Шахмардан Есеновтің өмірі мен еңбегі туралы мақала

ШАҺМАРДАН ЕСЕНОВТЫҢ ЕРЕН ЕҢБЕГІ

Шаһмардан Есенов — қазақ кеңес геологы, пайдалы қазбалар саласының маманы, қоғам және мемлекет қайраткері, геология-минералогия ғылымының докторы, профессор Қаз. КСР ҒА-ның академигі (1967). 1927 жылы тамыздың 5-інде Қызылорда облысының Шиелі ауданы Тартоғай ауылында дүниеге келеді.

Ш.Есенов 100-ден аса ғылыми еңбек жазды. Республика геология ғылымын, оның маңызды саласының бірі металлогенияны дамытуға үлес қосуда. Геология-металлогения және пайдалы қазбаларды іздеу мен барлаудың әдістері жөніндегі жазылған еңбектері мен проблемаларға арналған. Ол 1965 жылы жарық көрген Қазақстанның кеңейтілген масштабты геология картасын жасауға қатысты.

Ш.Есенов КСРО-ның Лениндік және Мемлекеттік сыйлықтар жөніндегі мемлекет комитетінің мүшесі (1967 жылдан), БҰҰ-ның Қиыр Шығыс Елдері Комиссиясының 1962 жылы Тайландта өткен сессиясында кеңес делегациясын басқарды. Халықаралық Геологиялық конгреске (Үндістан), Пагуош конференциясына (Швеция 1968), Үндістан ғалымдарының конгресіне (1971) қатысты.

Шахмардан Есенов – Қазақстанның ғасырлар тоғысындағы айтулы тұлғасы, геология ғылымының біртуар перзенті. Оның есімі – Қазақстанның минералдық-шикізаттық базасын дамытумен, ғылыми кадрларды даярлаумен және елдің экономикалық қуатын арттырумен тығыз байланысты. Шахмардан Есенов – ғалым, ұйымдастырушы, педагог және қоғам қайраткері. Оның ерен еңбегі – Қазақстанның тарихында алтын әріптермен жазылған мұра.

Шахмардан Есеновтың ғылыми жолы жас кезінен басталды. Ол Қазақстанның геологиялық құрылымын зерттеуге, пайдалы қазбаларды іздеуге және оларды тиімді игеруге деген құштарлығымен ерекшеленді. Геология және минералогия ғылымдарының докторы, профессор Ш.Есенов көптеген ғылыми еңбектердің, монографиялардың және ғылыми мақалалардың авторы. Оның ғылыми жұмыстары Қазақстанның геологиялық құрылымын, пайдалы қазба байлықтарын анықтауға және оларды игерудің тиімді әдістерін әзірлеуге бағытталған. Ол Қазақстанның жер қойнауының картасын жасауға, минералдық ресурстарды бағалауға және геологиялық болжамдар жасауға зор үлес қосты.

Ш.Есенов тек ғалым ғана емес, сонымен қатар талантты ұйымдастырушы болды. Ол Қазақ КСР Геология министрлігін басқарып, геологиялық барлау жұмыстарын ұйымдастыруға және республиканың минералдық-шикізат базасын нығайтуға зор үлес қосты. Оның басшылығымен көптеген жаңа кен орындары ашылып, өндіріске енгізілді. Ол геологиялық барлау жұмыстарының тиімділігін арттыруға, жаңа технологияларды енгізуге және ғылыми зерттеулерді қолдауға бағытталған көптеген шараларды жүзеге асырды. Ол геологтардың еңбегін бағалап, оларға жағдай жасауға тырысты.