Атама тағзым тақырыбындағы 4-сынып ғылыми жоба

Ақмола облысы

Бурабай ауданы

Е.Исмаилов атындағы Мәдениет орта мектебі

Естай Дәмір

3- сынып

Атам-қазынам

Секциясы:тарих

Жетекшісі: Балташева Сара Ануарбекқызы

бастауыш сынып мұғалімі

2018 жыл

АННОТАЦИЯ

Тақырыбы:

« Атам- қазынам.».

Мақсаты:

Атамның Ұлы Отан соғысы жылдарында ерлігінің және соғыстан кейінгі ерен еңбегінің жастарға тәрбие берудегі маңыздылығын көрсету және тәрбиелік процесте пайдалануға ұсыну»

Міндеттері:

Атам туралы мәліметтерді жинақтау

Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қосқан үлесі туралы мәліметтер жинақтау

3 Бұл тақырыптың оқу поцесіндегі тәрбиелік мәнін айқындау

Зерттеу обьектісі:«Ұлы Отан соғысы жылдарынан кейінгі атамның ерен еңбегі»

Зерттеу бағыты: Патриоттық , адамгершілік имандылық қасиеттерді қалыптастыру

Ғылыми болжам : Оқушылар Ұлы Отан соғысы жылдарында атамның Жеңіске қосқан үлесі мен зор еңбегі туралы тәрбиелік құны бар мәліметтермен танысып, түсінсе, тағлымын бойына сіңірсе, бұл олардың туған жерге деген сүйіспеншіліктерін арттырады, оларды ерлікке, батырлыққа тәрбиелейді.

Жұмыс әдістері:

1.Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Мәдениеттіктердің майдандағы және тылдағы ерліктері жайлы мәліметтерді жинақтап, оқып, зерделеу.

2. Атамның Жеңіске қосқан үлесі ңеңбегі жайлы ауыл ақсақалдарымен, әңгімелесіп, жазып алу.

3. Жинақталған материалдарды сабақта пайдаланып, оқушылар арасында насихаттау.

Нәтиже:

Қандай нәтижеге жеттім?

1.Ұлы Отан соғысы жылдарында Мәдениет ауылыының Жеңіске қосқан үлесі соның ішіндегі атам жайлы көптеген мәліметтермен таныстым.

2.Жинақталған материалдарды оқушылар арасында оқып, талқыладық.

3.Жинақталған материалдарды сыныптан тыс іс- шараларда, сабақта пайдаланатын боламыз.

4.Өз аталарымның Жеңіске қосқан үлесі туралы материалдарды туған- туысқандарға таныстырамын, сөйтіп біз өз аталарымызды мақтан тұтатын боламыз.

Ұсыныстар:

1.Оқушылар ең алдымен өз туған ауылының тарихын тереңірек білуі керек.

2. Майданда қаза болған жерлестеріміздің қайда жерленгені туралы интернеттен іздестіру жұмыстарын жүргізсек.

3. Демеушілердің көмегімен Мәдениеттіктердің Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерліктер,соғыстан келген соң еңбек еткендері жайлы кітап жазуға болады.

Кіріспе

Менің атам елге сыйлы,шырайы жарқын,өткір мінезді,ұшқыр сөзді, ағайынның ақылшысы ,отбасының тірегі,шәкірттерінің аяулы ұстазы.

1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындай соғыс бұрын-соңды болып көрмеген, ең сұрапыл, ең жойқын соғыс болған.

Жеңістің Ұлы күнін жақындатуға қажырлы еңбегімен, майдандағы ерлігімен Мәдениеттіктер де үлкен үлес қосты. Қазақ халқының бір бөлшегін құрайтын ауылдастарымызды нағыз интернационалистер, Отанын сүйген патриоттар деп атауға болады. Қара түнек фашизм өзінің қаһарын біздің Отанымызға төндіргенде қару- жарақ ұстауға жарайтын ер азаматтардың барлығы дерлік майданға аттанды.

Отанымыздың әр сүйем жерін азат етуге өз үлесін қосқан менің атамда бар.

250 атқыштар бригадасының құрамында елін қорғап,1943 жылы ауыр жарақат алады.Бұл жолы сол жақ жүрек тұсын тиеді.Үйде қалған жалғыз анасының батасы ма әйтеуір дәрігерлердің көмегімен аман қалады.

Қазіргі заманда тарихымыз сан қопарылып, қайта қаралып, қайта жазылып жатыр. Бірақ, соғыста қаза болған 40 миллионға жуық адамдардың өмірін қайта қарауға бола ма?. Не болмаса арамыздан күн сайын азайып бара жатқан тән жарасы жазылғанымен, жан жарасы жазылмаған ардагерлердің өмірін қайта қарауға бола ма?. Әрине болмайды. Халқымыздың жанқиярлық еңбегі, ерлігі қайта қаралмайды, ол мәңгілік тарихта қалады.

Атамның Ұлы Отан соғысында жасаған ерлігі мен соғыстан кейін мектепте шәкірт тәрбиелеп өскелең ұрпаққа үлкен із қалдырғаны мен үшін үлкен - қазына.

Зерттеу бөлімі

1. Атамның өмір жолы.

Бурабай тауларының баурайындағы Ақшоқы,Қаратаудың етегін Атығай руының балалар жайлаған,солардың ішінде атамның әулеті Сүйіндік қара жұрты болған.Атамның әкесі Абдықалық дөңгелек бетті орта бойлы,етжеңді келген ақсары ,жүзі жылы жан болған. Сауатын молда атасының алдында ашқан,мұсылманша сауатты жазып,ерке өскен. Атамның әкесі қалыңдық іздеп көп жүрген деседі.Бірде Ақшоқы тауының батысында орналасқан Қойлы атығай руының Тәйеке деген кісінің Жәнжән деген қызына айттырады.

Атамның анасы Жәнжән он екі баланы дүниеге әкелген.Он қыз ,екі ер бала.Он бір баласы бар отбасындағы жалғыз ұл әкемнің ағасы Асанқожа он төртке келгенде елдегі біреудің үйінде ұл туды деп сүйінші сұрап келеді. Сонда ағаш жонып отырған анасының аяғы ауыр екенін білетін Асанқожа:-басқаларға жақсылық бола берсін,бізге де болып қалар ,-деген екен. Артынша 1921 жылы мамырдың маужыраған бір жылы күні менің атам Абдыкалыков Кенжеболат дүниеге келген. Азан шақырып қойған аты Кенжеболат екен.Әкесі қырық тоғыз мүшел жасында дүниеден өткен.Бірде шалғай жатқан ауылға дұғаға барып келіп, әйелі Жәнжәнға аттан түсе салып ағайындарды жина депті.

Ертең осы мезгілде дәм- тұзым таусылып,сөзден қаламын депті.Үлкен ұлым Асанды қатты ұстаймын тым жуас болды,ал мына кішкентайымды сендерге аманат етіп қалдырамын.Құласа демей,жыласа уата салыңдар,бетінен қақпаң дар.дейді.Бұл сөзге келінднрі басқа ермек таппаған ба мына атамыз деп кетіп қалады .Келесі күні атамыз дүниеден озады

Бір жарым жасында әкесінен жетім қалады. Анасы мен ағасы Асан еркеле тіп Кенжеш деп атап кеткен.

Ағасы інісін жанындай жақсы көреді,жастайынан болашағынан үміт күткен алғыр,бірбеткей баланы мектепке береді.Атам оқуға алғыр болады. Математика,физика ,химия пәндерін жақсы көредіОнжылдық мектепті терең білім алып ,нағыз бағамен бітіреді.

2. Атамның Ұлы Жеңіске қосқан үлесі

1942 жылы 7 қаңтарда атам мен оның ағасын әскер қатарына шақырады.Атам атажұрты Ақшоқының етегінде колхоздың бір отар қойын бағып жүрген ағасы Асанға барып жағдайды хабарлап,колхоз малын тапсырып болғанда күн батқанын білген ағайынды жігіттер ауылдастарымен қоштасуға мүмкідіктерінің болмайтынын біліп,ел-жұртымен қоштасу үшін Ақшоқы төбесі басына шығып,түн жарымда елден жиырма бес шақырым жердегі аудан орталығына бет алады.Сонда екі ұлдың артында жалғыз қалып бара жатқан қарт анасы «Құлындарым,көппен көрген ұлы той,аман-барып сау қайтарсыңдар» -деп шығарып салған екен. Атам 77 атқыштар полкының құрамында Салинград қаласын қорғауға қатысқан. Ос ыжылғы маусымда аяғынан жараланып,әскери госпитальда емделіп шыққаннан кейін Ленинград майданына жіберіледі.

250 атқыштар бригадасының құрамында елін қорғап,1943 жылы ауыр жарақат алады.Бұл жолы сол жақ жүрек тұсын тиеді.Әскери госпитальға түскенде операция жасаған хирург-дәрігерлер артынан қатты таң қалып татар дәмің,көрер қызығың мол екен,қалтаңдағы комсомол билетің мен айнаң болмағанда тірі қалуың мүмкін емес еді деп,оқ тесіп өткен билетін қолына ұстатқан.Операциядан кейін госпитальда жатқанда «Ленлинградты қорғау үшін медалін кеудесіне тағады.»Үйде қалған жалғыз анасының батасы ма әйтеуір, дәрігерлердің көмегімен атам аман қалады.

«Батыр бір оқтық» болғанымен «қырық жыл қырғын болса да ажалда ғана өледі» демекші ұзақ емделуден кейін аяғынан тұрып атам соғысқа аттанады. Таллинді, Риганы азат етіп, Берлинге дейін жетті. Атам жеңіс хабарын 191 гвардиялық атқыштар полкының құрамында Балтық майданында естиді. 1945 жылы Қызыл алаңға Жеңіс парадына қатысты.