Атыңнан айналайын, қайран Сәкен туралы мақала

Атыңнан айналайын, қайран Сәкен!

Биылғы жыл ұлт руханиятының асқақ рухты, ұлтжанды ұлы Сәкен Сейфуллиннің туғанына 125 жыл толып отыр. Өмірі қысқа, тағдыры ауыр болса да, артта қалған ұрпаққа ғибратты да мәнді туындылар мирас еткен «Поэзия арысының» осы мерейтойы қарсаңында иісі қазақ жерінің түкпір-түкпірінде дүбірлі, айтарлықтай іс-шаралар тізбегі өткізілуде. Сол дүбірге кезінде ақынның көркем туындысына арқау болған Көкше өңірі, атап айтсақ «№12 орта мектебі» КММ де ілесіп, дүбірге дүбір қосып, Елбасымыздың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» үндеуі аясында ..-.. қазан күні мектебіміздегі Сәкен сынды сұңқар ақынның баға жетпес мұрасын жас ұрпаққа ұлықтап, таныту мақсатында «Рухани жаңғыру және Сәкен Сейфуллин» атты ауқымды іс-шаралар легі ұйымдастырды. Ақын Сәкен өлеңдерін мәнерлеп жатқа оқу сайысы, жазушы, қоғам қайраткері, Тіл жанашырының өмірі мен шығармашылығы туралы күңгейі мен айтылмаған сырлар жайында презентация жасау, мақала жазу, ізденіс жұмыстарын жүргізу сияқты біраз жұмыстар атқарылды. Осы бірқатар шаралардың мақсаты жасөспірімдер бойында елжандылық, өз елінің патриоты болуға баулу.

Тарихта қалған тарландар өмірі біз үшін үлгі. Қазақтың қазыналы тілінің бір пұшпағын илеген талай ақын - жазушыларымыз сөз маржанының қандай болатынын қарға тамырлы қазаққа дәлелдеп жазып кетті. Өмір атты теңізде қолдарына қалам алып дүние сырына тоймай тамсана жазған талай дана адамдар болды. Өмірге жұлдыз болып келетін, халықтың еркесі, халық жүгін көтеретін дара адамдар, дарынды жандар аз - ақ. Бірақ қазақ әдебиеті поэзия әлемінде әлемдік деңгеймен салыстырғанда 20 - сыншы ғасырда кенже қалған емес. Керісінше өзінше жаңа қырымен дами бастады. Қандай марғасқа, жаны жайсаң адамдар өмір сүрді сол кезеңде. Әр адамның өз келбеті, өз жан - дүниесі болады.

Егер ақынға сезім мен сұлулықты, қосып берген жағдайда одан нағыз шедевр дүниелерді күтуге болады. Қазақтың маңдайына біткен Сәкен Сейфуллин дәл сондай сері адам болатын. Қазақ халқы келбетті ер адамдарды көргенде сері деген. Дәл сол сері Сәкен ақынның сұлу жанынан өріліп, талай дүниелер дүниеге келді. Соғыстың да ащы дәмін татып, бала оқытуды да меңгерген ірі ұстаз өмірінің соңғы кезіне дейін құдіретті ақындық өнердің жүректе жатқан шырағын сөндірген емес. Жаңалыққа толы қым - қуыт жиырмасыншы ғасыр өмір майданына, өмір жағалауына таңдаулыларды өзі шығарып тастап отырды. Жазушы туралы қанша айтса да жарасады.

Сәкен – қазақ кеңес әдебиетінің қарыштап дамуында үлкен роль атқарған жаңашыл ақын. Өзінің бар өнерін халық мақсатына, туған елінің жарқын болашағына арнап, жаңа заманның дауылпазы болды. Абайдан кейін қазақ поэзиясына жаңалық қосқандардың ішінде оның орны бөлек.

Атыңнан айналайын қайран Сәкен,Ұмытпан демім бар да тұлғаңды әсем.Ту ұстап, тұлпар мініп, қол бастаған,«Тар жолда, тайғақ кешіп болдың көсем»- деп Сәбит Мұқанұлы жырлағандай, С. Сейфуллин ұрпақтарға ұлан - ғайыр мұра қалдырып кеткені баршамызға аян.

ХХ ғасырдың жастары жақсы білген Сәкен Сейфуллинді ХХІ ғасырдың жастары білсе деген мақсатпен осы ойтолғау жазылды.

Сәкен Сейфуллин (1894–1938) 15 қазанда Жезқазған облысы, Ақадыр ауданы, Қарашілік қыстағында дүниеге келген. Нілдідегі орыс-қазақ, Ақмоладағы бастауыш приход мектебінде (1905–1908), қалалық үш класты училищеде (1913–1916) оқыды. 1914 жылы Қазан қаласында «Өткен күндер» атты тұңғыш өлеңдер жинағын бастырды. Омбыда қазақ жастарының «Бірлік» қауымы басшыларының бірі болды. 1917 жылы Бұғылыда мектеп ашып, орыс тілінен сабақ берді. 1917 жылы 9 наурызда «Асығып тез аттандық» атты өлеңін жазды. Кешікпей Ақмола қаласына ауысып, «Жас қазақ» ұйымын ашты, «Тіршілік» газетін шығарысты, 3 айлық педкурста оқытушы болды. 1918 жылғы сәуірде «Жас қазақ марсельезасын» жазып, 1 мамырда «Бақыт жолында» атты пьесасының премьерасын көрсетті. 1918 жылғы 4 маусымда ақтардың көтерілісі болып, Ақмола совдепшілері тұтқындалды. Атаманның «азап вагонында» 47 күн ажалмен арпалысып, 1919 жылғы 3 сәуірде Колчактың Омбыдағы түрмесінен қашып шықты. 1920 жылы 7 мамырда Ақмолаға қайтып оралып, атқару комитеті төрағасының орынбасары және әкімшілік бөлімінің меңгерушісі болады. 1920 жылғы 4 қазанда Қазақ Кеңес Автономиялық Республикасын жариялаған Кеңестердің 1-Құрылтай съезіне…