Ата-ананың тұлға қалыптастырудағы рөлі туралы жұмыс

Тұлғаны қалыптастыруда ата-ананың рөлі

Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстанды құру біздің алдымызға үлкен мақсаттар қойып отыр. Ол жеке тұлғаның және қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бәсекелестікке қабілетті оқу-тәрбие жүйесін қалыптастыру.

Бала тәрбиесінің негізін қалайтын - ата-ана. Өкінішке орай, қазіргі ата-аналардың көпшілігі бала тәрбиесіне мән беру дегенді «материалдық жағынан толық қамтамасыз етсем болды» деп түсінеді.

ҚР Ата заңында «Балаларға қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу ата-ананың табиғи құқығы әрі парызы» делінген. Сол себепті әрбір ата-анаға өзінің өмірге әкелген баласын тәрбиелеуде табиғи жауапкершілік алған жөн.

Отбасындағы бала тәрбиесіне республика ауқымында өз үлестерін қосып келе жатқан тұлғалар, ұстаздар, ғалымдар баршылық. Соның бірі Г. Құспанованың ой түйіндері төмендегідей:

1. Жас ұрпақты адалдыққа, еңбексүйгіштікке, шыншылдыққа үндеу;

2. Қоғам жеке отбасынан тұрады. Қазақ отбасы үш буыннан құралады: ата-әже, әке-шеше, бала. Қазақ халқы отбасы тәрбиесі арқылы ұрпағын ойшымдыққа, әдептілікке, батылдыққа баулыған;

3. Бесік жырын, ертегіні тыңдамаған балалардың көкірек көзі ашылмаған күйде қалады.

XXI ғасыр ғалымдары жас ұрпақтың тәлім-тәрбиесіне түрлі зерттеулерде отбасылық мәселелердің күрделі екендігіне тоқтала отырып, бала тәрбиесіндегі отбасының ғұрыптық ұлттық сипатта аткаратын қызметіне баса назар аударады.

Бала тәрбиесінде салт-дәстүрлер, психологиялык, әлеуметтік сараптаулар бала тәрбиесіндегі мектептің отбасымен ынтымақтастығы, отбасының әлеу- мект метгік, психологиялык ерекшеліктері ескерілсе.

Жалпы отбасылық тәрбие жайлы өз пікір тұжырымдарын жариялап жүрген зерттеушілер, ғалым-ұстаздардың қатарына I. Әлімбетов, Ж. Балажанава, Қ. Үсенханов және т. б. жатқызуға болады.

«Қазақстан-2030» бағдарламасында Елбасы болуы Н. Назарбаевтың «Әкелер мен аналарымыздың, аталар мен әжелеріміздің өз балалары мен немерелері алдындағы жауапкершілігін күнделікті есте ұстауға тиіс. Біз өз балаларымыз бен немерелерімізді сонау алыс болашақта, олар біздің жасымызға жеткен кезде қандай күйде көргіміз келеді» дегені белгілі.

Отбасында өзіндік пікірі, таңдауы, шешімі бар бар окушы тәрбиесі қоғамдық іс деп қаралып, білім беру мекемелері мен тығыз байланыста жүзеге асырылады. Бала үшін отбасы әлеуметтендіруден басталатын алғашқы ұжым.

Отбасы ұжымы дегеніміз - тату-тәтті, бір-бірімен байланысты бір мақсаттағы, мүддесі мен көзқарасы біріккен адамдар тобы. Ата-ана мүддесінің мәні мен мағынасы әке мен шешенің бір-біріне, балаларының ата-анаға, достарына қалай қарайтындығына байланысты. Өз баласының тәрбиесін жеке өз ісің ғана емес, қоғам алдындағы азаматтык борышыңды орындау деп қарау керек. Бала өмірінің алғашқы күнінен бастап, ата-аналар өздерінің негізгі борыштарын атқаруға кіріседі, бан яғни олар тәрбиеші бола бастайды. Дұрыс тәрбиенің кілті - бүкіл отбасы құрылысында. Баланың денесі мен рухани жақтан қалыптасуының негізі - отбасы.

«Тәрбие басы - тал бесік» немесе «Ұяда не көрсең - ұшқанда соны ілесің» деп халық даналығында айтылғандай, бала тәрбиесі ең алдымен өз…