Атымтай Жомарт шығармасына арналған сабақ жоспары 5 сынып

Қысқа мерзімді жоспар үлгісі

ҰМЖ бөлімі

2-бөлім:Тәрбиенің қайнар бұлағы

Сабақ

Қазақ әдебиеті

Тақырыбы

Ы.Алтынсарин «Атымтай Жомарт» әңгімесі. Жомарттық пен сараңдық

Мектеп: Бейнеу ауданы

Бейнеу селосы

«Бейнеу ауданының әкімдігінің «Ы.Алтынсарин атындағы орта мектебі» КММ

Мерзімі

Мұғалім: Аязбекова Зауреш Каримовна

Сынып : 5

Қатысқандар:

Қатыспағандар: 0

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттар

5.А/И1 Әдеби шығармадағы екі нәрсені салыстыра суреттеулер мен қарама-қарсы суреттеулерді табу

Сабақтың мақсаттары

1.Барлық оқушылар орындай алады: Шығарма мазмұнын түсінеді, зерттейді. Рөлдік ойындар, таныстырылым әдістері арқылы шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра отырып, тұжырымдайды. Қарама-қарсы ұғымдағы жомарттық пен сараңдықты мәтін мазмұнынан табады,салыстырады.

2. Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Көркем шығармада көтерілген мәселе бойынша өз көзқарасын дәлелді етіп жеткізеді. Шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра отырып, тұжырымдайды, «Ойлан,зерделе» әдісі арқылы сыни ойлау тұрғысынан зерделейді.

3. Кейбір оқушылар орындай алады: «Құнды пікір» әдісі арқылы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра отырып, түйінді ой айта алады. Жомарттық пен сараңдықты адамгершілік тұрғысынан салыстыра бағалайды. Әдеби шығармада көтерілген мәселеге анализ жасай отырып, өмірдегі шындыққа көзқарасын қалыптастырады.

Бағалау критерийі

Шығарма мазмұнын түсінеді, тұжырым жасайды.

Жомарттық пен сараңдық сөзінің мағынасын ашады.

Әдеби шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра суреттеулер мен қарама-қарсы суреттеулерді, жомарттық пен сараңдықты мәтіннен табады.

Кейіпкерді шынайы өмірмен салыстырып бағалайды.

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады: Әдеби шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстырып және қарама-қарсы суреттеулерді тауып, диалог, пікірталасқа түсу үшін қажетті сөздер мен сөз тіркестерін қолдана алады.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: көңілге жел кіру, дәулет,әдет, кем-кетікке жәрдем беру, әбірет алу

Диалог құруға\шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: шөп тасып, жұмыс қылады, ұмытармын деп қорқамын, әбірет алсын деймін.

Талқылауға арналған сұрақтар:

-Әңгіме оқырманға қандай үлгі-өнеге көрсетеді?

- Қазіргі заманның Атымтай Жомарты қандай?

-Егер сен бай болсаң, не істер едің?

-Не себепті Атымтай Жомарт дәулетті болса да, шөп тасып,күнде еңбектенеді?

Ишара: рөлдік ойындағы қол қимылдары

Құндылықтарға баулу

Зайырлы қоғам мен жоғары руханият. «Атымтай Жомарт» әңгімесінің айтар негізгі түйінді ойы арқылы еңбекке деген құрмет, өмір бойы білім алу құндылықтарына, рухани өрлеуге баулимын.

Пәнаралық байланыс

Әдеби шығармадағы кейіпкердің пікірі арқылы, оқушыларға сұрақтарды талдату арқылы еңбекке деген құрметті қалыптастырамын, еңбекке баулу пәнімен байланыстырамын. Шығармадағы жомарттық пен сараңдықты салыстыру арқылы анализ жасай отырып, адамгершілік,ізгі құндылықтарға ынталандырып, өзін-өзі тану пәнімен байланысты шебер де ұтымды қолданамын.

Тақырып бойынша алдыңғы білім

«1 минут» әдісі. Оқушылар шеңбер құрап тұрады. Оқушылар өтілетін тақырып бойынша не білетінін 1 минут тоқтамай айтып шығады.

Жоспар

Сабақтың

жоспарланған

кезеңдері

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Қалыптастырушы бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы 3мин

1.«Сәлемдесу» сергіту сәті. Білім

алушылар орындарынан тұрып, көршісінің аттас саусақтарына кезек-кезек тигізеді, бас бармақтан бастайды:

-Мен саған тілеймін(бас бармағын тигізеді)

-Бақыт(сұқ саусағын тигізеді)

-Денсаулық(ортаңғы)

-Барлығында(атаусыз саусақ)

-Барлық жерде(шынашақ)

-Сәлеметсің бе!(алақанын бір-біріне

тигізеді)

2.«Суреттер: не болды?» әдісі. Интерактивті тақтадан суреттер көрсетіледі. Оқушылардан суретте не болып жатқанын және түсіндіріп берулері сұралады.

Білім алушының назарын шоғырландыру үшін қосымша жетекші сұрақтар қойылады:

- Суреттен не байқадыңдар?

- Бұл қандай адам? Оның бойында қандай жақсы қасиет бар деп ойлайсыз?

- Бүгінгі сабақтың тақырыбы не жайлы? Болжаңыз.

3. Оқушылармен бірігіп, бүгінгі сабақ мақсатын айқындап аламын.

4. Үлестірме қағаздар арқылы сынып оқушыларын топқа бөлемін.

І топ. Жомарт

ІІ топ. Мейірім

ІІІ топ. Еңбек

«Суреттер: не

болды?» әдісіне

арналған суреттер

«Жомарт», «Мейірім», «Еңбек» топ аттары жазылған үлестірме қағаздар

Сабақтың ортасы

4 минут

3 минут

10 минут

6 минут

Білім алушы әрекеті: Оқушылар «Атымтай Жомарт» әңгімесінің мазмұнын талдай отырып, шығармадағы оқиғаларды рет-ретімен «Уақыт тізбегі» әдісі бойынша сызбаға жазады. Тапсырманы орындауда мағынаны ұғынуға арналған оқылым мен жазылым тапсырмасы арқылы орындатамын.

Ойлау дағдысының деңгейі: білу,түсіну

Бағалау критерийі:

Шығарма мазмұнын түсінеді

Тұжырым жасайды.

Тапсырма. «Уақыт тізбегі» әдісі.

«Атымтай Жомарт әңгімесінің мазмұнын талдай отырып, оқиғаларды рет-ретімен сызбаға орналастырып жазыңыз.

Атымтай жомарт өзi есепсiз бай бола тұрып, күн сайын бiр мезгiл үстiне ескi-құсқы киiм киiп, отын кесiп, шөп тасып жұмыс қылады екен. Бiр күнi өзiнiң жақын таныстары сұрады дейдi:

– Жомарт, құдай бергей дәулетiңiз бар, ашқа – тамақ, жалаңашқа – киiм, үйсiздерге – үй болдыңыз, сөйтiп тұрып өз басыңызды кемшiлiкке салып, жете алмаған жарлыша отын кесiп, шөп тасығаныңыздың мағынасы не? – деп.

Жомарт айтты дейдi:

– Төрт түрлi себеп бар. Әуелгiсi: әдемi ат, асыл киiм, асқан дәулеттi өне бойы әдет етсең, көңiлге жел кiргiзедi; сол желiккен көңiлмен өзiмнен терезесi төмен бейшаралардан жиренiп, көз салмай, кем-кетiкке жәрдем берудi ұмытармын деп қорқамын. Екiншiсi: бар бола тұрып мен жұмыс қылсам, мұның кемшiлiк емес екенiн бiлiп, кейiнгiлер әбiрет алсын деймiн. Үшiншiсi: күн сайын өз бейнетiммен тапқан бiр-екi пұлға нан сатып алып жесем де бойыма сол тамақ болып тарайды, еңбекпен табылған дәмнiң тәттiлiгi, сiңiмдiлiгi болады екен. Төртiншiсi: құдайтағаламның берген дәулетiн өзiмсiнiп, тиiстi орындарына жаратпай, көбiсiн өзiм iшiп-жеп, өзiм тұтынсам, мал берген иесiне күнәлi болармын деп қорқамын, – дедi.

Дескриптор:

1. Әдеби шығарманың мазмұнын түсінеді.

2. Мәтін мазмұнына анализ жасайды.

3. Шығармадағы оқиғалар тізбегін сызбаға түсіреді.

Кері байланыс: ауызша жүргіземін. Қолданатын сөздер: «Жарайсың!», «Керемет!», «Әлі де ойлан!»

Жұптық жұмыс. «Ойлан, зерделе» әдісі

Білім алушы әрекеті: Берілген сөздің мағынасын түсіне отырып, жомарттық пен сараңдық сөзі қатысқан мақал-мәтел тауып, кестені толтырады. Тапсырманы орындауда тілдік мақсатты басшылыққа ала отырып, жазылым тапсырмасы арқылы орындатамын.

Ойлау дағдысының деңгейі: қолдану Бағалау критерийі: Жомарттық пен сараңдық сөзінің мағынасын ашады.

Тапсырма. Жомарттық және сараңдық сөзінің мағынасын анықтап, осы сөздер қатысқан мақал-мәтел тауып, кестені толтырыңыз.

Сөз

Мағынасы

Мақал-мәтел

Жомарттық

Сараңдық

Дескриптор:

1 «Жомарттық» сөзінің мағынасын ашады.

2. «Сараңдық» сөзінің мағынасын ашады.

3. Мақал-мәтелді тауып жазады.

4. Кестені толтырады.

Кері байланыс: ауызша жүргіземін. Қолданатын мадақтау сөздері: «Дәл таптыңыз!», «Орынды айтылған!», «Жарайсың!»

Топтық жұмыс

«Топтық тергеу немесе зерттеу» стратегиясы

Білім алушы әрекеті: Білім алушылар интерактивті тақтада жазылған топ аттарына назар аударып, өзінде қызығушылық тудырған топқа бірігеді. Сол топқа берілген тапсырманы орындайды.

Ойлау дағдысының деңгейі: қолдану,талдау

Бағалау критерийі: Кейіпкерді шынайы өмірмен салыстырып бағалайды.

Тапсырма:

Баяндаушылар (әдеби шығарманың мазмұнын баяндайды)

Зерттеушілер ( Шығарма туралы,оның авторы жайлы зерттеу жүргізеді)

Сұрақ құрастырушылар (Әңгіме желісі бойынша қарапайым және күрделі сұрақтар құрастырады)

Афоризмдер табу (Көркем шығармадағы мақал-мәтел,нақылға айналған сөздерді тауып, мәнін ашады)

Талдаушылар (Жомарт пен сараң адамның бойындағы қасиеттерді талдай отырып,интернет желісінен суретін табады немесе сурет салады.)

Дәнекерлеушілер (Көркем шығармада көтерілген мәселені, кейіпкерді қазіргі заманмен салыстырады.)

Дескриптор:

1 Шығарманың мазмұнын баяндайды.

2. Шығарма туралы, оның авторы туралы зерттейді.

3. Мәтін мазмұны бойынша әр түрлі деңгейлегі сұрақтарды құрастыра алады.

4. Шығармадан афоризмдерді, нақыл сөздерді табады.

5. Жомарт адам мен сараң адам бейнесін салыстырады.

6. Жомарт пен сараң адам бейнесін интернет желісінен табады немесе сурет салады.

6. Шығармада көтерілген мәселені қазіргі заманмен салыстырады.

Кері байланыс: ауызша жүргіземін. Қолданатын мадақтау сөздері: «Шебер орындалған!», «Құнды пікір айттыңыз!», «Дөп түстіңіз»», «Өте жақсы!»

Топтық жұмыс. «Тұжырымда» әдісі

Білім алушы әрекеті: Білім алушылар шығармадағы әңгімедегі Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра және қарама-қарсы ұғымдағы суреттеулерді мәтіннен тауып, өзіндік пікірлерін дәлелдеп, тұжырым жасайды. Тапсырманы орындауда саралау тапсырмасы негізінде орындатамын. Берілген тапсырмалар оқушының қызығушылығына орай, деңгейіне қарай сараланып алынды. Бірлескен оқу жүзеге асады.

Ойлау дағдысының деңгейі: талдау

Бағалау критерийі: Әдеби шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра суреттеулер мен қарама-қарсы суреттеулерді, жомарттық пен сараңдықты мәтіннен табады.

Тапсырма. Әдеби шығармадағы Атымтай Жомарттың айтқан пікірлерін оқи отырып, өзіндік жеке пікірлеріңді дәлел келтіре отырып, тұжырым жасаңдар. Жұмыстың нәтижесін постер қорғау, рөлдік ойын, диалог, пікірлесу арқылы көрсетіп, қорытындылаңыз.

Талқылау сұрақтары:

-Неліктен Атымтай Жомарт дәулетті бола тұра, шөп тасып,еңбек қылды? Себебін түсіндіріңіз.

-Жомартыққа қарама-қарсы қасиетті қай кейіпкердің сөзінен байқадыңдар? Дәлел келтіріңіз.

- Атымтай Жомарттың пікірінен қарама-қарсы суреттеулерді табыңыз, анализ жасаңыз.

І топ. Постер дайындау

ІІ топ. Рөлдік ойын көрсету

ІІІ топ. Диалог, пікірталас

Дескриптор:

1 . Шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстырады,

2. Анализ жасай отырып, өзіндік баға береді.

3. Постер дайындайды.

4. Рөлдік ойынды көрсетеді.

5. Диалог,пікірталас ұйымдастырады..

Кері байланыс: ауызша жүргіземін. Қолданатын мадақтау сөздер: «Тамаша!», «Жарайсың!», «Құнды пікір!», «Жақсы!»

Жұптық жұмыс. «Қос диаграмма» әдісі

Білім алушы әрекеті: Білім алушылар жомарт адам мен сараң адамның бейнесін салыстырады,ұқсастығы мен айырмашылығын тауып,жинақтайды. Берілген диаграммаға салады. Мәтіннен түсінгенін және өзінің ойын білдіру үшін графикалық органайзерлерді тиімді қолданысқа енгіздім.

Ойлау дағдысының деңгейі: жинақтау

Бағалау критерийі: Әдеби шығармадағы Атымтай Жомарттың екі пікірін салыстыра суреттеулер мен қарама-қарсы суреттеулерді, жомарттық пен сараңдықты мәтіннен табады.

Тапсырма: Жомарт адам мен сараң адамның бейнесін салыстырыңыз. Ұқсастығы мен айырмашылығын тауып, диаграммаға салыңыз. Интербелсенді тақтада орындаңыз.

Дескриптор: