Балабақшадағы музыкалық терапияның пайдасы туралы мақала

Өскемен қаласы әкімдігінің «№100 Балабақша – бөбекжайы» КМҚК

КГКП «Детский сад – ясли № 100»акимата города Усть – Каменогорска

Күн тәртібіндегі музыкалық терапия

Өзіндік жұмысты дайындағандар: Жакупова

Жанар Айдаровна. Өскемен қаласы әкімдігінің

«№100 балабақша-бөбекжайы»КМҚК.

Ғылыми жетекшісі: Жаксылыкова

Гульмира Идришовна

Өскемен 2020ж

Мазмұны

Кіріспе.................................................................................................. 3

Негізігі бөлім ....................................................................................... 5

2.1.Музыкалық терапия арқылы алған әсерлерін байыту...................................................................................................5

2.2.Музыкалық терапияны қолданудың маңыздылығы...................7

Қортынды............................................................................................10

Әдебиеттер тізімі................................................................................11

Кіріспе

Музыка арқылы біз өзімізді үлгілі өнерге бейімдеп

өркендете аламыз...Музыканың моральдық мәні сол, біз

оның әсерімен таза нәр аламыз, яғни шынайы сүйеміз,

немесе жиренеміз...Музыканың шын мәнінде біздің жан

дүниемізді толқытып, көңілімізді көтеруге құдіреті әбден

жетеді.

Аристотель

Балалар күннің көп бөлігін балабақша қабырғасында өткізеді. Яғни, біз ата – аналармен тең дәрежеде оқушылардың денсаулығына жауаптымыз. Балалардың физикалық және психикалық жағдайы бізге оқушылардың денсаулығын сақтауға мүмкіндік беретін ерекше орта қажеттілігін тудырады.

Бүлдіршіндеріміздің жан – жақты етіп тәрбиелеуге, Отансүйгіштікке, мейірімділікке,әсемдікті сүйюге тәрбиелеуде музыканың алар орны ерекше. Баланың музыкалық мәдениетін, эстетикалық талғамын,ұлттық сана – сезімін қалыптастыру сөзбен жеткізе алмайтын әсемдікті музыка тілімен жеткізуге болады. Музыкалық терапияның әдістері мектеп жасына дейінгі балалардың музыкалық жағынан жетілдіріп, тәрбиелеудегі қызметтің барлық түрінде сені мен жүйелі қажеттігін айқындайды. Сонымен қатар,өз ойын еркін білдіру баланың жағымсыз психикалық – эмоционалдық жағдайын жою үшін, балалның бойындағы психологиялық қиындықтарды және т.б шешу үшін қажет. Музыкалық терапияның мүмкіндіктері іштегі жағымсыз агрессивті энергияның кесірінен ашуыңды немесе оны «өзіңде ұстаудың» алдын алуға мүмкіндік береді. Музыканы қабылдау, оны орындау және шығару тек музыкалық қабылдаудың ғана емес, сонымен қатар психикалық терапияның да негізгі формалары болып табылады. Қазіргі жағдайда мен балабақшадағы күнтәртібіндегі музыкаолық терапияның қолдану маңыздылығына тоқталамын.

Алғаш бала балабақшаға келгенде «адаптациядан», яғни «балабақшаға бейімделу» сатысынан өту керек болады. Бұл жағдайда баланы таңертен балабақшаға қабылдау кезінде баланың көңіл – күйін көтеру, тәрбиешінің бала көңілін өзіне аудару мақсатында қолданады. Орта темптегі,лирикалық немесе көңілді әуендер балаларды балабақшаға, соның ішінде сол ортаға бейімделуіне көмектесетін бірденбір әдіс – тәсіл. Сондықтан біз осындай тақырып таңдадық.

Жобаның мақсаты: мектепке дейінгі мекемедегі балаларды музыкалық терапия арқылы тыңдау қабілеттерін, мәдениетін қалыптастыру.

Жобаның міндеттері: 1. Мектеп жасына дейінгі балаларға алуан түрлі музыкалық шығармалармен таныстырып, алған әсерлерін байыту.

2. Музыкалық терапияны қолданудың маңыздылығы. 3

Жоба жұмысының болжамы: Егер музыка жетекшісі жан – жақтыболып, тиімді жоспар құрып, нәтижелі сабақ өткізе білсе, онда балалардың шығармашылық қабілеті, музыкаға деген ынта – жігері жоғары болары анық.

Зерттеу нысаны: Балабақшадағы іс – әрекет.

Зерттеу пәні: Музыкалық терапия.

Зерттеу жұмысының жаңашылдығы: Музыканы қабылдау баланы рухани өміріне, жақсы мінез – құлық қасиеттерінің қалыптасуына әсерін тигізеді.

Зерттеу жұмысының құндылығы: Музыка арқылы сүйіспеншілікпен қызығушылыққа, тыңдай білу қажеттілігіне тәрбиелейміз.

Негізгі бөлім

2.1.Өнердің басқа түрлері сияқты музыканың танымдық маңызы да бар. Музыка балалардың эстетикалық және ақыл - ой тұрғысынан жетілдіре отырып, оның қабылдау және көз алдына елестету қабілетін жандандырады

Музыканың бала тәрбиесіндегі алар орны ерекше. Музыкасыз, ойынсыз, ертегісіз баланың толық мәндегі ақыл – ой, қиялын дамыту мүмкін емес. Музыка – адам мен ұрпақ арасындағы қарым-қатынас формасы, басқа адамды түсіну тәсілінің ерекшелігі және өзінің басқаға мәнерлеушілігі. Музыка ерекше қарым-қатынас мәдениеті, ерекше тілі. Баланы жан - жақты, әрі үйлесімді дамыту музыканың атқаратын міндеті. Осы маңызды міндетті орындау үшін балада жалпы музыкалық қабілетті дамыту керек.

Музыкалық тәрбие эстетикалық тәрбие сұлулықты, әдемілікті, көркемдікті сезінуге баулу. Бала музыканы тыңдап әнді, ойынды, көз алдына елестете отырып өзінше қабылдайды,қабілеті ашылады.

Музыкалық қабілеттің бірінші белгісі - музыкалық шығарманың сипатын/характерін/ сезіну, естігеніне бірге қуану, не күйіну, эмоциялық әсерін көрсету,музыкалық образды түсіну қабілеті. Музыка баланы толғандырады,қабылдаушылық қабілетін оятады, өмір құбылыстарымен таныстырады, оларды бір- бірімен салыстыратын ой туғызады.

Музыкалық қабілеттің екінші белгісі - тыңдау қабілеттілігі, ең қарапайым музыкалық дыбысты тыңдап, ести білу мәдениетін байқайды.

Ең қарапайым қасиетін (аспаптардың жоғары және төмен тембрлік дыбысын) салыстырады, шығарманың ең қарапайым құрылымын (әннің бастамасын,қайырмасын, бөлімдерін) айырады, бір - біріне қарама - қарсы көркем образдарын айқындайды.

Музыкалық қабілеттің үшінші белгісі - музыкаға творчестволық көзқарастың көрінісі. Бала музыканы тыңдап отырғанда, көркем образды әнді, ойынды көз алдына елестете отырып, өзінше қабылдайды. Мысалы: маң - маң басқан аю, үркек қоян т.б..

Музыка баланың сезімдеріне тікелей әсер ете отырып, оның патриоттық, адамгершілік сезімдерін қалыптастырады. Оның ықпалы үгіттеуден де, нұсқаулардан да анағұрлым күшті болады. Отан, Қазақстан, батырлық туралы айтқан балалардың әндерінен өз елдеріне деген сүйіспеншіліктерін көруге болады. Сондай-ақ, Қазақстан азаматы болғандықтан, әрбір бүлдіршін еліміздің рәміздерін, әсіресе, мемлекетіміздің Әнұранын есіне сақтап, жаттап алуын қамтамасыз еткен жөн. Әнұранның мазмұнын балаларға егжей - тегжейлі түсіндіріп, мереке күндері топ болып айтқызу – Отансүйгіштік, еліне деген мақтаныш сезімін, ұлттық рухын күшейтуде айрықша мәні бар іс. Түрлі халықтардың жеке және хормен айтылатын әндері мен билері достыққа тәрбиелейді. Әсіресе біздің балабақшамыздағы орыс топ балаларының казақ тілінде ән шырқап аудан көлемінде өткен «Тіл болашағы балабақшада» атты байқауда жүлделі орынға ие болғаны қазақ әні мен билеріне деген сүйіспеншіліктерін арттырады.

Мысалы: бала салтанатты адымдап келе жатқан сарбазды, маң – маң басқан аюды, қорқақ қоянды тағыда басқа бейнелі қимылды іздейді және оны орындайды. Музыка баланың сезіміне тікелей әсер етеді.

Олардың музыкаға деген көз қарасы қалыптасып, есту қабілеті дами түседі. Музыканы қабылдау ақыл – ой үрдісімен тығыз байланысты,яғни, музыка арқылы балалардың дыбыс үніне зейіні, байқағыштығы, тапқырлығы жетіледі. Сәбилік шақтағы балаларға эстетикалық құралдың бірі музыка болып табылады. Ол үш – төрт айлығынан бастап бала тарапынан эмоция пайда болып, өнердің басқа түрінен бұрын қабылдайды. Қарапайым сазды музыка баланың музыкалық қабілетін оятып, оны тамаша дүние жетелейді.

Музыкалық тәрбиенің негізгі міндеті – балаларға қуаныш әкелу музыкаға деген сүйіспеншілік егу,оның қабылдау қабілетін дамыту мен белсенді үн қосуға ынталандыру.

Музыкалық терапия – психотерапияның маңызды салаларының бірі.

Қазіргі уақытта педиатр, психолог мамандар балалар классикалық музыканы тыңдау керек екендігін айтады. Мұнда музыка емдік зат ретінде қолданылады. Бұл терапия бұрынғы заманнан белгілі.

Біріншіден – ырғақ сақтаған узыка мидың бөліктеріне әсер ету арқылы оның жұмыс істеуіне көмектеседі. Адамның белгілі жағдайымен, көңіл – күймен байланыса отырып, бізге белгілі эмоцияның пайда болуы әсер етеді.

Ал, балабақша жағдайында балалардың денсаулығының дамуына көп көмегі тиеді. Мысалы: таңертеңгі қабылдау, топтық жұмыстарды жасауда, ұйқыдан оятарда, сергіту сәттерінде музыкалық терапияны қолдануда баланың денсаулығына жақсы әсер етеді. Балалардың денсаулығының дамуына мерекелік ертеңгіліктердің өткізіліп тұруының маңыздылығы зор. Жақсы әзірлік ертеңгілік жоспары, дұрыс ұйымдастыру – осының бәрі әр баланың көңіл – күйімен мінез – құлқына әсер етеді. Мерекелік ертеңгілік – балаларғаарналаған қуаныш болғандықтан көпке дейін естерінде жүреді. Ұжым болып ән салу, билеу, ойнау көп ретте тәрбиелік міндеттерді шешеді. Ән айту бәрінің бірдей күш салуын қажет етеді, әнді дәл айтпайтын бала жақсы айтатын балаға қарап үйренеді.

Музыкамен айналысу мектеп жасына дейінгі баланың жалпы мінез -құлқына, мәдениетіне себін тигізеді.

Музыкалық ырғақ сәтінде балалар рақаттана әндетіп, музыка ырғағына сай қимылдай жүріп, өздері ойлап тапқан жаңа биге көшеді. Би, халықтың жеке билері,пантомимо, әсіресе музыкалық ойын түріндегі драма балаларды өмір көріністерін бейнелеуге, бейнелі қимыл, мимика, сөз арқылы персонаждарды…