Ата-ана мен бала қарым-қатынасын нығайту жолдары

Орал қаласының білім беру бөлімің №41 мектеп-лицейі

«Ата-ана мен бала қарым-қатынасын нығайту» отбасындағы тәрбиелеу стильдері

(Ата – аналарға арналған психологиялық тренинг)

№41 мектеп-лицей психологі С.С.Тәжен

БҚО. Орал қаласының №41 мектеп-лицейі

Педагогтің Т.А.Ә. педагог-психолог- Тәжен Сандуғаш Сергейқызы

Күні: 16.01.25

Контингент: Ата-аналар

Тақырыбы: «Ата-ана мен бала қарым-қатынасын нығайту» отбасындағы тәрбиелеу стильдері

Мақсаты: ата - ананың баланы тәрбиелеу мәселесіндегі психологиялық сауаттылығын арттыру, баламен қарым-қатынас орната білуді, баланы тыңдай білуге жан дүниесін түсіне білуге үйрету.

Міндеттері:

Ата-анаға бірлескен түрде тәрбие берудің тиімділігін, нәтижесімен көрсету.

Бала тәрбиесіне көңіл бөліп, отбасы ынтымақтастығына белсенділігін арттыру.

Барысы: Қымбатты ата-аналар, Сіздермен жүздескеніме қуаныштымын. Тәрбие тал бесіктен демекші дана халқымыз, бүгінгі кездесуіміздің себебі бала тәрбиесіне арналады.

1 Жаттығу «Саған аманшылық тілеймін» Кез-келген адаммен кездескен кезде алғашқы сөзің (ішкі тілегің) “Саған аманшылық тілеймін” болуы керек. Мұны оған бар жан-жүрегіңмен сыйла! Егер сен біреумен дау-жанжалға түсіп, ұрсысып қалатын болсаң, “Саған аманшылық тілеймін” дегенді дереу есіңе түсіріп, қайталайтын бол.

Отбасылық қарым-қатынасының үйлесімділігі

Отбасы-адам баласының түп қазығы, алтын ұясы. Отбасы құндылығы – ата-ана,бауырлар, туыстар,т.б Ана мен әке әрбір адамның жарық дүниедегі ең жақыны, жанашары, қадірлісі, қамқоршысы. Кез келген адамның әдептілігі мен жан-дүниесінің сұлулығы ең алдымен балаға ақ сүтін беріп, әлпештеп өсірген ана жүрегінің жылуынан басталады. Бала бойындағы ең жақсы қасиеттер де ең алдымен ата-анадан тарайды. Өз баласын бағып-қағуда өздерін ұмытып, барлық күш-жігерін перзентіне жұмсайды, ол арқылы оның жаны нұрлана, нәрлене түседі.

Баланы тәрбиелеу өте жиі ата-аналар үшін өте маңызды мәселе болып табылады. Көптеген тыйымдар немесе рұқсат, ынталандыру немесе жазалау, шектен тыс қорғаншылық немесе бас тарту - осы және басқа да даулы мәселелер сирек кездеседі немесе отбасылық тәрбиенің бірыңғай қағидатының болмауына әкеледі. Ал бірінші кезекте балалар мұндай «саясатпен» зардап шегеді.

Өкінішке орай, барлық ата-аналар болашақта олардың мінез-құлқының баланың психикалық денсаулығына жағымсыз зиян келтіруі мүмкін екенін түсінбейді, сонымен қатар қоғамдағы өмірін айтарлықтай қиындатады.

Отбасы-адам баласының түп қазығы, алтын ұясы. Отбасы құндылығы – ата-ана,бауырлар, туыстар,т.б Ана мен әке әрбір адамның жарық дүниедегі ең жақыны, жанашары, қадірлісі, қамқоршысы. Кез келген адамның әдептілігі мен жан-дүниесінің сұлулығы ең алдымен балаға ақ сүтін беріп, әлпештеп өсірген ана жүрегінің жылуынан басталады. Бала бойындағы ең жақсы қасиеттер де ең алдымен ата-анадан тарайды. Өз баласын бағып-қағуда өздерін ұмытып, барлық күш-жігерін перзентіне жұмсайды, ол арқылы оның жаны нұрлана, нәрлене түседі.

Баланы тәрбиелеу өте жиі ата-аналар үшін өте маңызды мәселе болып табылады. Көптеген тыйымдар немесе рұқсат, ынталандыру немесе жазалау, шектен тыс қорғаншылық немесе бас тарту - осы және басқа да даулы мәселелер сирек кездеседі немесе отбасылық тәрбиенің бірыңғай қағидатының болмауына әкеледі. Ал бірінші кезекте балалар мұндай «саясатпен» зардап шегеді.

Әрине, білім беру әдістеріне ересектер арасындағы қарым-қатынастың ерекшеліктері, өткен ұрпақтың тәжірибесі мен отбасылық дәстүрлері әсер етті және көптеген басқа факторлар. Өкінішке орай, барлық ата-аналар болашақта олардың мінез-құлқының баланың психикалық денсаулығына жағымсыз зиян келтіруі мүмкін екенін түсінбейді, сонымен қатар қоғамдағы өмірін айтарлықтай қиындатады.

Сіз үшін баланың мәні қандай?

Мінезіңіз қандай?

2. Отбасылық тәрбиенің түрлері. Отбасы және отбасы ішіндегі қарым-қатынас баладағы агрессияның дамуының негізгі себебі болу мүмкін.

Заманауи психологияда отбасылық тәрбие бірнеше түрге бөлінеді:

Авторитарлық тәсілмен тәрбиелейтін отбасы.

Либеральдық тәрбие.

Беделмен тәрбиелеу стилі.

Елемеу.

АВТОРИТАРЛЫҚ

Егер біз бұл ата-ананың стилі туралы айтатын болсақ, онда ол қабылдау деңгейінің төмендігімен және бақылаудың жоғары деңгейімен сипатталады. Ата-аналар өз ұрпағын барлық жерлерде бақылайды және тежелудің өтпейтін қабырғасын жасайды. Балалармен қарым-қатынас нақты орындалуы керек бұйрықтарға негізделген. Сонымен қатар, ата-аналар ешқашан өздерінің мінез-құлқының мотивтерін түсіндірмейді, бұл балалардың наразылығына негіз жасайды. Бұйрықты орындамағаны үшін жаза көбіне денеден шығады.

Авторитарлы ата-аналардың балаларына эмоционалды байланысы әлсіз. Сәбилермен болса да, олар өте ұстамды және тактильді байланысқа ұмтылмайды. Әдетте, авторитарлық отбасында балаларға тым жоғары талаптар қойылады. Олар жақсы оқып, бәріне сыпайы болып, эмоцияларын көрсетпеуі керек, әрқашан біркелкі көңіл-күйде болуы керек. Көбінесе, бұл тәрбиенің стилі өзін-өзі бағалауы төмен интроверативті тұлғаны қалыптастыруға әкеледі. Бала енжар ​​болып өседі, бизнесте бастамашылық танытпайды, құрдастарымен байланыс орната алмайды, қызығушылықсыз үйренеді.

Жасөспірім кезінде авторитарлы ата-аналардың балалары бақылаудан шығу үшін барын салады. Бұл көбінесе нағыз бүлік шығаратын ұлдарда кездеседі. Көбіне олар көшеге шығып, жаман серіктестікке түседі.

РҰҚСАТ ЕТУШІ

Мектептердегі ата-аналар жиналыстарындағы тәрбиенің мұндай стилін көбіне мұғалімдер либералды немесе келеңсіз деп атайды. Ол баланың жағымды және жағымсыз қасиеттерін толық қабылдауымен сипатталады. Сондықтан ұрпақ үшін шекара белгіленбейді және олардың мінез-құлқы бақыланбайды. Оның үстіне оған тіпті баға қойылмайды. Аналар мен әкелер баласының мектепте қалай жетістікке жеткендігі, оның құрдастарымен қарым-қатынасы қалай дамитыны, не істегенді ұнататыны маңызды емес.

Бұл тұжырымдамамен баламен эмоционалдық жақындық болмауы мүмкін. Ата-аналардың рұқсат етілген стилін қолданатын ата-аналар көбінесе балаларына өте салқын, оларға немқұрайлы қарайды. Бірақ тағы бір нұсқа бар, егер аналар мен әкелер өз баласын жақсы көретін болса, оны кез-келген жолмен еркелетіп, еркелікке салып көрсетіңіз. Сонымен бірге ата-аналардың өздері әрдайым баланың мінез-құлқына деген наразылықтарын тежеп отырады. Тіпті оның ең ұнамсыз қылықтарымен олар тыныш және теңдестірілген көрінеді.

Мұндай отбасыларда агрессивті балалар көбінесе өз құрдастарымен жаман қатынаста болады. Олар сондай-ақ ересектермен қарым-қатынасты қалай құруды білмейді, өйткені олар бәріне рұқсат етілген деген оймен өседі. Ата-аналардың рұқсат етілген стилі бар ата-аналар қоғамда өзін қалай ұстау керектігін білмейтін балаларды тәрбиелейді. Олар көбінесе әлеуметтік және эмоционалды жетілмеген және кез-келген жағдайда ерекше емдеуді қажет етеді.

БЕДЕЛДІ

Отбасылық тәрбиенің барлық стильдерінің ішінде (мұғалімдер оларды әрқашан ата-аналар жиналысында тізімдейді), беделді тұлға тұлғаны қалыптастыру үшін ең сәтті болып табылады.