Бала тәрбиесінде мұғалімнің атқаратын рөлі

«Бала тәрбиелеудегі мұғалімнің рөлі»

Мақала

Адамның адамшылығы – ақыл, ғалым, жақсы ата, жақсы ана

жақсы құрбы, жақсы ұстаздан болады». А. Құнанбаев

«Ұстаз - шындық пен әділдіктің қажымас жақтаушысы, қайратты күрескері болуы тиіс»,- дейді Әбу Насыр әл-Фараби.

Қазіргі уақытта рухани-адамгершілікке тәрбие берудегі мұғалімнің рөлі өте маңызды. Себебі, Рухани- адамгершілік білім беру үдерісінде оқушылардың бойына жалпыадамзаттық құндылықтарды күнделікті өмірде іс жүзінде қолданып, оқу білімді меңгертумен қатар, баланың рухани дамуына үлкен жауапкершілікпен қарайды. Баланың кішкентай жасынан бастап, мұғалім қоршаған ортаға деген дұрыс қатынасқа дағдыландырады, мінез –құлқын дұрыс қалыптастырады, ізгі қасиеттерді дамытады. Мұнда ұстаз жалпыадамзаттық құндылықтардың біртұтас рухани мәнін көре отырып, оны тәжірибеде қолданса, онда ол оның өмірмен байланысын аша алуы талап етіледі.

Жалпыадамзаттық құндылықтарды оқушылардың бойына сіңіру үшін, әрбір ұстаз жан-жақты терең білумен қатар, өзінің бойына адамдық құндылықтарды терең сіңірген, рухани жаны таза адам болу шарт. Сонда ғана өзінің міндетін айқын сезіне білетін,мінез-құлқы жетілген саналы адам тәрбиелей аламыз. Жетілген мінез-құлық-бұл үш нәрсенің: жүректің, ақылдың және қолдың бірлігі мен келісімі. Егер бала өзінің жүрегін тыңдауға үйренсе, және тек қана жүрегінің айтқанын істейтін болса, онда ол өмірден өз орнын табады деп ойлаймын. Бұл мақсатқа ұстаздар дұрыс әрекет еткенде ғана қол жеткізуге болады. Дұрыс әрекет –жүректен шығып, сосын сөз ретінде бейнеленетін және іс жүзінде қолданылатын құндылық. Адамды өзгерту арқылы, адамның қасиетін өзгерткен кезде ғана адами құндылығымызды дамыта аламыз. Біздің мақсатымыз - мәңгілік рухани-адамгершілік құндылықтарға негізделген кемел мінезді, ойы, сөзі мен ісі бірлікте болатын адам тәрбиелеу болып табылады.

Осыған байланысты «Ізгілікті педагогика Манифесінде» Шалва Александрович: «Мұғалім – нұр себуші, нұр таратушы, бала сол нұрды іздеуші, сол нұрға ұмтылушы» деген ұлағатты сөзі есімізге түседі. Ал нұрды қандай пән арқылы себеміз? Әрине, «Өзін –өзі тану» пәні арқылы. Себебі, мұндай пән оқушыларды тектілікке, кеңпейілдікке, олардың танымдық белсенділіктерінің өсуіне, сонымен қатар өздерінің өмірлік бағытын ізденуге бағыт-бағдар береді.

Ұрпақ болашағы, халқымыздың келешегі қазіргі ұстаздардың қолында. Ұстаз болу-сезімнің ақындығы,

Ұстаз болу-жүректің батылдығы.

Ұстаз болу-өмірдің күн шуағы,

Азбайтұғын адамның асылдығы, - деп ақын Ғафу Қайырбеков жырлағандай, сөзі - маржан, үні - ән ұстаздардың бар болғанын мақтаныш етуіміз керек. Ұстаздардың әсерлі үнмен асықпай, мәнерлеп сөйлеген сөзінен әрбір оқушыға деген қамқорлықтың, аналық, әкелік сезімнің, дана ойдың ыстық лебі есіп тұрғандай. Иә, адамның жан дүниесін түсініп, ренжітпей, қателігін сездіре білу - бұл нағыз шеберлік емес пе?! «Қыран түлегіне қайтпас қанат сыйлайды, ұстаз шәкіртіне талмас талап сыйлайды» демекші, ұстаз қай кезде де мектептің жүрегі, қоғамның тірегі. Сондықтан да мұғалімнің рөлі оқушының ішкі әлеуетін, оның рухани - адамгершілік құндылықтар негізіндегі жоғары адамгершілік мәнін ашуға жағдай жасау болып табылады.