Бағдаршам тақырыбындағы ашық сабақ, 5 сынып

«БАҒДАРШАМ» (Сын есім)

Сабақтың тақырыбы:

Тіл бұрышы Буынды оқы Ра-ра-ра, ре-ре-ре, ро-ро-ро

Сөздерді оқы

-Рахмет, Раушан, Рамазан

-орақ, ара, өрік

Сөйлемді оқы

-Рахмет, сізге Ана!

-Рахым, күреске барасың ба?

-Радио даусы естілді.

Күнделікті сөздер

1.Зат есім дегеніміз не?

Заттың атын білдіретін сөз табын зат есім дейміз.Кім?не? д еген сұрақтарға жауап береді.Мысалы;парта,кітап.

2 .Қосымша деген не ?

Сөздің түбірге жалғанған бөлігін қосымша дейміз .

2.Қосымша нешеге бөлінеді?

Қосымша екіге бөлінеді жалғау мен жұрнақ болып бөлінеді.

3. Жалғау дегеніміз не ?

Сөзбен сөзді байланыстыратын қосымшаны жалғау дейміз.

4 .Қазақ тілінде неше жалғау бар?

Қазақ тілінде төрт жалғау бар.Көптік жалғау,тәуелдік жалғау,септік жалғау,жіктік жалғау.

5.Көптік жалғауды ата. Мысал келтір .

-лар-лер-тар-тер-дар-дер

Бала-балалар,гүл-гүлдер

Бағдаршам

1.Х I Х ғасыр

Джей Найт деген британдық ойлап тапқан.1868 жылы Лондон дағы парламент көшесіне орнатқан.

2.1914 ж 5тамыз

Америкада Кливленд қаласында заманауи бағдаршам шығарды.

Бұл нұсқа 2 түсті шаммен тұрды.

Таң атқаннан кеш батқанға дейін әрі-бері жүретін сіз жол бойында үнсіз «тіл қатып» тұратын бағдаршамға күніне неше рет жолығасыз? Үш түстен тұратын бағдаршам «Тоқта!», «Дайындал!», «Жүр!» деп жанып-өшіп, қанша адамның өмірін сақтап тұр екен?! Ол түсін алма – кезек ауыстырғанда көз алдыңызға не елестейді? Бағдаршам сіз үшін қай кезде жүріп, қай кезде тоқтау керектігін түсіндіретін құрал ғана ма?..

3)1920 ж Нью-Йорк қаласында 3 түсті бағдаршам пайда болды.Жылдар өте бұл құрылғы тиімділігін көрсетіп,кеңінен қолданыла бастады.

Лимон - Түсі -сары-сары лау

Дәмі -қышқыл-қышқыл дау

Көлемі -домалақ-домалақ тау

Салмағы -жеңіл-жеңіл деу

Сапасы -жақсы-жақсы лау

Сын есім – заттың түсін,түрін,дәмін,көлемін,салмағын,сапасын білдіретін сөз табы.Сұрақтары қандай?қай?

Тұлғасына қарай негізгі және туынды болып бөлінеді .

Түбір сөзден болған сын есім негізгі сын есім. Мысалы: көк,әдемі,жақсы .

Түбір сөзге жұрнақ жалғану арқылы жасалған сын есім туынды сын есім дейді .

Мысалы сарылау,үлкендеу,жеңілдеу .

Жұмбақтарды шеш

Әрі қызыл,әрі тәтті

Жеген жанды таңырқатты

Төрт қырлы,өзі аппақ

Тақтадағы ізіде аппақ .

Үлкен алтын табақтан

Әлемге нұры тараған

2-тапсырма .