Бәденнің бағындырған белестері туралы мақала

Бәденнің бағындырған белестері

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының Бесарық ауылының тумасы, Әлшекей халықтық ұлт-аспаптар оркестрінің көркемдік жетекшісі, әрі дирижер, Айсыновтар халықтық жанұялық ансамблінің негізін қалаушы, ССРО композиторлар одағының мүшесі, Қазақстан Республикасының мәдениет және спорт министрлігінің «Мәдениет саласының үздігі» төс белгісінің иегері, күйші-композитор, мектебіміздің ардагер ұстазы Бәден Айсыновтың өмірі мен шығармашылығын насихаттауға арналадым.

Бәден Айсынұлы Айсынов 1946 жылы 15 маусымда дүниеге келді. Отбасында төрт ағайындының ішінен Бәден ғана бала жасынан музыкаға әуес болып өседі. Әкесі Айсын бала Бәденнің музыкаға деген қабілетін біліп, мектеп жасынан өнерге өзі баули бастайды. Өз ауылындағы бұрынғы «Октябрь» қазіргі Ж.Қыдыров атындағы мектептің 7 сыныбын ғана тәмәмдап, 1961 жылы Шымкент қаласындағы музыка училищесіне оқуға түсіп, оны 1964 жылы бітіреді. Музыкаға деген құлшыныс одан әрі үдей түсті. Білімін әрі қарай толықтыру үшін 1965 жылы Алматы қаласындағы Құрманғазы атындағы консерваториясының домбыра класына оқуға түсіп, оны 1969 жылы бітіреді. Консерватория қабырғасында жүріп-ақ өнерімен көзге түсе бастайды. Концерттерге қатысып, ел аузындағы жүрген Бибігүл Төлегенова сынды әртістермен гастрольдік сапарларға да шығып жүреді. Тіпті, Құрманғазы атындағы халық аспаптар оркестрімен Венгерия, Украина сияқты шет елдеріне де іс-сапарларға шығып та жүреді. Жоғары өнер ордасын бітіре салысымен, Жетісай қаласындағы қазіргі Қасымхан Шанин атындағы музыкалық драма театрына бас дирижер қызметіне шақырылып қызмет атқарады. (1-сурет)

1972 жылы Қызылорда қаласындағы музыка мектебіне директорлық қызметке шақырылып, бұл қызметті он шақты жыл басқарады. Мектепті басқарып жүргенде өзінің туған жерінен мектеп ашу туралы ой келе бастайды. Сөйтіп, 1981 жылы қолға алып, өзінің кіндік қаны тамған жері Жаңақорған ауданы Талап елді мекенінде «Талап балалар өнер мектебін» ашып, мектептің директорлық қызметіне тағайындалады. Осы жылдары мектепті ашып жүріп те, «Айсыновтар жанұялық ансамблінде» құрады. Шәкірттерін өнерге баули жүріп, өз отбасындағы ұл-қыздарын да өнерге тәрбиелейді. Осындай қарқынмен мектепті 30 жылға жуық басқарады. Қарбалас кезеңінде жүрсе де, Бәден Айсынов өз жанынан төл туындыларын шығара бастайды. Оның «Туған ел», «Бесарығым», «Шопан қыздың әні», «Сыр бойында күріш деген дақыл бар», «Егеменді Қазақстан», «Наурыз», «Жеңіс», «Юмореска», «Экосез», «Әлшекей сарыны», т.б. әндері мен күйлері бар. Сонымен қатар, домбыраға арналған пъесалары да бар. Бұл шығармалары республикалық деңгейдегі байқауларда «Үздік» деп танылған.

Өнерлі отбасы «Қазақстан» телеарнасының «Халық талант қайнары» атты бағдарламасына шақырту алып, өз өнерлерін дүйім жұртқа паш етті. Басылым беттеріне де бірінен соң бір мақалалар шыға бастайды. Аз ғана уақыт ішінде бұл ансамбль аудан, облыс, республика көлемінде танылады. Кейіннен Қазақстанның қызыл кітабына алтын әріптермен жазылды. Содан, 1991 жылы өнерлі отбасына Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің шешімімен «Халықтық көркемөнер ұжымы» деген атақ беріледі. (2-сурет)

Бәден Айсынов музыка саласының күй мұрасын насихаттауды кеңінен тарату мақсатында оркестр құруды ойластырады. Араға сегіз жылдай уақыт салып, 1989 жылы мектеп ұжымы мен отбасы мүшелерінен «Әлшекей халықтық ұлт-аспаптар» оркестрін ұйымдастырады. Осы оркестрдің көркемдік жетекшісі болып сайланады. Сыр елінің атақты күйшісі Әлшекей Бектайдың күйлерінен бастап шет ел классикалық музыкаларына дейін өз репертуарларына жинақтай бастайды. Әлшекей Бектайұлының туғанына 160 (2007ж) және 170 (2017ж) жылдығына орай ұйымдастырылатын республикалық өнер фестивалінде де жүлделерге ие болып жүрді. Бәден Айсынов Әлшекей күйлерін нотаға түсіріп, жарыққа шығарып, осылайша оркестрге дайындап отырады. (3-сурет)

1993 жылы бұрынғы Кереку қазіргі Павлодар қаласында теміржолшылар мәдениет сарайында мәдениет министрлігінің ұйымдастыруымен республикалық отбасылық ансамбль байқауында, он облыстан қатысқан 13 отбасының ішінен, Қызылордалық «Айсыновтар» халықтық жанұялық ансамблі І орынға ие болады. бұл…