Арт-терапияның сөйлеуді дамытудағы рөлі туралы презентация

Балабақша логопедінің басты мақсаты-баланың тілін, сөздік қорын, байланыстырып сөйлеу мәдениетін дамыту. Баланың мектепке, үлкен өмірге қадам басқанға дейінгі тіл кемістіктерін түзету , жою. Әр баланың өз ана тілінде таза, еркін сөйлеуіне көңіл бөліп, көмектесіп, жеке тұлға болып қалыптасуына ықпал ету. Мен логопедиялық сабақтарда арт-терапия технологиясының элементтерін қолдануды ұйғардым.

Бағдарламаның жаңашылдығы:

Мектепке дейінгі ұйымдарда қазіргі заман талабына сай жаңа әдістермен, технологияларды қолдану кеңірек таралып келеді. Дұрыс бағытта негізделген технологиялар педагогтың алға қойған мақсатының басты құралы болып табылады. Балабақша логопедінің жұмысында арт-терапия технологиясын қолдану арқылы көптеген жетістіктерге қол жеткізуге болады.

Міндеттері:

-Шығармашылықпен айналысу арқылы күйзелістен, жағымсыз эмоциялардан арылу;

-Сурет салу, мүсіндеу, тұзды қамыр, манка ұнтағымен қызықты жұмыстар жасай отырып, баланың сөздік қорларын, тілдерін, ақыл-ой белсенділігін дамыту;

-Ұсақ қол моторикасының ептілігін, шапшаңдығын арттыру;

-Сурет салудың, мүсіндеудің жаңашыл тәсілдеріне қызықтыру, баулу;

-Шығармашылықтарын, бала қиялын дамыту;

Мақсаты:

-Логопед пен бала арасындағы сенімділікті, тығыз байланысты бекіту;

- Арт-терапия технологиясының элементтерін қолдану арқылы байланыстырып сөйлеу мәдениетін дамыту;

-Өз жұмысының нәтижесіне қуана білуге және бағалай білуге үйрету;

-Ұжымдық жұмысқа, жауапкершілікке, белсенділікке, адамгершілікке, қарапайым қарым-қатынас ережелеріне тәрбиелеу;

-Баланың көңіл-күйін көтеріп, өзіне деген сенімділігін арттыру;

Логопедиялық жұмыста арт-терапия түрлерін қолданудың жан-жақты, пайдалы әсерлері өте көп. Мысалы ұсақ қол буындарының және саусақтардың моторикасының дамуы және қалыптасуы орталық жүйке жүйесінің, барлық психикалық прцесстің, тілдің дамуының басты себептері болып табылады. Қол моторикасы жақсы дамыған бала өзін қандай жағдайда, қандай ортада болса да жақсы сезінеді. Әйгілі ғалымдар баланың психикасын, ми құрылысын зерттей келе, қол қимылдарының баланың тілдік дамуымен тығыз байланысты екенін дәлелдеген. Арт-терапия технологиясының элементтерін қолдану арқылы балалардың шығармашылық қабілеттерімен қатар саусақтардың ептіліктері дамып, тіл кемістіктері түзеледі, біртіндеп жойылады. Осының нәтижесінде баланың тілі, сөздік қоры, ой-қиялы, қол еңбегінің дағдылары дами түседі.Сонымен қатар бала өзіне ұнаған жұмыс түрін жоспарлай алады және бастаған жұмысын аяқтауды үйренеді. Әрине логопед осы жоғарыда айтылған жұмыс түрлеріне басшылық жасап, баланы қызықтыра білу керек.

Арттерапия – бұл бейнелеу өнерімен емдеу дегенді білдіреді. “Арттерапия”– терминi (art – өнер, artterapy – өнер арқылы терапия жүргiзу) көбiне ағылшын тiлдi халықтар қоныстанған елдерде кеңiнен тараған. Арттерапия арқылы тұлға бойындағы қабілетін көрсетіп, шығармашылығын шыңдайды. Ал шығармашылық қабілеттер қиялдың байлығымен, ойлаудың ерекшелігімен, заттарға деген сындарлы көзқараспен жаңа шешім және идеяларды ұсыну мүмкіндігімен, өз білімін, икемділігі мен дағдысын іске асыру барысында өмірлік белсенді ұстаным көрсете білуімен сипатталады.

Лого-ырғақ жаттығулары бұл -әуен ырғағымен және сөзбен үйлескен қимылдар жүйесі.Түзету жұмыстарында лого –ырғақтың атқаратын маңызы зор.Себебі музыка оқу қызметінде үнемі лого –ырғақтың элементтерін енгізу тілді , жалпы моториканы және үйлесімділікті жедел дамытуға ықпал етеді. Лого-ырғақ жаттығуларын “денсаулық” білім беру саласында саусақтары жақсы жұмыс жасауы үшін баланың сурет салып үйренуіне, қайшымен жұмыс жасауына, мозайка, пазлы жинауына, түймелерді тағып, шешуі секілді әрекеттерді атқаруына басымдық беріледі.

Көптеген тәжірибелерге сүйенсек,сөйлеу тілі бұзылған балалардың белсенді қозғалуында жетіспеушіліктер, соның ішінде саусақтың ұсақ моторикасында ауытқушылықтар байқалады. Қолдың ұсақ моторикасы мен қимыл қозғалыстарын дамыту жұмыстары мектепке дейінгі кезеңде де мектеп жасында да маңызды болып табылады. Тіл кемістігі бар балалардың ұсақ қол моторикасын дамытуда қолдың саусақ және буындарына массаж қолданудың маңызы бар.

Балалардың ұсақ моторикасын дамытуда тақпақпен бірге жасалатын саусақ жаттығуларының да орны ерекше. Данышпан қазақ халқымызда бұған да ерекше назар аударған. Мысалы, «Қуырмаш», «Санамақ» т.б. ойындарды ойнатудың баланың ұсақ моторикасын , көру-қозғалыс тепе-теңдігін сақтауда , зейін қою, есте сақтау, санау қабілеттерін дамытуда маңызы роль атқарады.

Саусақ гимнастикасын күн сайын 3-5 минуттан жеке және топпен өткізуге болады.Егер бала қимылдарды өз бетімен орындауда қиналса онда ол жаттығуды жеке сабаққа қалдырып,пысықтауға болады.Жаттығу нәтижесінде бала саусақ қимылдарын өз бетімен және жеңіл орындайды.Ойын қимылдары әрдайым қызықты да,тартымды болуы шарт,баланы мезі қылмауы керек.

Ата-аналар мен тәрбиешілердің ұсақ моторикаға дұрыс көңіл бөлгені жөн. Ойындар, жаттығулар , түрлі тапсырмалар беріліп отыруы керек.

Ұсақ моториканы дамыту барысында біз осы нәтижеге жетеміз:

1.Сөйлеу тілі жетіледі.

2.Қимыл қозғалыс қабілеті артады.

3.Икемділігі арта түседі.

4.Логикалық ойлау қабілеті дамыйды.

5.Танымдылық деңгейі артады.

Ұсақ моториканы дамытудың баланың жалпы дамуында да алатын орны ерекше.В.А. Сухамлинский бала қабілетінің қайнар көзі оның саусақтарының ұшында екенін жазған. Бала қолының қозғалысы қаншалықты епті болса, соншалықты ойлауы, сөйлеуі жақсы дамиды.

Барлық жаттығуды баламен бірге жақсы көңіл-күйде орындаймыз, ән айтамыз, жақсы жұмыстарын бағалап, мақтаймыз-бұл өз кезегінде балалардың қызығушылығын оятады. Берілген тапсырмаларды тиянақты орындауға тырысады. Әрбір баламен жеке-жеке жұмыс жасаймыз.

Баланың кедергілерден өту секілді ойынды ұйымдастыру барысында оны сөзбен де, қол шапалақтау арқылы да қолдап тұрған жақсы нәтиже береді. Әрбір бала мақтау сүйеді. Жылы сөз, жылы қабақ арқылы баланың сөзін де, тәрбиесін де түзеуге болады.

Қарапайым жаттығулар барысында балаға түрлі жануарларды таныстырып, олардың жүрісін, қандай дыбыс шығаратынын қайталатқан абзал. Бұл бала үшін әрі қызық әрі керемет жаттығу. Мәселен, мысық қалай жүреді?, ол қандай дыбыс шығарады?- деген сауалдарға баладан жауап алып, оның қимылын бағалауға болады. Бұдан басқа бірнеше жан-жануарларды атап шығуға болады. Ол үшін әрине, балаларға сол жануарлар туралы алдын ала мәлімет беру арқылы оқу қызметін өткізіп алған дұрыс. Сондай-ақ, аталған аңдарды көз алдына елестетуді үйреткен жөн. Ол өз кезегінде оның логикалық ойлау қабілетін дамытады. Ойын арқылы баламен қарым-қатынас нығаяды, сенім артады, баланың өз-өзіне деген көзқарасы жақсы жағына қарай өзгереді, көрсем, білсем деген ынтасы, қызығушылығы оянады. Ойын ақыл-ойды дамытатын тәсіл. Сондықтан оны тиімді пайдалану арқылы көздеген нәтижеге жетуге әбден болады.