Ас адамның арқауы ашық сабағы 4 сынып

КММ «Күншалған орта мектебі»

Ас – адамның арқауы

Дайындаған: Тілеуова Орынша

2018– 2019 оқу жылы

Тақырыбы: Ас – адамның арқауы

Мақсаты:

1. Асты қадірлеп, қастерлеуге үйрету.

2. Нанның дастарханға қалай келетіндігін айтып, оған көптеген адамдар еңбек еткендігін түсіндіру.

3. Оқушыларды дәстүрді сақтауға, нанды қастерлеуге ас ішу тәртібін есте сақтауға тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Нақыл сөздер, ас түрлері

Сабақтың барысы:

Мұғалім: Құрметті ұстаздар, оқушылар! Бүгін біздер «Ас – адамның арқауы» атты тәрбие сағатын өткізгелі отырмыз.

І. Қызығушылықты ояту.Ас дастарханға қалай келеді?Оқушылардың пікірін тыңдау

ІІ. Мағынаны тану Нан туралы ақыл – кеңестер.Дүкенге барғанда нанның сапасын қолыңызбен анықтамаңыз. Бұл тазалыққа да, мәдениеттілікке де жатпайды.Нанды сатып алған кезде таза дорбаға салыңыз.«Дүниедегі көп байлықтың ең негізгісі – нан»«Ас жүрген жер – береке»«Дастархан дәмі – киелі»

І бөлім: «Дастархан басында сақталатын ырым – тыйымдар:

Нанды бір қолмен сындыруға болмайды.

Тамақты жатып ішуге болмайды. Дені сау адам дұрыс отырып тамақтанады. Ал отыра алмайтын адам жатып ішеді. Сондықтан мүгедек адамның қылығын жасама. Дұрыс отырмаймын деп денсаулығыңды бұзып алма.

3. Ас үстінен аттамаАстан үлкен емессің.

4. Әкесі отырғанда баласына бас тартылмайды.

5. Дастарханға бірінші нанды әкеліп қояды.

6. Ас ішкен ыдысты төңкеріп қоюға болмайды.

7. Ас ішіп болған соң «тойдым» деуге болмайды, «қанағат» деу керек.

8. Ертеңгі асты тастамаКешкі асқа қарама.Балаға ми жеуге болмайды.Ми жемейді жас бала,Миды ұсын басқаға,Былжыр болып өсеміз,Ынжық болу масқара.

9. Қонаққа сынық ыдыспен ас беруге болмайды. Себебі сынық ыдыспен ас беру – қонақты сыйламандық. Және сынық ыдыспен ас ішу – жаман ырым. Бұл жүзің сынып, көңілің жарым болсын дегенді білдіреді.

10. Дастарханнан аттауғаболмайды.

11. Өле жегенше,Ағайын мен бөле же.

12.Ас ішу кезінде ізет, сыйласым, инабаттылық рәсімдері сақталу керек.

ІІ бөлім: Дастархан басындағы дәстүрлер:

Халық қуанышты да, қайғыны да дастархан басында бөліскен. Өсиет айту, бата беру, достасу бәрі де дастархан басында шешілген. Сондықтан да халық дастарханды «Құт хананың берекесі» деп қасиет тұтады.

Сонымен бірге дастархан күнделікті отбасының тамақтануына, үйге келген адамға дәм таттыруға, той – тамашаға, ас – су беруге жайылады.

3. Ас ішу кезінде сылпылдатпай, тәртіппен тамақтану, қасықты оң қолда ұстау, түзу отыру, тазалық сақтау рәсімдері орындалады.

4. Қолға су құю оң жақтан солға қарай орындалады.

5. Той дастархан, той үлгіБай дастархан жайылды.Атап – атап ас қойдықАтаға деп бас қойдық.

6. Су құйдым да құманменҚолына мен әкемніңСодан кейін оған менОрамалды әпердім.

7. Дастарханнан дәм татқандар татуласу, келісу сияқты рәсімдерді орындайды.

8. Күнделікті отбасының тамақтануында ас қою, ас ұсыну, ас алу, ас қайыру, асқа бата беру рәсімдері орындалады.

9. Дастархан жанындағы адамдар жасына қарай отырады.