Бағалау рәсімдерін ұйымдастыруға әдістемелік қолдау

Бағалау рәсімдерін жүзеге асыруда мұғалімдерге әдістемелік қолдау көрсетуді қамтамасыз ету

Білім саласындағы өзгерістердің бірі-оқушылардың оқу жетістігін критериалды бағалау. Білім берудегі жaңғырту мен инновaциялық үрдіcтердің жалғacуына ықпaл етудің мaңызды фaкторының бірі әдіcтемелік қызметтің кәcіби шебер ұйымдacтырылуы немеcе көрcетілуі.

Мен Педагогикалық шеберлік орталығы әзірлеген ҚР-да орта білім мазмұнын жаңарту шеңберінде критериалды бағалау жүйесін енгізу бойынша мектеп үйлестірушілерінің біліктілігін арттыру курсына барып келгеннен кейін мектепте бағалау жүйесін енгізу міндеті тұрды. Осы жұмысты жүзеге асыруда мұғалімдерге әдіcтемелік тұрғыда қолдау көрсетіп, іcтің баcты талабы қажеттіліктерді анықтау деп ойлаймын. Сондықтан да мен мектепте критериалды бағалауды енгізуде «Әуе шары» әдісін елестеттім: әуе шарында кім/не болуы керек? (сынып, мұғалімдер, білім алушылар, ата-аналар)

жоба жүзеге асуы үшін не қажет? (нормативтік-құқықтық құжаттар)

оны не кідіртеді? (жаңалықты мұғалімдердің түгелдей қабылдамауы)

оған жақсы жылдамдық алып, биікке көтерілуіне не көмектеседі?

қандай күштер шарды бағытынан тайдырады?-осы сұрақтардың шешімін тауып анықтасам, бәрі жақсы болатынына сенемін.

Ешқандай жұмыс жоспарсыз бітпейтіні анық. Сондықтан критериалды бағалауды енгізуді жүзеге асыру бойынша жоспар құрдым.

Педагогикалық ұжым мүшелерінің кәсіби деңгейі бірден жоғары болып келмейді, нәтиже бірден болмайды. Бағалау жүйесіндегі өзгерісті де ұжым біркелкі қабылдамайтыны анық. Осыған сәйкес мектепте критериалды бағалауды енгізу жұмысын ұйымдастыруда ұжым болып проблемаларды анықтап, оның шешу жолдарын талқыладық. Талдау барысында анықталған проблемалар бойынша педагогтардың өзін-өзі кәсіби жетілдіруі үшін, оның теориялық негіздерін білу қажеттілігі туындайды. Критериалды бағалауды енгізу бойынша жұмыстардың негізі – әр педагогтың өзін-өзі зерттеу функциялары және кәсіби жетілдіруі болып табылады.

Мұғалімнің осы бағытта нәтижелі жұмыстануы үшін мектепте әріптестер арасындағы толеранттық қарым-қатынас, өз іс-тәжірибесімен алмасуға болатын ашық инновациялық орта қалыптастырып, әріптестер арасында жан-жақты, бейресми өзара белсенді қарым-қатынас орнатылып, мектептің дамуына әр педагог белсенді түрде өз шығармашылық жұмысымен үлесін қосуына жағдай жасалды.

Критериалды бағалауды енгізуде әдістемелік қолдауды жүзеге асыру үшін келесі әдістер кешені пайдаланылады:

- Теориялық –жеке іс-әрекетінің жан-жақты талдауы, синтезтеу, абстракциялау, нақтылау, модельдеу, педагогикалық тәжірибені талдау, талдаудан алынған эмпирикалық деректер мен өз қызметін ретроспективті талдауын жинақтау.

- Эмпирикалық-тәжірибелік-эксперименттік жұмыс, тәжірибені зерттеу және талдау, бақылау, сауалнама, рейтинг, әңгімелесу, сұхбат алу, өзін-өзі бағалау, сараптамалық бағалау жүргізу.

Жұмыс жүргізу барысында әр түрлі өлшем пайдаланылып, талдаулар, ақпарат жинақтау, салыстыру қызметтері атқарылуда.

І кезеңде – тақырып бойынша мұғалімдердің теориялық дайындық деңгейі, қажетті жағдайлардың болуы анықталды.

ІІ кезеңде – мұғалімдердің осы тақырып бойынша өзін-өзі кәсіби даму деңгейлерінің критерийлері көрсеткіштері жасалды.

ІІІ кезең – зерттеу нәтижелерін талдау, сапалық және сандық нәтижелерін жинақтау.

Бағытталған, жүйелі жұмысты ұйымдастыру нәтижесінде әр мұғалім нақты өзінің жеке даму траекториясын анықтайды, жеке тұлға ретінде психологиялық, кәсіби маман ретінде өзгереді және өзін-өзі тәрбиелейді. Бұның себебі зерттеушілік дағдыларын дамыту барысында жаңа жолдар, бағыттар іздеуде мұғалімнің жаңа педагогикалық құндылықтары пайда болады: өзіндік сана, өзін-өзі дамыту, креативті, коммуникативтік, рефлексиялық және болжау қабілеттері. Біздің мектеп мұғалімдерінің өзін-өзі кәсіби жетілдіруін қарқынды дамыту моделі бағытта жүргізіледі.

Педагогтың өзін-өзі кәсіби жетілдіруін қарқынды дамыту моделі

1 – кезең

Мотивациялық

2 – кезең

ұйымдастырушылық

3 – кезең

рефлексивті

ОРТА

Инновациялық орта

Мектептің даму жоспары, ғылыми-әдістемелік жұмыс жүйесі

Толеранттық орта

Психологиялық орта, позитивті қарым-қатынас, демократиялық тұрғыда басқару, әлеуметтік педагогикалық қолдау, диалог

Ашық орта

Мектептен тыс кәсіби қарым-қатынас, ақпараттық кеңістік, тәжірибені жинақтау және насихаттау жүйесі

НӘТИЖЕ

Өзім жасай аламын

(қызмет атқарушы субъект)

Басқалармен бірге жасай аламын

(әрекет етуші субъект)

Басқалар үшін істей аламын

(өзгеріске бейім субъект)

КӘСІБИ ІС-ӘРЕКЕТ ДЕҢГЕЙІ

Репродуктивті

Әрекеттің талапқа сай таңдаулы түрлерін меңгереді

Эвристикалық

Жеке жұмыс стилі қалыптасады

Креавтивтік

басқалармен қарым-қатынаста жеке стилі қалыптасады

Мұғалімдердің кәсіби қалыптасуына басшылық ету келесі міндеттерді іске асыруды талап етеді.

І кезең – мотивациялық – мұғалімдерді зерттеушілік іс-әрекетке тарту.

ІІ кезең – ұйымдастырушылық – педагогтарды инновациялық технологияларға оқыту.

ІІІ кезең – рефлексивті - алған іс-тәжірибелерін жинақтап, таратуға мүмкіншілік беру.