Алты шар ойынының сипаттамасы және ойын элементтері

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ БІЛІМ, ЖАСТАР САЯСАТЫ ЖӘНЕ ТІЛДЕРДІ ДАМЫТУ

БАСҚАРМАСЫ

№3 КЕНТАУ ҚАЗАҚ – ТҮРІК ЕР БАЛАЛАР ЛИЦЕЙІ

Ғылыми жоба

Тақырыбы: АЛТЫ ШАР ОЙЫНЫНЫҢ СИПАТТАМАСЫ

Бағыты:Ойыншылардың санасын жан-жақты дамыту

Секция:

Орындаған: 9 “Б” сынып оқушылары Әбуталіп Д. Русланұлы Д.

Жетекші: Әлжанов Ержан Есенмұратұлы

Ғылыми жетекші:Ү.И.Мелдебекова

Шымкент 2015 ж

№3 Кентау қазақ-түрік дарынды ер балалар лицей-интернатының 9"б" сынып оқушысы Дінмұхамет пен Даниалдың " АЛТЫ ШАР ОЙЫНЫ МЕН ОЙЫН ЧЕМОДАН " атты тақырыбында жазылған Ғылыми жобасына

ПІКІР

Қазіргі таңда қазақ халқының атам заманнан келе жатқан ойынының бірі-ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ. Қазір әлемде тоғыз-құмалаққа ұқсас мысырлық калах, Моңғолияда эсон коргоол, Шри-Ланкада олинда калия, африкалықтарда манкала, габата, абапа, нам-нам,бао, тамподуо, омвесо, маработ, тұрақты америкалықтарда аджи-бото, варри роунд және роунд, азиялықтарда сунгка, паллангули, гонгкак сынды ойындар бар. Ендігі таңда біз осы ойына ұксас ете отырып «6 ШАР» ойынын ойлап таптық.Аталған ойыны «ақыл-ой»ойыны болғандықтан, адамның ойлау қабілетін дамытады. Ғылыми жұмысы екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімінде «6 шар» ойыны туралы болса, екінші бөлімінде «6 шар» ойыны мен «тоызқұмалақ» ойыны біріктірілген чемодан жайлы.

Қорыта айтқанда, Даниал мен Дінмұхамедтің «АЛТЫ ШАР ОЙЫНЫ МЕН ОЙЫН ЧЕМОДАНЫ» атты ғылыми жобасы 6 айлық тексерістен өтті. Нәтижесінде, ойын көптеген адамдардың көңілінен шығып, орындалған ғылыми жоба жұмысы зерттеу жұмысы ретінде бағаланып, қорғауға лайық деп есептелді.

№3 Кентау қазақ-түрік дарынды ер балалар лицей-интернатының 9 «Б»сынып оқушысы Даниал мен Дінмұхамедтің «АЛТЫ ШАР ОЙЫНЫ МЕН ОЙЫН ЧЕМОДАНЫ» атты ғылыми жобасына

АННОТАЦИЯ

Ғылыми жобаның негізгі қарастырған мәселесі – ойын арқалы адамдардың ақыл ойын дамыта отырып , ойлау қабілетінің дамуына үлес қосады. Кез-келген қиын жағдайда тығырықтан жол тауып шығуға бейімделеді.Ғылыми жобаның өзектілігі –« тоғызқұмалақ» пен «6 шар» ойындарын бір ойын тақтасына енгізе отырып , кез-келген жерде алып жүруге ыңғайлы тақтайға орналастыру. Еліміздің болашағы жастар десек , сол жастардың ой-санасының дамуына орасан зор әсер беретін «ойын тақтайшасын» жасап шығару.

МАЗМҰНЫ

І.КІРІСПЕ……………………………………………….………….……………3

ІІ. НЕГІЗГІБӨЛІМ………………………………..............……………..……….

2.1 ШЕТЕЛДІК ОЙЫНДАРДЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ......................................................................................................

2.2 ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРЫНЫҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ......................

2.3 «АЛТЫ ШАР» ОЙЫН ТАҚТАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕСІ

2.4 ТӘЖІРИБЕЛІК-ЭКСПЕРИМЕНТТІК ЖҰМЫС НӘТИЖЕСІ............

III.ҚОРЫТЫНДЫ……………………………………………………………..17

ҰСЫНЫС………………………………………………………………………17

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР………………………….................................………………....18

1. Кіріспе

Зерттелу жұмыстың өзектілігі: Ертенгі күннің бүгінгіден нұрлы болуына ықпал етіп, адамзат қоғамы алға апаратын күш-білім. Қай елдің болсын өсіп өркендеуі, өркениетті дүниеде өзіндік орын алуы білім жүйесінің деңгейінде, даму бағытына байланысты. Қоғамымыздың іргетасын нығайту үшін бүгінгі жастарға үлгілі, өнегелі тәрбие беру - қазіргі міндеттердің бірі. Оқушыда жалпы адамзаттық құндылықтар мен адамның айналадағы дүниемен жеке тұлғалық қатынасын (этикалық, эстетикалық, адамгершілік тұрғысынан) тәрбиелеу мақсатын халқымыздың мәдени рухани мұрасының, салт-дәстүрінің озық үлгілерін оның бойына дарыту арқылы жүзеге асыруға болады. «Алты шар» ойыны арқылы біз ойыншының ойлау қабілетін жақсарта аламыз. «Алты шар» ойыны арқылы оқушының:

Ойлау қабілетін жақсарады;

Оқушының сезім мүшесін оятады;

Терең ойлауға баулиды;

Баланың ойлауын дамытып, зейінін арттырады;

Баланың қиялдауын көмектеседі;

Жұмыстың маңыздылығы: Алты шар ойыны адамның ойлау қабілетін жақсартып, зеінін арттырады . Ол «тоғызқұмалақ» ойынына тақтайшасы ұқсас келеді . Өте жеңіл әрі қызықты ойын. Ережесі де ойға сыйымды.

Бұл ойын ең алғаш болып Қытай жерінде пайда болған.Ойында құмалақтарды бір-бірінен секіртіп , келесі қарсы алаңда тұрған қазандыққа жеткізу керек. Тақтай бейнесі әр түрлі болып келе береді.Бірақ алты қазандықтан тұру қажет.Адам психологиясына жағымды әсер ететін бұл ойын қазақ жерінде кездеспейді. Міне, біз осыған орай өз жобамызды ұсынып отырмыз.

Жұмыстың мақсаты: Алты шар ойынын қазақтың ұлттық ойындарының қатарыны кіргізіп, өскелең ұрпаққа позитивті әсер тигізуді мақсат етіп ,осы мақсатқа орай төмендегі міндеттерді іске асыру.

Зерттеу міндеттері:

Жетекшімізбен ақылдасып, жобамызды талдау

Газет-журнал,интернет парақшаларынан мәліметтер іздестіру

Оқу мекемелерінде алты шар ойынын практикадан өткізу

Зерттеудің әдістері: Жұмыста зерттеу еңбектерді жинақтау , талдау, практикадан өткізу әдістері қолданылды. Атап айтсақ алты шар ойынының құрал жабдықтарымен жүргізілді

Зерттеу жұмысының практикалық құндылығы: Зерттелу барысында алты шар ойыны оқушыларға жалпы адам баласына қажет екені нақтыланды. Адам баласының ойлау қабілетін арттырып, терең ойлауға баулитынын көрсетті.

Зерттеудің дереккөздері: Тақырып төңірегіндегі зерттеулер , интернет парақшалары мен әдебиеттер пайдаланылды.

Зерттеу объектісі: Лицей интернат оқушылары және Кентау қаласының тұрғындары.

Зерттеу жұмысының базасы: Кентау қаласындағы қазақ-түрік лицей интернаты мен Кентау қаласы.

Зерттеу жұмысының құрылымы, көлемі: Ғылыми жұмыс кіріспеден,

теориялық бөлімнен, эксперименталды зертеу бөлімінен, қолданылған

әдебиеттер тізімінен тұрады.

2. Негізгі бөлім

2.1ШЕТЕЛДІК ОЙЫНДАРДЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

Ойын, мәдени элементі сияқты бүкіл мәдени қоғамымен дамиды, сонымен қатар адамдардың демалыстағы, рухани және денелік күштерінің дамуындағы әрбір сұраныстарына сәйкес келеді. Ойын іс-әрекеті мәдени элементі ғана болып келмейді, сонымен қатар мақсатты бағытталған, мақсатты қойылымдармен мотивацияланған іс-әрекеттердің әр түрлілігімен міңезделген және де тәрбиелеудің сауапты құралы болып келеді. Ойындар адамның мәдени мұрасы болып табылады. Бұлардың әр түрлілігі көп. Бұлар, адамның материалдық және рухани қоғамның бүкіл аймақтарын көрсетеді. Әрине ойындарды білімнің көптеген салалары: тарих, этнография, антропология, педагогика, дене тәрбиесінің теориясы мен әдістемесі және т.б. зерттеген және зерттеп жатыр.