Бала дамуындағы ойынның маңызы мектепалды баяндама

Бала дамуындағы ойынның маңызы

Ойлы бала – ойынынан белгілі.

Халық даналығы

Ойын – дегеніміз баланың ынта- ықыласын күшейтетін,оқудың қиын процесін жеңілдететін,бала ойының дамуын жеделдететін, оқыту әдісінің бір құралы. Ойын дегеніміз – жас ерекшелікке қарамайтын, баланың көңіл- күйін көтеретін, ойландыратын үрдіс. Ойын- балалардан төзімділікті, алғырттықты, тапқырлықты, ұқыптылықты, ізденімпаздықты, көп білуді талап ететін тиімді әдістердің бірі. В. А. Сухомолинскийдің сөзімен айтар болсақ, «Ойынсыз ақыл ойдың қалыпты дамуы жоқ және болуы да мүмкін емес». Балалардың жан-жақты дамуы үшін ойынның рөлі ерекше. Ойын – балалардың оқуға деген белсенділігін арттырудағы басты құрал болып табылады. Бала ойын үстінде өмірде көрген-білгенін өзіне ұнаған адамның іс-әрекетіне еліктей отырып ойнайды. Ойын барысында балалардың айналадағы дүние жайында мағлұматтары кеңейіп, таным белсенділігі арта түседі, сөздік қоры байи түседі. Тәрбиеші ойын ойнауға жағдай туғызумен қатар, баланың ойынға қызығушылығын, белсенділігін үнемі арттырып отыруға тиісті. Бала өзара ынтымақтастық жағдайында ойынды өз қалауымен бастауы, не болмаса еркімен қатысуы аса маңызды. Ойын бала тіршілігінің ажырамас бөлігі және негізгі әрекеті. Сондықтан да мектеп жасына дейінгі балаларға білім беру кез

үстінде бала сұранысы мен тәрбиешісінің тапсырмасы өзара ұштасуы үлкен маңызға ие. Баланы ойната отырып белгілі бір тапсырманың шешімін таба білуге жетелей білу – ол тәрбиешінің нағыз шеберлігі. Бала үшін ойын ешқашанда қызықтылығын жоғалтпайды, тек оның мазмұны өзгеріп отырады.Ойынның негізі - ережелер болып табылыды. Жете түсіндірілген ереже бала ойында мақсатқа жету үшін не істеу, қалай жасау керектігін жүйелейді. Сонымен қатар психоло-гиялық жағдайын жақсартып, ақыл- ой қабілеттерін дамытады, аңғарымпаздыққа, бір- бірімен жақсы қарым- қатынас жасай білуге жетелейді. Балаларды ойын үстінде мадақтау арқылы ойынның нәтижесіне қызықтыру қажет. Сол арқылы ересек балаларды жеке жеңіске жетсем, жеңімпаз болсам деген үміт жетелейді. Кейін олардың қызығушылығы арта түсіп, өз жолдастарының, өз тобының жеңістеріне қуана білуді, жеңілістерін електен өткізіп, достарының және өзінің қателіктерін екшей білуге үйренеді. Желілі- рольді ойындар мектепке дейінгі балаларға тән, олардың ерекшелігі сол, онда балалар өз беттерінше әрекет жасайды. Бұл ойындар ұзақ та, қысқа да болуы мүмкін. Желілі- рольді ойындарында бейнелеу құралы роль мен ойын әрекеттері болып табылады. Бұл ойындарда балалар өзара

үстінде пайдалану арқылы тәрбиеші оқытудың мақсатын шешеді. Мысалы: Қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыруда; «Жоғалған сандар», «Ретімен сандарды қос», «Геометриялық пішіндерді ата» т.б, немесе Саут ашу және жазу негіздері ұйымдастырылған оқу іс- әрекеттері үстінде «Сөз ойла, көп ойла», «Әріптер жарысы», «Кім жылдам» т.б дидактикалық ойындарды қолдануға болады Қимыл ойындары – бала денсаулығын шынықтыру құралы. . Балалардың жүгіру, секіру өрмелеу, лақтыру, қағып алу қабілеттерін жетілдіруге, дамытуға мүмкіндік береді. Қимыл ойындары баланың жүйке қалыптасуына зор ықпал етеді. Қимыл ойынында ережелер ұйымдастырушы роль атқарады, олар ойынның барысын, жүйелілігін, ойнаушылардың қарым - қатынасын, баланың мінез - құлқын белгілейді. Қимыл ойындары бөлме ішінде және серуен кезінде бірнеше баламен немесе бүкіл топпен өткізіледі. Олар сондай-ақ дене шынықтыру сабақтарының құрамына енеді. Балалар ойынды игерген соң өздігінен ойнай алады. Ойын балаларға сабақта серуенге де өте қажет, тіпті бала жай дем алып отырғанын өзінде де ойын үстінде болады. Қимылды ойындар баланың барлық жас кезеңінде өтеді. Қазақтың ұлттық ойындары тақырыпқа өте бай әр алуан болып келеді ұлттық ойындардың б

Түйіндей келе айтқанда ойын - баланың жан серігі. Ойын сырттай қарағанда оп- оңай, еш мағынасы жоқ болып көрінуі мүмкін,ал шын мәнінде бала ойынға қатысу үшін басқа да балалармен тіл табысып, ойын ережесін сақтай отырып, өзінің ойлаған ойын іске асыру жеңіл шаруа емес. Баланың рухани қалыптасуы, табиғи өсуі, ақыл- ойының дамуы ойынға байланысты.

Қазіргі уақытта балаларды оқытуға арналған әдістемелер соның ішінде ойын технологиясы кеңінен пайдалану үстінде. Яғни, ойындарды игеру балаларды жан - жақты болуына зор ықпалын тигізеді. Балалардың оқу іс - әрекетін арттыру үшін ойын элементтерін тиімді пайдалану керек. Ойын арқылы бала қоғамдық тәжірибені меңгереді, сондықтан әр сабақ барысында қандай ойын түрлерін қолдануға болатынын сабақтың мазмұнына, мақсатына, жас ерекшелігіне сәйкес таңдалуы керек екендігі назарға алынғаны дұрыс. Н. Крупская: «Бала жас болғандықтан ғана ойнамайды, балалықтың өзі оған ойнау үшін, яғни жаттығу арқылы өмірде қажетті дағдыларды игеру үшін берілген»,- деген пікір айтады. Мен педагогтың осы сөзімен келісемін. Баланы балалықтың балғын шағынан айырмай отырып білім беріп дамыту, ойнатып отырып, белгілі бір білімді игерту, ойын үстінде алған білімін болашақта өз керегіне жарата білуге ұмтылдыру қазіргі таңның негізгі талабы, осы жолда тынымсыз еңбек ету қазіргі тәрбиешілердің басты міндеті болып табылады дер едім.