Балабақшада заттық-дамытушы орта құру таныстырылымы

Жолымбетова Карлыгаш Мулхатовна

Атырау облысы ,Жылыой ауданы, Құлсары қаласы

КМҚК «Аққайың» ясли бақшасы

«Мектепке дейінгі ұйымдарда

пәндік –дамытушы ортаны құру жолдары»

« Балалар сұлулық әлемінде , яғни ойын , ертегі , ән , сурет , қиял және шығармашылық әлемінде өмір сүруі қажет . Бұл әлем баланы қоршап алуы қажет »

В.А.Сухомлинский

Мектепке жасына дейінгі жастағы балалардың қалыпты дамып , жетілуі үшін қажетті дамытушы ортаны қалыптастыру қажет.Пәндік –дамытушы орта баланың түрлі әрекеттерін қамтамасыз етеді , жеке белсенді әрекетінің негізін қалайды. Дегенмен де, мектеп жасына дейінгі баланың негізгі іс –әрекеті ретінде ойын жетекші роль атқарады. Ойындар балаларды мектепке оқуға даярлайды, әр адамға қажетті сапалық көрсеткіштердің алғашқы баспалдағы болып табылады. Ойын әрекетін ұйымдастыруға , қарым –қатынас мәдениетін жүйелеуге , баланың шығармашылық қиялын қалыптастыруда пәндік –дамытушы орта ерекше орын алады.

Пәндік –дамытушы орта -педагогикалық үрдісті жүзеге асыратын , кеңістік жағынан жүйелі ұйымдастырылған , қажетті заттармен , ойын құралдарымен жабдықталған эстетикалық , психологиялық -педагогикалық шарттардың жиынтығы. Мұндай ортада бала белсенді , танымдық іс –әрекетке қосылады, қызығушылығы дами түседі , қиялы , ақыл –ой және бейнелік қабілеттері , қарым –қатынас жасау дағдысы дамиды. Ең бастысы үйлесімді тұлға дамуы жүзеге асады.

Дамытушы орта -баланың өзіне деген сенімділігін арттыруға , балаға өз қабілеттерін сезіну және қолдануға мүмкіндік береді , шығармашылық шешімдер қабылдай алуларын дамытады.

Мектепке дейінгі ұйымдарда пәндік - дамытушы ортаға қойылатын талаптар

Білім беру мақсатын іске асыруды көздеудің құралы болуы қажет ;

Ойын түрлері мен ойыншықтар , көрнекі құралдар тәрбиеленушілер іс –әрекеттеріне пайдалану үшін қолжетімді болуы шарт ;

Әр баланың жеке шығармашылық қабілеттерін ескеріп дербес , белсенді әрекет етуіне жағдай болуы керек;

Тәрбиеленушілердің танымдық , эмоционалдық , қимыл белсенділігін дамытатын ойын құралдары жинақталуы шарт;

Дамытушы орта әр балаға өзінің сүйікті ісімен айналысуға болатындай бөлінуі шарт ( Құрастыру ,сурет салу , қол еңбегі , театр іс –әрекеті , эксперименттік –тәжірибе жүргізу) және бұл істерді жүзеге асыру үшін танымдық ойындар, техникалық ойыншықтар , эксперименттік –тәжірибе жүргізуге арналған таразы , өлшеуіш приборлар , табиғи заттар сынды құралдармен жабдықталуы тиіс.

Орта әсерлі, әр бала мен ересектің жеке жайлылығы мен сезім қолайлығы ескерілуі шарт;

Балалардың жыныстық және жас ерекшелігін ескеру;

Көп фукционалдығы ;

Жаңа құралдар мен өзгерістер енгізуге ашық және икемді болуы .

Заттық ортаны мынадай аймақтарға бөлуге болады:

1- Жұмыс аймағы

2- Белсенділік аймағы

3- тыныштық аймағы

Белсенділік аймағы

(топ бөлмесінің көп бөлігін қамтиды)

Ойын орталығы

Қимыл –қозғалыс орталығы

Құрастыру орталығы

Музыкалды – театрландырылған орталық

Тыныштық аймағы

-кітап орталығы

-демалыс орталығы

-табиғат орталығы

Жұмыс аймағы

(топ бөлмесінің 25 % қамтиды

-танымдық және зерттеу қызмет орталығы

-шығармашылық қызмет орталығы

- Тіл жаттықтыру және ұсақ қол моторикасын дамыту орталығы

Ортаны жасақтау барысында ұлдар мен қыздар

мүдделері ескерілуі қажет

Ұлдарға - еңбектену үшін ағашпен жұмыстануға арналған

еңбек құралдары , әскери киімдерге арналған бұйым түрлері , қару түрлері , техникалық ойыншықтар ;

Қыздарға – шығармашылық қабілеттерін дамыту үшін киімдер ,

әшекей бұйымдар , бантиктер , сөмкелер т.с.с.

Орта құру кезінде балалардың жас шамасы ескерілуі қажет :

2 жастағы балалар үшін аймақтар барынша қимыл –қозғалыстары үшін секіріп , өрмелеп , жүгіруге ыңғайлы болуы керек.

3 – 4 жастағы балаларға сюжетті ойындар мен сол ойындарға арналған атрибуттармен жабдықталу керек.Балалар бұл жаста үлкен адамдар секілді маңызды болуға тырысады сол талаптарын ескеруіміз керек.

Ортаңғы – ересек топтар жасына келгенде құрбыларымен

б ірлесіп ойнауға қызығушылықтары оянады өз әлемдерін құра бастайды. Сондықтан балалардың психологиялық даму ерекшеліктерін ескеріп жаңа ойын түрлерімен толықтырып отыру қажет.

Ерссек топ тәрбиеленушілері үшін оқыту мен санауға үйретуге арналған цифрлар , таспа әріптер , ребустар , мектеп құралдарымен жабдықталған болуы тиіс.

Пәндік -дамытушы орта барынша көпфункционалды болуы маңызды және әрдайым жаңартылып бала қызығушылығына қарай жабдықталып отыруы тиіс .Барлық жас топтарында бала ойынына және демалуына арналған орын болуы тиіс. Барлық топтарда өз бетімен және әр оқу қызметіне байланысты белгілі бір мақсатқа көзделген орталықтар болуы тиіс .

Пәндік- дамытушы орта педагогтерден жоғары шығармашылықпен , күрделі көпжоспарлы әрекет ете білуді талап етеді.

Эстетикалық талғаммен құрылған орта әр баланың жағымды эмоциялық көңіл күйін туғызып балабақшаға деген оң көзқарасы қалыптасады , жаңа білімнен жаңа әсер алып шығармашылық , интеллектуалдық қабілеттері дамиды.

Пәндік –дамытушы орта баланың дамуында

мынадай міндеттерге ие:

Ұйымдастырушы

Тәрбиелеуші

Дамытушы

Ұйымдастырушы міндетінің мақсаты :

Баланың әр іске белсенді араласуы үшін қажетті құралдармен қамтиды.

Яғни, баланың қызығушылық талабын орындай алуы қажет.

Тәрбиелік мақсаты :

Орта серіктес болып әрекет етуге , бір –бірімен жылы қарым –қатынас орнатуға , ұйымдасып әрекеттену міндетін атқарады .

Дамытушылық мақсаты :

Әр орталық бірнеше міндеттерді атқара алатындай бір –бірімен байланыста болуы , бала көзімен көргенін қолымен ұстай алатындай масштабта құрылуы тиіс.

Ортаны құру кезінде мынадай талаптарды

орындауымыз қажет:

Пәндік дамытушы орта - білім беруші , дамытушы, тәрбиелеуші ұйымдастырушы, ынталандырушы, қарым –қатынас қалыптастырушы міндетін атқаруы тиіс.

Орта балалардың қызығушылығымен , қажеттілігін қанағаттандыруға қызмет етуі тиіс.

Ортаның аумағының көлемі мен дизайні қауіпсіз бала жасына сай болуы қажет.

Әр топтарда балалар эксперименттік –тәжірибе жүргізуге арналған орта қаралу керек.

Пәндік –дамытушы ортаны ұйымдастыру кезінде балалардың психологиялық даму ерекшеліктерін , денсаулықтарының сақталуын , физиологиялық дамуын, жалпы тілдерінің дамуын , эмоционалдық көңіл-күйге жағдай болуын қарастыру қажет.

Жылы реңкті түсте безендірілу қажет.

Дамытушы орта жаңа өзгертуге толықтыруға болатындай етіп жабдықталу тиіс.

Кіші топ жасындағы балалар :

Дұрыс ұйымдастырылған дамытушы орта әр балаға өз көңіліне ,

күшіне дәл келетін іспен айналысуына , өз қатарларын педагогты түсініп қарым –қатынас жасаса негізгі дамытушы құрал осы болып табылады. Еркін әрекеттену педагог дайындап берген дайын білімді қабылдамай , керісінше балаларды өз беттерімен зерттей жүріп айналадағы құбылыстар туралы білімдерін қалыптастыруға және өзінше іздену арқылы әуестену мен ынтасы , шығармашылық қабілеттері дамиды.