Алып Ер Тұңға жырының көркемдік ерекшелігі 6 сынып

Бекітемін:------------------------------------

САБАҚ:9

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:6 А

Оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

«Алып Ер Тұңға» жырының көркемдік ерекшелігі

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

А/И. 6.2.3.1 шығармадағы көркем ауыстыруларды (троптарды: метафора, кейіптеу, метонимия, гипербола, литота, аллегория, антитеза, градация, арнау) анықтау;

Сабақтың мақсаттары

Алып Ер Тұңға туралы түсінік бере отырып,оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру Әдеби шығармадағы екі нәрсені салыстыра суреттеулер мен қарама-қарсы суреттеулерді табады

Бағалау

критерийлері

Шығарма мазмұнымен танысады;

Жырдан көркемдік ерекшелігін табады

Тілдік мақсаттар

Негізгі сөздер мен тіркестер (пәнге арналған сөздік және терминология):

Сұм дүние, қайғылы жүрек, қыршын ғұмыр, Тәңірдің торы, аш арлан, Тұран (Түр елі)

Сөздік жұмысы:

Алып – 1) батырлардың, қолбасшы ердің мәртебелі есімі

2) үлкен, тым биік

Тұран- Тұр елі, Түріктер елі деген сөз;

Қыршын- жас;

Осыған дейін меңгерілген білім

Алып Ер Тұңғаны жоқтау

Жоспар

Жоспарлана-тын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер (төменде келтірілген жазбаларды жоспарланған әрекеттермен алмастырыңыз)

Дереккөздер

Сабақтың басы

5 минут

І. Ұйымдастыру кезеңі

(Оқушылар назарын сабаққа аударамын, сабақ мақсатымен, тақырыбымен таныстырамын)

Қызығушылықты ояту

«Болжау» стратегиясы арқылы шығарманың тақырыбы мен идеясына болжам жасайды.

Алдарыңыздағы суреттер жайлы не айтар едіңіздер?

Балалар, сіздердің ойыңызша, сабақ кім жайында болмақ?

Жоқтау өлеңі қашан айтылады?

Жоқтау деген не?

Жоқтауда не айтылады деп ойлайсыңдар?

Неліктен кейбір тұлғалардың жоқтаған өлеңдері сақталып қалған деп ойлайсыңдар?

Алып Ер Тұңға қайтыс болғанда жұрт неге жағасын жыртып жылады? (Оқушылар пікірі сұралады.)

Суреттер

Бағдаршам-ның үш көзі. Қима қағаздар

Сабақтың ортасы

10 минут

Алып-Ер Тұңға - өте көне замандарда өмір сүрген түркілердің көсемі.

Алып-Ер Тұңға қайтыс болғанда артында қалған елі жоқтау шығарған. Бұл жоқтау XI ғасырда Махмұт Қашқари жазған «Түркі сөздерінің жинағы» деп аталатын кітабында бар.

Оқушылардан кейіптеу, градация, синтаксистік паралилизм, теңеу, эпитет, метафора, литорикалық сұрау жайлыне білетіндері сұралады.

Теңеу - заттың, я құбылыстың сыр-сипатын, белгі-бедерін, қадір-қасиетін, сапа-сынын өзге затпен не құбылыспен салыстыра суреттеу арқылы танытып, айырықша мән-мағына беру.

Академик Қажым Жұмалиев теңеулердің жасалу жолын мынадай түрлерге бөледі:

1. -дай, -дей, -тай, -тей, -дайын, -дейін жұрнақтары арқылы; 2. -ша, -ше жұрнақтары арқылы; 3. секілді, сияқты, тәрізді сөздерінің көмегімен; 4. бейне сөзінің көмегімен; 5. тең сөзінің көмегімен; 6. ұқсас сөзінің көмегімен.

«...Ожымбай қияда қомданған алып бүркітше екі иығын қозғап қойып сөз бастады.Сыбығыны енді асықпай бозторғайдың үніндей шырылдата бастап, жан-сезімді қытықтағандай әдемі бұлбұл үніне ауысты.» (Сәкен Жүнісовтың «Ақан сері» романынан )

Жүрегіңде бар жалын, Жыры бейне кең дала ... Тегеште тез көпірген сүтке теңбіз ( Қ.Бекхожин )

Эпитет - заттың не құбылыстың айырықша сипаты мен сапасын анықтап,ерекше көріктендіру үшін қолданылатын айқындаулар. Абайдың өлеңдерінен эпитеті бар бір шумақ.

Кәмшат бөрік, ақ тамақ, қара қасты Сұлу қыздың көріп пе ең мұндай түрін? Бұраң бел,бойы сұлу, түзу аяқ Болады осындай қыз некен-саяқ.