Ауыспалы егістерді жіктеу туралы оқу материалы

Сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Ауыспалы егістерді жіктеу

Білімділік: Студенттерге тақырыпты өз бетінше түсінуге қолайлы жағдай тудыру, жаңа тақырыпты ұғындыру.. Тәрбиелік: Студенттерге осы тақырып бойынша тәрбиелеу.

Дамытушылық: Студенттерге есте сақтау және логикалық ойлау қабілеттерін дамыту пәнге деген қызығушылығын арттыру.Сабақтың көрнекілігі: Оқулық, инетрактивті тақта, үлестірмелі карточкалар.

Пәнаралық байланыс: Агрономия негіздеріСабақтың барысы:І. Ұйымдастыру кезеңі:

А) Білімгерлермен амандасу

Б) Білімгерлерді тізім бойынша түгелдеу

В) Білімгерлерді күнтәртібімен танстыруІІ. Үй тапсырмасын сұрау.

2.1.Өткен тақырыпты қайталау

2.2.Техника қауіпсіздік ережелерін нұсқауы ІІ. Жаңа сабақ.

Ауыспалы егіс дегеніміз – ауылшаруашылық дақылдары мен бос танаптарын уақыт және территория бойынша ғылыми негізде кезектестіріп отыру. Танаптардағы ауылшаруашылық дақылдарының ауыспалы егісте кезектесу ретімен ауысып келіп отыру тәртібін ауыспалы егіс сызбасы (схемасы) деп атайды.

Онда ауыспалы егістегі дақылдар мен танаптардың кезектесу реті орнатылады. Дақылдар мен бос жерлер ауыспалы егіс сызбаасында көрсетілген әр танаптан өз кезегімен өту кезеңі – ротация деп аталады. Ротация ұзақытылығы ауыспалы егіс танаптарының санына тең болады. Ауыспалы егістегі танаптар саны дақыл құрамына және олардың, қатынасына, сонымен қатар жер бедеріне, топырақ ерекшеліктеріне және т.б. жағдайларға байланысты болады.

Ауыспалы егісте дақылдардың ауысуы жылдық немесе кезеңдік болуы мүмкін. Д. И. Прянишников дақылдарды кезектестіру қажеттілігінің негізгі химиялық, физикалық, биологиялық, экономикалық сияқты 4 түрлі себебін атап көрсеткен.

Ауыспалы егіс сызбасын құру кезінде топырақтың құнарлығына әсер ету дәрежелері бойынша барлық алғы дақылдар: өте жақсы, жақсы, қанағаттанарлық болып бөлінеді және мынадай топтарды құрайды:

1. Таза (бос) және бос емес парлар. 5. Техникалық

2. Көпжылдық шөптер. 6. Күздік дәнді-дақылдар.

3. Дәнді бұршақ тектес. 7. Жаздық дәнді-дақылдар.

4. Отамалы. 8. Біржылдық шөптер.

Ауыспалы егістер жіктелуі

Ауыспалы егістер типтері

Ауыспалы егістер түрлері

Танапты Мал азықтық а) ферма маңындағы б) шабындықты-жайылымды 3. Арнаулы

Дәнді (астықты)-сүрі жерлі Астықты-отамалы-сүрі жерлі Астықты- отамалы Астықты- екпе шөпті Астықты-отамалы-екпе шөпті Отамалы Екпе шөпті- отамалы Сидералдық Отамалы Екпе шөпті-отамалы Астықты-отамалы-екпе шөпті Шөп танапты (көп танапты-шөпті) Отамалы, оның ішінде- көкөніс Екпе шөпті-отамалы, оның ішінде- мақта Астықты-екпе шөпті, оның ішінде –күріш Топырақты қорғайтын

Ауыспалы егістердің әртүріне белгілі егіс көлемінің құрылымы сәйкес келеді. Егіс көлемінің құрылымы деп ауыспалы егістегі өсірілетін дақылдардың, егер бар болса және сүрі жердің қатынасын (%) айтады. Егіс…