Алжир мемлекеті туралы географиялық мәліметтер

Географиялық орны. Алжир (араб.: الجزائر‎ аль-Джаза́ир), толық атауы Алжир Халық Демократиялық Республикасы (араб.: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية‎ аль-Джумхури́я аль-Джазаири́я ад-Димукрати́я аш-Шааби́я) — Солтүстік Африкадағы мемлекет. Жерорта теңізінің батысында орналасқан. Батысында Мароккомен, Батыс Сахарамен, оңтүстігінде Нигериямен, шығысында Ливия және Туниспен шектеседі. Жері 2,42 млн. км2. Халқы 34,0 млн. адам (2008). Негізгі халқы — алжирліктер — 14,9 млн адам (барлық халықтың 98,4%-і). Халықтың 99%-ін мұсылман сунниттер құрайды. Мемлекеттік тілі — араб тілі. Астанасы — Алжир қаласы 15 әкімшілік уәлаятқа бөлінеді. Жер аумағы Әлем бойынша 10-шы-орын . Тәуелсіздік күні5 шілде 1962 (Франциядан)

Пайдалы қазбалары. Кен байлықтарынан мұнай, табиғи газ, темір, қорғасын, мырыш, фосфорит, сынап өндіріледі.

Жер бедері. Алжирдің солтүстік жағалауын Жерорта теңізі, ал орталық бөлігін Алжир Сахарасы, оңтүстігін Тамезруфт шөлі алып жатыр. Жер бедеріне қарай Жағалаулық Атлас (2310 м), Сахара Атласы (2330 м) тау жоталары, оңтүстік шығысында Ахаггар таулы қыраты болып бөлінеді

Климаты. Теңіз жағалауында субтропиктік климат қалыптасқан. Қаңтар айының орташа температурасы — 5-120С, шілдеде — 250С, орталығы мен оңтүстігінің шөлді өңірінде 350С-қа жетеді. Жауын-шашын мөлшері оңтүстігінде 100-200 мм, солтүстігінде 500-1200 мм-ден аспайды.

Ішкі сулары. Жерорта теңізі. Басты өзені: Шелиф (700 км). Тұзды көлдер көптеп кездеседі (Шотт-аш-Шерги, Шотт-әл-Ходна т.б.)

Флорасы мен фаунасы. Жерорта теңізінің тау беткейлерінде мәңгі жасыл ормандар, ал атырабының қалған бөлігінде шөл, шөлейт өсімдіктері өседі.

Экономикасы. Шаруашылығының дамуы жағынан Алжир Африка құрлығында 2-орын алатын аграрлы ел болып саналады. Астық, жүзім шаруашылығымен қатар теңіз жағалауында цитрус жемістері мен көкөніс өнімдерін егу кең өріс алған. Елдің таулы және шөлейт аудандарында мал шаруашылығы өркендеген. Қалаларда ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу (шарап жасау, консерві, темекі, ұн тарту) дамыған. Ел экономикасында өнеркәсіптің үлесі артып келеді. Оның жетекші саласы — мұнай (1995 жылы — 35 млн. т) және табиғи газ (163 млрд. м3) өндіру. Металлургия комбинаты, трактор және дизель моторларын жасау зауыты бар. Алжир территориясында дүние жүзінде маңызы бар мұнай және табиғи газ қорлары зерттелген. Алжирдің Африка құрлығы бойынша сауда құрылымындағы қазіргі үлесі 9% шамасында болса, дүние жүзіндегі ішкі жиынтық өнімдегі үлесі 0,46% (1995). Экспорты — 10240 млн. доллар, импорты — 10250 млн. доллар құрайды. 80-жылдардың аяқ кезінен Алжир басшылығы шаруашылықты нарықтық экономика арнасына көшіруге бағытталған реформалар жүргізе бастады.

Ірі қалалары мен порттары: Алжир, Оран, Константина, Аннаба, Беджана.

Мемлекеттік құрылымы.

Президент. Абдель Азиз Бутефлика

Премьер-министр. Абдельмаджид Теббун

Үкімет түрі. Парламенттік республика

Валютасы. алжир динары

Білім беру жүйесі. 1962 жылы, 18 наурызда Алжирдің тәуелсіздігі туралы жарлыққа қол қойылды және ел алдында тұрған бірінші міндет сауатсыздыққа қарсы күрес болды. 1963 жылы тәуелсіз республиканың үкіметі білім берудің міндетті түріне айналған жарлық шығарды. Тәуелсіз республиканың азаматтарына ұлттық мәдениет негізінде жаңа тәуелсіз елдің қажеттіліктерін арттыруда өзгерістер енгізілді. Мектептерде білім беру француз және араб тілдерінде жүргізілді, мұғалімдердің тек араб тілінде өтуі болды. Бастауыш мектепте білім беру 6 жастан бастап 6 жыл дейін өтті (орта мектеп 4 жыл оқуымен аяқталды). ЖОО-ларды лицейлер мен жалпы білім беретін колледждер ауыстырды, орта білім беру мектебі 7 жыл бойы өткізілді.