Автоматтандырылған кітапхана жұмысын жетілдіру

Автоматтандырылған кітапхана жұмысының

тиімділігін арттыру

Наурызбаева Гульжанат Акзамовна Қазақстан-Американдық еркін университеті, Өскемен,

Қазақстан

Ақпараттық қоғам кітапханаларының дәстүрлі функцияларының бірі ақпараттық кеңістікті ашу, білімді қалыптастыру, озық тәжірибе алмасу болып табылады. Егер осы қызметке жаңа бұрыштан қарап, оны әлемдік ақпараттық жүйеге сәйкес жаңа мазмұнмен толықтыратын болсақ, кітапхана ұсынған қызметтерге деген жаһандық сұраныс деңгейіне жете аламыз. Кітапхана жұмысының тиімділігі оның қызметін дұрыс ұйымдастыру мен басқаруға тікелей байланысты. Бүгінгі күнге дейін ұйым өзінің болашағын анықтайды.

Білім – кітапхананың қоғамның барлық салаларындағы жетістігінің алғышарты. Біздің басты мақсатымыз, қай секторда өндірілсе де, оқырмандардың сұранысына сәйкес жаңа технологияға сәйкес өз өнімдерін электрондық ресурстармен қанағаттандыру және ілгерілету болып табылады. Бүгінде қоғамдық санадағы өзгерістер, қоғамның өркениетке көтерілуі, ашық білім кеңістігіне көшу кітапханалардың жаңа бағытта жылжуын талап етеді. Қазіргі қоғам – ақпараттық технологиялар заманы. Білім, мәдениет және білім орталығы болып табылатын қазіргі кітапханаға әлеуметтік ғылым институты мен мәдениет саласындағы озық технологиялары бар кітапхана кіреді. Цифрлық дәуірге аяқ басқан кезде кез келген салада жаңа технологияларға деген қажеттілікті арттыру заңды болып табылады. Кітапхана жүйесінде цифрландырудың маңызы зорКітапхана қазіргі ақпараттық технологиялар жүйесіндегі маңызды буын болып табылады. Кітапхана жұмысының автоматтандыру жүйесі оқырмандар үшін қажетті электрондық ақпаратты жинаудың және оны компьютерлік желілер мен Интернет арқылы берудің негізгі құралы болып табылатыны түсінікті.

Кітапханаларды автоматтандыру - кітапхана қызметкерлерін анықтамалық ақпаратты жинауда, өңдеуде, орындауда көптеген күрделі проблемалардан босату. Кітапхананы автоматтандырудың негізгі мақсаты кітапхананың жұмыс істеуін жақсарту, ашық білім саласында ақпаратты еркін пайдалану, ақпараттық-кітапханалық-

библиографияны кеңейту, оқырманға ақпаратты тез әрі ыңғайлы жеткізу, сондай-ақ кітапхана жұмысына жаңа ақпараттық технологияларды енгізу болып табылады [4].

Бүгінде барлық адамзаттың басты мақсаты – білімді ұрпақты тәрбиелеу. Білімді ұрпақ – егеменді мемлекеттің қуатты тірегі. Бiлiм беру жүйесiнде жаңа технологияларды қолдану уақыттың мiндетi болып табылады. Кәсіптік оқу орындарының міндеттерінің бірі - «еңбек нарығы мен технологиясының өзгермелі талаптарына бейімделген, бастамашылыққа бағдарланған ұжымда жұмыс істей алатын маманның жаңа түрін дайындау».

Жаңа дәуір компьютер жасы болғанымен, кітапхана көп қырлы тәрбие мен оқытудың мәдени бағыттарының бірі, рухани тамақ іздеп жүрген, ақпарат іздеп жүрген жастардың, ұстаздардың орны. Қазіргі кітапханалар – білім, мәдениет және білім, ғылыми-зерттеу мекемелері. Кітапханашы заманауи технологияны біледі ғана емес, оны сауатты пайдаланады. Оқушылардың әрқайсысы жеке тұлға болып табылады және біздің кітапхананың мақсаты оның жан-жақты дамуына ықпал ету болып табылады.

Осыдан жарты ғасыр бұрын әлем кітапхананы кітап сөрелері мен каталог жәшіктері бар тыныш, жайлы ғимарат ретінде көрсе, оқырман залында кітапханаларда монитор алдында отыратын компьютері бар оқырман демалу орны болған. XXI ғасырдағы әлеуметтік өзгерістер, қазіргі заманғы мәдени оқиғалар – адамзаттың ашық ақпараттық қоғамға көшуі – кітапханада үлкен өзгерістерге алып келеді. Компьютердің көмегімен оқушылар электронды кітапханаларға барып, электрондық кітаптарды оқи алады, электрондық беттер жасай алады. Негізгі мәдени іс-шаралар – халықты ақпараттандыру, коммерцияландыру, демократияландыру, компьютерлендіру, басқаша айтқанда, кітапхананы заңдастыру кітапхана жұмысын жаңа деңгейге шығарады. Білім мен ғылым білімсіз дамымайды. Сол себептен білім мен ғылым орталығы болып саналатын кітапхана жылдан-жылға өсіп келеді. Бүгінде кітапханалар оқырмандардың қажеттіліктерін қанағаттандыру, олардың рухани байлығы мен жалпы қабілеттерін дамыту, жоғары эстетикалық талғамды дамыту міндетін орындауда ерекше орын алады. Білім алушыларды оқытуда инновациялық технологияларды пайдалану қазіргі үрдістерге сәйкес инновациялық бағытта жұмыс істеу үшін қажет.

Сол себептен бүгінгі кітапханалар пайдаланушыларға сапалы қызмет көрсетуге, жаңа технологиялар мен

бағдарламаларды енгізуге, кітапхана ресурстарын енгізуге, ақпараттық ресурстарды құруға жауапты. Ақпараттық- коммуникациялық технологияларды тиімді пайдалану ақпараттың ұлғаюына әкеледі. Саналы да сапалы білім алушы – ұлттың болашағы. Білім сапасын арттыру және оқушылардың білімі мен дағдыларын жетілдіру зымыран заманындағы маңызды мәселе болып табылады. Кітапхананы автоматтандырудың негізгі мақсаты кітапхананың жұмыс істеуін жақсарту, ашық ақпараттық аумақта ақпараттық- ақпараттық библиографияны кеңейту, оқырманға ақпаратты тез әрі ыңғайлы жеткізу және кітапханаға жаңа ақпараттық технологияларды жеткізу болып табылады.

Мұнда оқырмандарға арналған ақпараттық- библиографиялық қызметтер озық технологиялардың көмегімен көрсетіледі. Кітапханада жаңа технологиялар кеңінен қолданылады, себебі ақпаратты уақтылы беру, қабылдау және тиімді пайдалану кітапхананың басты міндеті болып табылады. Кітапхана бүгінгі талаптарға сай жабдықталып, компьютерлендіріліп, оны жүзеге асыру оқу процесінде жақсы жолға қойылған. Егер жоғары және кәсіптік оқу орындарына қойылатын негізгі талап студенттерді оқулықтармен және электрондық басылымдармен стандартты қамтамасыз ету болып табылса, университет әкімшілігі кітапхана қорынан басқа сапалы электрондық оқулықтарға үлкен мән береді [5]. Ғылым мен техника ерекше жетілген осы кезеңде кiтапхана қызметiнiң номенклатурасы электрондық ресурстарға толы болуы тиiс. Кітапхана қазіргі ақпараттық технологиялар жүйесіндегі маңызды буын болып табылады. Ақпараттық-техникалық процесті дамыту барысында үлкен білім әлеуеті бар жаңа техникалық құралдардың пайда болуы заңды құбылыс болып табылады. Компьютерлердің жаңа буыны дәстүрлі «кітапханашы-оқырман-кітап» жүйесіне енді. XXI ғасыр – ақпараттық қоғамның дәуірі, бұл өркениеттің жаңа түрі, сондықтан компьютерлендірілген өмір шындығын үлкен да

Ақпараттың дәлдігі мен сапасына деген сенімді нығайту кітапханашының міндеті болып табылады. Ең маңызды мәселелердің бірі кітапхана негізінде электрондық кітапхана құру болып табылады. Электрондық кітапхана оқырмандарға қызмет көрсету кезінде кешенді мүмкіндіктер жиынтығын қолдану аясын кеңейтеді. Электронды кітапхана қордың бір бөлігі және ақпараттық технологиялардың жаңа элементі