверка дискриминанта: положителен или

отрицателен}

begin{вычисление корней уравнения }

x1:=(-b+sqrt(d))/(2*a);

x2:=(-b-sqrt(d))/(2*a);

t:=true

end

else t:=false;

clrscr; {Очистка экрана}

Writeln('Уравнение',a:5:2,'x*x+',b:5:2,'x+',c:5:2,'=0');

{Полученное уравнение}

if t=true then

begin

writeln('имеет вещественные корни t=',t);

Writeln('x1=',x1:6:2,',x2=',x2:6:2)

{Форматный вывод }

end

else writeln('не имеет вещественных корней

t=',t);

end.

2.5 Сынақ жағдайы

Кесте 2.2. Сынақ жағдайы

Исходные данные

Промежуточные результаты

Результаты

а=4, b=3, c=5

D<0

t=false, уравнение корней не имеет

а=5, b=21, c=8

D>0

t=true, уравнение имеет корни,х1=-0.42, х2=-3.78

A=2, b=4, c=2

D=0

X1=Х2= -1

Тапсырмалар

Сызықтық алгоритм

Тапсырма екі бөліктен тұрады:1. - берілген тұрақты мәндер үшін өрнектерді есептеу;2. - формулаларды анықтау және деректерін енгізу қажет болатын шешімді пернетақтадан сандарды енгіз.

№ пп

Тапсырма

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:х=1,426; у=-1,22; z=3,5;a=; b=

Нақты саң енгізіп, үтірге дейін төрт таңба үтірден киін бес танба болу тиіс. Санның бүтін бөлігін және бөлшегін орындарымен ауыстырыңыз.

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:х=1,825; у=18,225; z=-3,298;;

Толық төрт таңбалы сан енгізіңіз. Санның белгілерінің сомасын және өнімін табыңыз

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=-0.5; b=1.7; t=0.44;;

Пернетақтадан танба енгізіңіз. Оның қосындысын, өнімін, орташа геометриялық және орташа арифметикалық мәнін табыңыз

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=1.5; b=15.5; x=-2.9

Пернетақтадантанба енгіз. Шеңбердің ұзындығын, ауданынжәнекөлемін, символ кодын радиус ретінде пайдалан.

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=16.5; b=3.4; x=0.61;

Дөңгелектің ауданын, шеңбердің айналасын және радиус ретінде үш таңбалы сандардың қосындысын пайдаланып, доптың көлемін анықтау

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=0.7; b=0.05; x=0.5;

Есен мен Бекзаданың тұратын үйлері арасындағы қашықтық 1200 метрді құрайды, олар бір күні үйлерінен шығып, бір-біріне қарама карсы жүре бастады. ЕсенА метр қашықтық жүргеннен киін, олар кездесті. БекзадаЕсенге дейін қанша қашықтық өтті?

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=1.1; b=0.004; x=0.2;

Тұрмыстық техниканы жөндеу бойынша завод күніне пайда табатын R сумма, онда салық 70% төленеді. Пайда үлесінің қалған бөлігінің 30% -ы өндірісті дамытуға, ал қалғандары 8 қызметкерге айлық төленеді. Бір қызметкердің орташа айлық жалақысы қандай?

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:m=2; c=-1; t=1.2; b=0.7;

Полиция көлігі мен қылмыскердің арасындағы ара қашықтық 240 м, полицейлердің жылдамдығы 40 м / с, қылмыскердің көлігі - 38 м / с. Полиция қылмыскерді қашан ұстап алады?

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=3.2; b=17.5; x=-4.8;

Станциядан көлге дейін S км. Станциядан көлге баратын туристер бір жарым сағатқа А-дан жылдамдықпен жүріп, одан кейін V км / с жылдамдықта жүретін өтпелі машинаға отырды. Туристер көлге қанша уақыт жетті?

Берілген тұрақты мәндер үшін өрнекті есептеңіз:a=10.2; b=9.2; x=2.2; c=0.5;