Атом ядросы бойынша физикадан ашық сабақ, 10 сынып

Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Абай атындағы мектеп- лицей, Ералы көшесі 6.

Телефон 8 72252 9-11-39

Рахымжанова Бақыт Құсманқызы ( физика пәнінің

мұғалімі)

Сабақтың тақырыбы: Атом ядросының

физикасы 11 сынып

Кіріктірілген сабақ (физика, биология, тарих, әдебиет,

медицина)

2009 жыл, наурыз

Сабақтың мақсаты:

Аймақтық компонентті қолдана отырып оқушылардың тарау бойынша алған білімдерін табиғат, қоғаммен байланыстыра білуі, білім алу кезінде шығармашылық ізденістерін дамыту

Сабақтың білімдік міндеті:

Тарау бойынша атом ядросы, радиоактивтік, радияциялық сәулелердің пайдасы және зияны, оның медицинада, ауыл шаруашылығында,өнеркәсіпте қолданылуы туралы түсінік. Оқыту үрдісінде ғылыми мағлұматтармен қастамасыз ету, ғылыми фактілер келтіру.

Тәрбиелік міндет:

Өлке тану ұстанымын – сабақта жергілікті жердің және туған өлке материалдарын пайдалану, экологиялық, елжандылық қасиетін тәрбиелеу.

Дамыту міндеті:

Оқушыларды ойландыру, алған білімін пайдалануға, ой қорытуға үйрету, танымдық қызығушылығын, құзіреттілігін дамыту.

Білім алу кезіндегі әрекет:

1. Мотив:

Сенің нені білгің келеді? Неге қажет деп ойлайсын?

2. Жоспарлау:

а) Оқушыларды топқа бөлу

б) Тапсырмалар беру

3. Іске асыру жүйесі:

Өзара пікір алмасу (5-7 минут) мұғаліммен бірге берілген тапсырмамен танысады.

4. Жоспарды орындау:

Сұрақтарға жауап

5. Рефлексия:

Жұмыстарды талдау, бақылау, салыстыру

6. Бағалау:

Топ ішінде өзара бірін-бірі бағалау

7. Қорытынды.

8. Түзету.

Әрекеттерді жүзеге асыру.

1.Атом бомбасы (физиктер)

Басқарылмайтын тізбекті ядролық реакция нәтижесінде ғаламат энергия босап шығытын ядролық жарылыс болады.Оны атомдық бомбаның жарылысы жүзеге асырады.Атомдық бомбада таза уран – 235 немесе плутоний – 239 пайдаланылады.Бомбадағы металдық уран оқшауланған екі бөліктен тұрады және әр бөліктің массасы сандық массадан кіші. Сондықтан оларда тізбекті реакция жүре алмайды. Әдеттегі қопарғыш заттың көмегімен уранның екі бөлігін кенет сығу арқылы біріктіргенде, қарқынды тізбекті реакция басталып, бомба жарылады.

Қас қағым сәтте температура миллиондаған градусқа жетіп, көз қарықтырарлық қуатты сәуле пайда болады. Уран және оның төңірегіндегі заттар газға айналады. Аса қызған газды шар шапшаң ұлғая отырып жолындағының бәрін күйретіп, күл-талқанын шығарады. Атомдық бомбаның жарылысы кезінде пайда болатын реакция өнімдері өте радиоактивті және олар табиғатқа, тірі организмдерге аса қауіпті. Алғашқы атомдық бомбалар АҚШ-та 1945 жылы жасалып, сол жылы Жапонияның Хиросима мен Нагасаки қалаларына тасталған. Хиросимада жарылған бомбадағы тізбекті реакцияға қатысқан уран ядроларының массасы 1кг-ға жуық. Жарылыс кезінде небәрі 1г уран заты ғана тікелей энергияға айналды, осының өзі 200 000 адамның өмірін қиып кетті.

1953 ж 12 тамызда Семей полигонында ең бірінші рет атом бомбасы сынақтан өткізілді. Бомба жерден 40м.биіктікте орналастырылды. Диаметрі 7км .дейін созылған жердегі сынақ алаңында көптеген техникалар- машина, танк, самолет, жер асты құрылғылары да дайындалды. Тіршілік иесі ретінде қойларды алып қалды. Ал жарылыстан кейін 5 км. радиуста ешнәрсе қалмаған, сынақ алаңында үлкен шұңқыр пайда болған. Сынақты И.В. Курчатов басқарған, сол кезде академик А.Сахаров та қатысқан.

2. Невада -Семей қозғалысы қалай басталды? (Тарих-естелік).

1989 жыл. 27 ақпан, сағат 16-00.

Қазақстан Жазушылар Одағының мәжіліс залында ине шаншар орын жоқ. Митингі басталудан бір сағат бұрын барған біздер, Алматы жоғары партия мектебінің тыңдаушылары, залға әзер кірдік. Бізден кейін келгендер бүкіл дәліз бойымен даланың өзінде иін тіресіп тұрды. Залдың ішінде «Невада -Қазақстан»,«Семей полигонында ядролық сынақ тоқтатылсын», «Ядролық сынаққа жол жоқ» деген және басқада ұран сөздер бірден көзге түседі. Жиналғандар да қазір болатын митингінің мән- мағынасын түсінгендей.Көп ұзамай президиум столына ақиық ақын, жаһанға мәшһүр қаламгер О.Сүлейменов бастаған жоғары партия, совет органдарының жауапты қызметкерлері, ақын- жазушылар көтерілді.

- Бұдан он күн бұрын Семей полигонында тағы бір жарылыс болды,- деп бастады сөзін Олжас.Ол бұдан бұрынғы жарылыстарға мүлдем ұқсамайды. Жарылыс салдарынан ауаға радиациялық газ тараған. Бұған енді төзуге болмайды.Батыл, ашық түрде күреске шығу керек. Сондықтан