Топырақтың түзілу процесі туралы оқу материалы

Сабақтың тақырыбы: Топырақтың түзілу процесі

Білімділік: Топырақ түзілу процесі туралы түсінік беру

Дамытушылық: Топырақ пен құнарлылық туралы жан – жақты білімін қалыптастыру.

Тәрбиелік: Іскерлікке, нақтылыққа, ынтымастыққа баулу. «Мәнгілік ел» жалпы ұлттық идеясының қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім негізінде топта бірлескен жұмыс орнату, бір – бірінің пікірін тындау, құрметтеу арқылы білім алу.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Пән аралық байланыс: Геогрфия, Жаратылыстану

Сабақтың көрнектілігі:оқулық, жұмыс дәптері, суреттер

Сабақтың барысы:

1. Өткен сабақта алған білімдерін

тексеру.

2.Жаңа тақырып.

. І. Ұйымдастыру 1. Журнал бойынша оқушылардың сабақ қатынасын тексеру. 2. Оқу құралдарын, құрал-саймандарын тексеру. 3. Жұмыс орындарының санитарлық жағдайын тексеру.

ІІ. Өткен сабақта алған білімдерін тексеру:

ІІІ. Жаңа сабаққа әзірлену.

Жұмыс орнының жабдықтары:

2.1. Жан-жақты білімдерін тексеру

2.2. Жаңа тақырыпты түсіндіру және көрсету.

ІІ. Жұмысты орындау тәртібі:

Топырақ - табиғат туындысы, табиғи әрі тарихи дене. Бір кездерде жер беті қазіргі ай планетасының ландшафты сияқты топырақсыз, өсімдіктерсіз, ауасыз, тіршіліксіз тып - типыл, мүлгіген дүние болған. Жер бетінің жамылғысы бастапқыда тығыз қатты тау жыныстарынан тұрады. Бұл ту жыныстары алғаш өздері пайда бола бастасымен - ақ, үздіксіз үгілу құбылыстарына ұшырады. Қатты тау жынысының үстіне топырақ түзіле қоймайтыны белгілі. Топырақтың түзілуі үшін, ең алдымен, қатты тау жыныстары майда ұнтақталған, кеуекті тау жыныситарына айналуы керек. Жер бетіндегі қатайғкан тау жыныстары табиғат күштерінің ғасырлар бойы үздіксіз әсерінен бірте - бірте қирап, бұзылып, қопсыған жыныстарға айналады. Бұл құбылысты геологияда үгілу (выветривание) деп атайды. Үгілу құбылысы тарихи топырақ түзілуден бұрын болған, сөйтіп ол топырақтың түзілуіне жағдай жасады. Тірі организдер мен олардың топырақ түзілуіне әсері. Жер бетінде алғашқы пайда болған тірі организмдер өсімдік те, жәндік те емес – ультрабактериялар. Олар өздері өмір сүретін ортаға бейім келеді. Олардың кейбіреулері тіпті тастар да өсе бастаған. Олар өздеріне керекті көмір қышқылы гпзы мен азотты бірте бұзып, бүлдіре бастады. Ал үгілген ұнтақталға

Жаңа сабақты бекіту сұрақтары:

V. Жұмыс соңында:

1. Құрал-сайманды орындарына қой.