Сәкен Сейфуллинге арналған әдеби кеш, 8 сынып

Өткізілу уақыты:

Қатысушылар:

Ұйымдастыру формасы: әдеби-тарихи кеш

Мақсаты: Қаламгердің шығармашылық өмірбаяны, ақындық қыры туралы жан-жақты білім беру.

Аақынның сыршыл лирикасының табиғатын таныту, оқушылардың сезімтал, сыршыл қасиеттерінің дамуына ықпал ету;

Оқушылардың мәнерлеп оқу дағдыларын жетілдіру, ой-пікірін дәлелдей алатын қабілеттерін шыңдау арқылы отаншылдыққа, парасаттылыққа тәрбиелеу

Қажетті жабдықтар: слайдтар, бейнематериалдар, костюмдер, фонограммалар, микрофондар, театр реквизиттері.

Дайындық жұмысы:

Әдебиетпен, ақпаратпен жұмыс.

Сценарий жазу.

Қажетті жабдықтарды дайындау.

Балалармен жұмыс.

ҚАЗАҚ БИ (ұл мен қыздар)

Слайд № 1«СӘКЕННІҢ СЫР САНДЫҒЫ»

С.Сейфуллин «Сыр сандық» өлеңінен үзінді

Бір сандық бар емес түрде,

Емес түрде көрнекті.

Бір түкпірде беті перде,

Беті перне өрнекті.

Бір сандық бар,ол сандықта,

Ол сандықта бір сандық.

Сырдың кілті қолсандықта,

Қолсандықта сыр сандық.

Сандық іші қызыл-жасыл,

Жасыл жібек перделі.

Толған қымбат сақтаулы асыл.

Асыл сым бар пернелі.

Сыр сандықты ашып қара,

Ашып қара, сырласым.

Сым пернені басып қара,

Басып қара жырласын!

Сұлу сымда перне әуені,

Перне әуені жыр айтар.

Көңіл ашар тербеу әні,

Тербеу әні сыр айтар.

Шыққанбыз дос, шыңға талай,

Талай сырды ойланып,

Ақтарарлық алтын сарай,

Алтын сарай қойманы.

1926 ж.

Слайд№2 Қазақ поэзиясының Альбатросы

1-жүргізуші:

Сеніп көрер сенгіш халық едік қой,

Сенгіштіктен талай таяқ жедік қой.

Халқымыздың қамын жеген ұлдарың,

О, ғаламат, халық жауы делік қой! – ХХ ғасырдың қазақ әдебиетінің негізін салушылардың бірі, ұлттық әдебиетке мол мұра, өшпес із қалдырған, асқақ идея ұсынып, халқымыздың рухани қазынасын байытқан айтулы тұлғаларының бірі, қазақ поэзиясының Альбатросы – Сәкен Сейфуллин. Бүгінгі кешімізде ақынның сыр сандығына тереңірек үңіліп, сарқылмас дариясын ашайық.

2-жүргізуші:

Жизнь выдающегося казахского поэта, прозаика, драматурга и крупного общественного деятеля С.Сейфуллина замечательна, поучительна и трагична. Она похожа на высверк молнии или полет альбатроса. Известная русская писательница Галина Серебрякова в 1936 году писала: «Сакен Сейфуллин, которому тогда было немногим более сорока лет, поразил меня своей мужественной, красивой внешностью. Он был очень высок и статен. Смуглое сильное лицо его часто меняло выражение. Особенно запомнились искрящиеся, умные черные глаза. Смотрел он прямо, честно и смело, и походил на олицетворявших отвагу и волю воинов с древнеперсидских фресок»

(Күй ойнап тұрады)

Слайд №3 - Бейнебаян (Видео)

Слайд №4 Эпиграф

1-жүргізуші:

Сәкен Сейфуллин – қазақтың бір туар ұлы, қазақ әдебиетінің негізін салушыларының бірі. Өлмес әдеби,мәдени мұра қалдырған ақын, қазақтың ірі қоғам қайраткері, революционер, жазушы, сазгер, әнші, әрі өте сымбатты, сән салтанатын сақтаған сері Сәкен, сұлу Сәкен. Сырбай ақынның Сәкенге арнаған төрт таған жыры бар:

Өлімге жан екенсің қия алмайтын,

Өлеңнің құшағына сия алмайтын,

Жігіті қазағымның осындай – деп,

Көрсетсе жер жүзіне ұялмайтын.

Слайд№5 Сейфуллин- поэт и писатель

2-жүргізуші:

Творческий путь Сейфуллина тесно связана с его биографией. Сакен Сейфуллин родился 15 октября 1894 года в кочевом казахском ауле Нильдинской волости Акмолинского уезда. Настоящее его имя - Садвакас, но любя и балуя родители называли его Сакеном. В возрасте 11 лет он был отправлен в школу Нильдинского рудника для обучения русской грамоте. Позже поэт вспоминал...

Слайд№6 Нильдинская школа

Сценка-воспоминание

«В Нильде я провел три года, уроки я получал с одной стороны, в школе, с другой стороны – черпал знания из жизни: видел как работают в кузне, как трудятся люди в шахтах под землей, как тяжело приходится им наверху, где они воздвигают горы из каменного угля и руды; бывал в общежитиях, в домах рабочих, знал их быт. Многое слышал от них. Все это оставило во мне неизгладимое впечатление».

1-жүргізуші:Сәкеннің жан-жақты білім алуы, азаматтық-әлеуметтік көзқарастарының қалыптасуы, шығармашылық қадамының басталуы оның 1908-1913 жылдары Ақмолада приходская школада, қалалық училищеде, 1913-1916 жылдары Омбы мұғалімдер семинариясында оқыған жылдарымен тығыз байланысты. Тырнақ алды адымын Нілді зауытында қалжың өлең жазудан бастаған жас дарын қазақ фольклорын, Абай шығармаларын, орыс, Еуропа әдебиеттері классикасын игеруге талаптанады. «Айқап» журналына хабар, сын, мақала, бірнеше өлең бастырады. 1914 жылы жиырма жастағы семинарист Сәкен Сейфуллиннің «Өткен күндер» атты өлеңдер жинағы Қазан қаласында басылып шығады. Слайд №7 Сакен с русскими поэтами

2-жүргізуші:

Он был первой страницей новой казахской литературы советского периода. Он был национальным поэтом Казахстана:как Есенин в России;

- он написал первую поэму о революции, как Блок в России;

- первую поэму о советской власти в Казахстане, как Маяковский в России.

- Сейфуллин написал первую повесть о рабочем классе Казахстана, первый роман социалистического реализма в Казахстане, как Горький в России;

- первую в истории казахской драматургии пьесу,

- первые учебники по литературе,

- первые критические статьи.Он был ученым-фольклористом, публицистом, литературоведом, он был одним из основателей первого в Казахстане ВУЗа – Казахского педагогического института имени Абая и одним из первых его педагогов.

Слайд№8 Памятник

Музыкальный номер домбыра

1-жүргізуші:

Сәкен лирикасының өзіндік сыр-сипаты алуан түрлі. Туған жерге сүйіспеншілік, табиғат көріністері мен құбылыстары, махаббат сырлары, сағыныш сазы, мезгіл суреттері, аң-кұсты аялау, ана-бала сүйіспеншілігі — ақын лирикасының басты тақырыптары.

Слайд№9 Родители

2-жүргізуші:

Сакен писал о своем отце, Сейфулле, и матери, Жамал: «Мой отец был жизнерадостным человеком, хорошим домбристом; он любил охоту, содержал ловчих птиц, а мать была приветливой женщиной, хорошей рассказчицей».

Слайд №10 Хат-письмо

КӨРІНІС-СЦЕНКА

Күй ойнап тұрады. Бала келіп Сәкенге: «Аға, сізге хат келді.» Ортаға Сәкен шығады. Қолында анасынан келген хат болады. Хатқакөз жүгіртеді (голос за кадром «Ананың хаты» өлеңі оқылады).

Ананың хаты

Байғұс ана хат жазыпты,

Депті «Балам, сағындым».

Ұмыттың ғой бізді тіпті,

Бір келмедің не қылдым?

Жас күніңде көп ойлаушы ем,

Сені әлдилеп, тербетіп.

«Арманым жоқ деп ойлаушы ем,

Қалқам өссе ер жетіп.

Қызық еді ойындарың,

Бәйге тігіп жарысқан.

Ұзын шыбық сойылдарың,

Жаумен ел боп алысқан.

Пәлен жерде сені сырттан,

Ұлық болды деседі.

Ағайының естіп жұрттан,

Гулеп желдей еседі.

Қалжырадым, сағындым мен,

Бір кеп көрін көзіме.

Ұмытқандай неқылдым мен?

Жауап қайыр сөзіме!

(Үстел басына отырып, өзі анасына жауап хат жаза бастайды. («Анаға жауап» өлеңінен үзінді оқылады.)

Анаға жауап

Амансың ба, байғұс апа?

Денің сау ма, әп-ке»

Қайтардың ба болып қапа?

Әжемдей боп Тәп-екең?

Қалжырадым, сағындым деп,

Елге қайт деп жылайсың?!

Ұмытқандай неғылдым деп,

Тез хат сал деп сұрайсың.

Апа-ау, бұл не қайғың тағы?

Неге сонша, қапасың!

Балаң қайда жүрсе дағы,

Неге ұмытсын апасын!

Әлі есімде мені талай,

Аш бауырыңа басқаның.