Жасуша ядросы бойынша 10 сынып сабақ жоспары

Күні: 14.11.2012ж

Сынып: 10А

Сабақтың тақырыбы: Жасуша ядросы

Сабақтың мақсаты:1) оқушыларда «ядро – жасушаның зат алмасу, көбею процестерін басқаратын ең негізгі бөлігі» деген ұғымды қалыптастыру.

2) цитилогиядан алған білімдерін ядроның қызметін түсіндіргенде пайдалана білуге баулу.

3) тұрақты түрдегі ерікті зейін қоюды дамыту.

Сабақтың көрнекілігі: ядроның құрылысы 45-сурет. жасуша моделі.

Сабақтың әдісі: Сұрақ жауап,баяндау, көрнекілік

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру

Амандасу, кезекші есебін тыңдау.

ІІ. Үй жұмысын сұрау

§17 мазмұнын сұрау. Қосыша сұрақтар қою.

1.Рибосомалар цитоплазмада қалай орналасады? Неше бөлімнен тұрады және қандай қызмет атқарады?

2. жасуша орталығының, вакуольдің құрылысы және атқаратын ұызметі қандай?

73 беттегі сұрақтар мен тапсырмаларды орындау.

ІІІ. Жаңа сабақ түсіндіру

Ядро — өсімдіктер мен жануарлар жасушасының тұрақты бөлігі. Ядросы толық жетілген организмдерді эукариоттар, ал ядросы жетілмеген организмдерді прокариоттар деп атайтынын білесіндер. Грекше «карион» ядро деген мағынаны білдіреді.

Ядросының құрамдас бөліктеріне тоқталайык.

Ядро шырыны — ядро кабыкшасының ішіндегі куыстарды толтырып тұратын коймалжың зат. Оның күра-мында нәруыздар, нуклеин қышкылдары мен көмірсулар болады.

Ядрошық — шар төрізді тығыз денешік, оның мөлшері 1—2 мкм-ден 10 мкм-ге дейін өзгеріп отырады. Ядрошыктың құрамында 1,5% ДНК жене 8,0% нәруыз болады. Ядрошықта 70% цитоплазма лык РНК жене 30% ядролык РНК синтезделеді. Жасуша бөлінген кезде ядрошық жойылып кетеді.

Хромосомалар — ДНК-ньщ жілшелерінен жөне нөруыздан тұратын ядроның аса маңызды бөлігі. Хромосома дегеніміз — ДНК-ньщ жіпшелерінен тұратын созылыңқы тығыз денешік. Хромосоманың кұрамында 40°/. ДНК» 40% гистон, 20% кышкыл нөруыз жөне ете аз мөлшерде РНК болады. ДНҚ организмге кажетті өр түрлі нөруызды синтездеуге ақпараттар береді. Гистон дегеніміз — хромосомадағы құрылыс кызметін атқаратын нәруыз.

Хромосоманың алғашқы кермесі центромера деп аталады. Центромералар хромосоманы екі ашаға бөледі, осыған байланысты олар бірнеше типке бөлінеді:

1. Егер центромера хромосоманың дөл ортасында орналасса, онда ол тең екі ашаға бөлінеді. Хромосомалардың мүндай типін мета-центрлі хромосомалар деп атайды

2. Егер центромера хромосоманың ортасынан сөл оңға немесе солға карай орналасса, онда хромосома тең емес екі ашаға белінеді. Хромосомалардын мүндай…